کد خبر: 14344
ف
گشت و گذار در بخش فارسی کتابخانه دولتی باوریا؛
نگهداری از هزاران نسخه خطی  فارسی در کتابخانه‌ای در قلب  اروپا
حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ نسخه چاپی در کنار ۵۹۰ نسخه خطی، ۱۵۰ نشریه و حدود ۵۰ نقشه به عنوان مجموعه‌ای از ادبیات فارسی در کتابخانه دولتی باواریا نگهداری می‌شود که در نوع خود، مجموعه‌ای بی‌نظیر است.

به گزارش شبکه علمی ثریا، کتابخانه دولتی باوریا در شهر مونیخ با قدمتی در حدود ۵۰۰ سال و با وجود ۱۰ میلیون نسخه کتاب، یکی از مهم‌ترین کتابخانه‌های اروپا به شمار می‌رود. همچنین این کتابخانه به دلیل در اختیار داشتن یک میلیون و دویست هزار نسخه کتاب دیجیتال شده، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های دیجیتال در جهان شناخته می‌شود. در این میان مجموعه ادبیات فارسی نیز یکی دیگر از جذابیت‌های این کتابخانه به شمار می‌رود.

در حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ نسخه چاپی مربوط به سال‌های ۱۸۲۱ تا ۲۰۱۵ در کنار ۵۹۰ نسخه خطی، ۱۵۰ نشریه (مجلات و سالنامه‌ها) و حدود ۵۰ نقشه به عنوان مجموعه‌ای از ادبیات فارسی در کتابخانه دولتی باواریا نگهداری می‌شود که در نوع خود، مجموعه‌ای بی‌نظیر است.

اولین کتاب به زبان فارسی چگونه وارد کتابخانه مونیخ شد؟

اولین کتاب در زبان فارسی که وارد کتابخانه مونیخ شد، نسخه خطی دیوان کمال‌الدین مسعود خُجندی معروف به شیخ کمال یا کمال خجندی از عارفان و شاعران ایرانی در قرن هشتم هجری قمری بود. این دیوان توسط یوهان آلبرشت، پژوهشگر و دیپلمات به آلمان آورده شد. پس از آن در حدود ۲۵۰ سال، گه‌گاه نسخه‌های خطی به زبان فارسی توسط افراد مهم به این کتابخانه وارد می‌شد.

در آغاز قرن نوزدهم میلادی، ۱۲ نسخه خطی فارسی به هم پیوسته وارد این کتابخانه شدند. این نسخ در سال ۱۸۱۴ توسط اوتمار فرانک ترجمه و به صورت یک مجموعه ارائه شد. این مجموعه اولین کاتالوگ نسخ خطی شرقی یا اسلامی کتابخانه مونیخ یا به طور کلی کتابخانه دولتی باواریا است. بعدها این کتابخانه، دیوان حافط، شاعر معروف ایرانی را خریداری کرد.

نسخه‌ای منحصر به فرد از پنج گنج نظامی در آلمان است

از ترکیه پس از آن کتابخانه مونیخ کتابچه‌ای بسیار ارزشمند در زبان فارسی دریافت کرد. این کتابچه در اصل غنیمتی از ترکیه بود که توسط یکی از مقامات فرانسوی در زمان ناپلئون به یک کتابخانه در سالزبورگ سپرده شده بود. این کتابچه یک نسخه خطی و نقاشی از پنج اثر نظامی گنجوی بود.

در فاصله قرن نوزدهم تا بیست و یکم، امکان دستیابی به دست‌نوشته‌های فارسی در آلمان بسیار کمتر از نسخه‌های عربی یا ترکی بود. روابط تجاری و دیپلماتیک با ایران از طریق مسیرهای زمینی و دریایی - که اغلب از طریق استانبول صورت می‌گرفت - طولانی و دشوار بود. با این حال، هر زمان که فرصتی پیش می‌آمد، مسئولان وقت را تلف نمی‌کردند. به عنوان مثال، در سال ۱۸۳۱ کتابخانه مونیخ، نسخه‌ای از شاهنامه فردوسی را از کتابخانه گرافن جوزف اشواخ‌هایم که چندین سال به عنوان سفیر هابسبورگ در پایتخت عثمانی زندگی کرده بود، دریافت کرد.

اما بعدها نسخه‌هایی از کتابخانه اتیین مارک کاترمیر، شرق شناس فرانسوی در سال ۱۸۵۸ خریداری شد که مقادیر زیادی از نسخه‌های خطی و چاپی اسلامی در آن وجود داشت. با این وجود ۲۶۹ نسخه فارسی به کتابخانه دولتی باوریا وارد شد.

همچنین از کتابخانه فرانس پرونر، پزشک شخصی سابق وزیراعظم مصر تعداد ۲۴ کتاب دست‌نویس فارسی و از کتابخانه آنتون اسیپوویچ موشلینسکیج، شرق شناس روسی-لهستانی، تعداد ۸ کتاب دست‌نویس فارسی خریداری شد که به این ترتیب مجموعه فارسی کتابخانه باواریا در اواخر قرن نوزدهم، به ۳۷۱ نسخه خطی فارسی افزایش یافت.

بعدها در دو جنگ جهانی فرصت بیشتری برای جمع‌آوری نسخ فارسی و اسلامی به دست آمد. از جمله ۱۳ نسخه خطی از کتابخانه امیل گراتسل، شرق شناس و کتابدار وارد کتابخانه دولتی باوریا شد که تعداد نسخ خطی فارسی این کتابخانه در نیمه دوم قرن بیستم را افزایش داد.

اولین کتاب‌های چاپ شده به زبان فارسی

بر روی سایت بخش فارسی کتابخانه دولتی باوریا همچنین گزارش‌هایی درباره اولین کتاب‌های چاپ شده فارسی در اروپا و اولین چاپخانه‌ها در ایران وجود دارد. بر اساس این گزارش‌ها، اولین کتاب چاپ شده به زبان فارسی در اروپا «تاریخ مسیح» و «تاریخ پتروس مقدس» بود که در قرن هفدهم با فونت عربی به چاپ رسید. پس از آن صدسال طول کشید تا دومین کتاب به زبان فارسی در اروپا منتشر شود.

بعدها برای چاپ کتاب در ایران هم تلاش‌های بسیاری صورت گرفت، اما بسیاری از آنها با شکست مواجه شد. با این حال بالاخره در زمان ولیعهدی عباس میرزا، رساله جهادیه تألیف میرزا عیسی قائم‌مقام به‌عنوان نخستین کتاب چاپ سربی، در سال ۱۲۳۳ قمری توسط میرزا زین‌العابدین در تبریز به‌چاپ رسید. بعدها در زمان فتحعلی شاه قاجار، میرزا زین‌العابدین از تبریز به تهران فراخوانده شد و پس از آن در ۱۴ سال، ۱۵ اثر مذهبی در ۳۰ نسخه منتشر شد.

در این سال‌ها، منوچهرخان گرجی ملقب به معتمدالدوله از رجال معروف عهد فتحعلی شاه، چاپخانه‌ای در تهران تاسیس کرد و به همراه میرزا زین‌العابدین تبریزی کتاب‌هایی به حروف سربی چاپ و منتشر کرد. یکی از این کتاب‌ها حَیاتُ القُلوب کتابی به زبان فارسی نوشته محمد باقر مجلسی، عالم شیعی قرن ۱۱و ۱۲ بود. این کتاب دربرگیرنده سرگذشت مفصل انبیای الهی، تاریخ زندگانی پیامبر اسلام (ص) و امامان شیعه (ع) است.

فرآیند چاپ لیتوگرافی در قرن نوزدهم

در دهه ۱۸۴۰ فرآیند چاپ لیتوگرافی در تبریز، اصفهان و تهران به اجرا درآمد و در چند سال کل بازار کتاب ایران را در برگرفت. کتاب‌هایی که با تکنولوژی چاپ جدید تولید می‌شدند، خواسته‌های زیبایی‌شناسی خوانندگان را هم دربرمی‌گرفتند. علاوه بر این، فرایند لیتوگرافی، بسیار آسان‌تر بود. یکی از اولین کتاب‌هایی که با چاپ لیتوگرافی در ایران منتشر شده و در کتابخانه ملی باوریا هم وجود دارد، خمسه نظامی است.

همچنین در این دوره، کتاب‌هایی در قطع کوچک هم به چاپ رسید. کتاب «نامه خسروان»، اثری از جلال‌الدین میرزا، فرزند فتحعلی شاه قاجار، به این روش به چاپ رسیده است. این کتاب داستان پادشاهان پارس از آغاز تا پایان ساسانیان را نقل می‌کند که به ویژه برای کودکان و نوجوانان نگاشته شده است.

شاهنامه فردوسی نیز ۷ بار با چاپ لیتوگرافی منتشر شده است. دوبار اول در بمبئی منتشر شده و سومین نسخه در تهران به دستور حاجی محمدحسین، تاجر تهرانی در چاپخانه حاجی عبدالمحمد رازی چاپ شد. این نسخه دارای صفحه‌های مصوّر است و توسط مصطفی قلی بن محمد هادی سلطان کجوری به کتابت درآمده است. آنچه از این کتاب در کتابخانه دولتی باوریا وجود دارد، نسخه‌ای است که از کتابخانه اتیین مارک کاترمیر، شرق‌شناس فرانسوی به دست آمده است.

همچنین در این سال‌ها کتاب‌هایی درباره آناتومی و پزشکی نیز به چاپ رسیده است. علی بن زین العابدین همدانی، یکی از مولفانی است که کتاب‌هایش از جمله احیا الاطفال مظفری با چاپ سنگی منتشر شده است. همچنین در ۴۰ سال آخر قرن نوزدهم، پژوهشگران علوم اسلامی و به ویژه مذهب شیعه، کتاب‌های زیادی با چاپ سنگی منتشر کرده‌اند که نسخه چاپ سنگی برخی از آنها در کتابخانه باوریا دیده می‌شود.

دوران معاصر

بر اساس این گزارش که رایزنی فرهنگی ایران در آلمان آن را تهیه کرده و برای انتشار در اختیار مهر قرار داده، البته آثار جمع‌آوری شده فارسی در کتابخانه دولتی باوریا تنها مربوط به دوران قدیم نیست. در ایران در ۲۰ سال اخیر، دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی متعددی تاسیس شده است که به میزان قابل توجهی در چاپ نشریات علمی سهیم هستند. در حال حاضر کتابخانه دولتی باواریا به طور عمده کتاب‌ها و نشریات را از این موسسات در حوزه‌های تاریخ، اسلام، ادبیات و هنر خریداری می‌کند.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

چند درصد کاربران همچنان در تلگرام هستند؟

کلاهبرداری‌ های رمال اینترنتی

رستگاری آلمان در ثانیه‌های پایانی / تصاویر

عکس روز نشنال جئوگرافیک ؛ پرش و جهش

جام جهانی؛ ترس، لذت و امید/تصاویر

بهار ۹۷، آلوده‌ترین بهار تهران در سال‌های اخیر

تعیین تکلیف دانشگاه ها در طرح تحول تا سال آینده

هوش مصنوعی به مراکز خرید راه می‌ یابد

مرگ حتمی در صورت خوردن هسته زردآلو

آغاز توزیع کارت کنکور از امروز

فضای مجازی عامل شدت گرفتن شایعات دستکاری‌شده

برنامه گوگل برای اندازه‌گیری اشیاء آمد

برای فلسطین نباید ساکت نشست

عرضه مواد خوراکی با نشان ایرانی در بوفه مدرسه‌ها/ الزام مدیران به خرید وسایل ایرانی برای مدارس

«غفلت از آموزش‌ گروهی» نظام تعلیم و تربیت را زمین‌گیر کرده است/ خط‌کشی بین تشکل‌های دانش‌آموزی باید برداشته شود

فیلیپ راث به روایت نویسندگان و دوستان

مهلت اعتراض مؤسسان مدارس غیردولتی به مبلغ شهریه تا 15 تیرماه تمدید شد

سم سفیدی که روزانه مصرف می‌کنیم

کنفرانس بین‌المللی فلسفه، روش علمی، باورها و بی‌عدالتی

امن ترین وسیله نقلیه برای سفر+عکس

شاهکارهای معماری در ایران+تصاویر

خداحافظ سوناتا خداحافظ سراتو! +عکس

توصیه‌ برترین‌های کنکور ۹۶ به داوطلبان آزمون سراسری ۹۷

تمامی مدل های بنز در یک نگاه +عکس

عجیب‌ترین الماس‌های کشف شده در جهان + تصاویر

کبد چرب را با خوردن این میوه‌ها درمان کنید!

پولدارها بیشتر کتاب می‌خوانند

نقاشی‌های قاجاری در موزه ملی گرجستان + تصاویر

زندگی زیبای عشایر شاهسون + تصاویر

غیرعادی‌ترین ساحل دنیا: ساحل سیاه هاوایی! + تصاویر

دو نوشیدنی که به سرعت لاغرتان می‌کند

چگونه جلوی رشد حشرات در برنج را بگیریم؟

خوراکی‌های مفید برای مبتلایان به دیابت و چربی خون

پوست این میوه درمانی فوری برای یبوست است

غذاهای مناسب پس از کشیدن دندان عقل

باید‌ها و نبایدهای مصرف آجیل

700 دانش آموز پرافتخار ایرانی در المپیادهای علمی جهان/ 82 هزار دانشجوی ایرانی در آمریکا تحصیل می کنند

جزئیات اجرای طرح آزمایشی «پیشگیری از مصرف دخانیات » در مدارس

مصطفی چمران از جوانی تا شهادت / تصاویر

عینک آفتابی آقای رئیس دردسر ساز شد! +عکس

آموزشگاه رانندگی خانم ها در عربستان +عکس

تیم ملی فوتبال در هواپیما به سمت سارانسک +عکس

حضور ۵۴ درصدی زنان در آموزش و پرورش

یائسگی چیست؟ زمان شروع، علائم، مراحل آن

میانگین نمره ورقه در امتحانات نهایی عدد ۱۲ است

فیلم/خاطره جالب آزمون و رضاییان از بازی اسپانیا

۱۰ جاذبه دیدنی شهر تبریز + تصاویر

جزئیات برنامه‌های سازمان جوانان هلال احمر در کاهش آسیب‌های اجتماعی/ عضویت یک میلیون نوجوان و جوان

قربانی شدن کودکان برای خدایان باستان/ تصاویر

جزئیات پرداخت مطالبات فرهنگیان/ تسویه خرید خدمات و حق‌التدریس معلمان شاغل در تابستان

نظارت بر عملکرد حرفه‌ای معلمان

عشق پایدار مکزیک به ماشین‌های کلاسیک / تصاویر

همه احتمالات امسال بازار اجاره مسکن

کنفرانس بین‌المللی قانون اساسی و فلسفه برگزار می شود

کتاب «فلسفه نهضت حسینی» از منظر اندیشمندان برجسته اهل سنت

هفت موردی که در آنها کاملاً با دیگران فرق دارید

سرانجام افراد در سه عکس تأثیرگذار تاریخی + تصویر

معرفی موزه آبگینه تهران، موزه‌ای به جا مانده از دوران قاجار + تصویر

کتاب «جامعه‌شناسی فوتبال در بافتی جهانی» منتشر می‌شود

برای هضم بهتر غذا چه چیز‌ی بخوریم؟

گرانترین غذاهای جهان + تصاویر

انتشار «وحدت اشیا» و بررسی یک اختلاف نظر میان کانت و هگل

کنفرانس بین‌المللی مطالعات فلسفی قاره برگزار می شود

بیداری دینی آگاهانه؛ هدف کتاب «کنش دینی و نوسازی عقل»

توهم اراده آگاهانه/ اراده صرفا یک تجربه نیست بلکه یک نیرو است

کوچکترین رایانه جهان ساخته شد +عکس

باداب سورت؛ دومین چشمه آب شور جهان در ایران + تصاویر

علت افزایش سرطان در ایران

جزئیات معاینات رایگان دانش‌آموزان مقاطع مختلف / ۳ اختلال شایع در نوآموزان

مهلت ثبت نام بدون آزمون دکتری دانشگاه آزاد تمدید شد

واکنش وزیر ارتباطات به گرانی گوشی موبایل

مدارس خودگردان غیرقانونی‌اند / معرفی مدارس خودگردان شناسایی شده به ناجا

نیازی به اعزام دختران شین آبادی به خارج از کشور نیست

مسیر تحقیقات علمی با وصله‌پینه‌ها جلو می‌رود

جگوار Xj پلاک ملی! + عکس

اعلام شرایط دانشگاه فنی وحرفه ای برای جذب متقاضیان کارشناسی ارشد

خودرویی با 250 میلیون تومان اختلاف قیمت در ایران +عکس

کدام آیفون را بخریم؟

تغییر نام خیابانی از انرژی اتمی به مریم میرزاخانی

وام های پرداختی دانشگاه آزاد به کارکنان و اساتید افزایش یافت

داستان خانه 1000 متری علی اکبر ولایتی

کبد چرب را با خوردن این میوه‌ها درمان کنید!

10 شهر خنک ایران در تابستان +عکس

عینک آفتابی آقای رئیس دردسر ساز شد! +عکس

جگوار Xj پلاک ملی! + عکس

دو نوشیدنی که به سرعت لاغرتان می‌کند

عکس قدیمی از بازیگران سرشناس ایرانی

خودرویی با 250 میلیون تومان اختلاف قیمت در ایران +عکس

همه احتمالات امسال بازار اجاره مسکن

ورود رنو مگان جدید به کشور +عکس

مرگ حتمی در صورت خوردن هسته زردآلو

تبصره اصلاح سهمیه‌ها رای نیاورد

چگونه جلوی رشد حشرات در برنج را بگیریم؟

پوست این میوه درمانی فوری برای یبوست است

عجیب‌ترین الماس‌های کشف شده در جهان + تصاویر

آموزشگاه رانندگی خانم ها در عربستان +عکس

گرانترین غذاهای جهان + تصاویر

سرانجام افراد در سه عکس تأثیرگذار تاریخی + تصویر

واکنش وزیر ارتباطات به گرانی گوشی موبایل

زندگی زیبای عشایر شاهسون + تصاویر

فردا روزی خاص برای زنان عربستانی

وام های پرداختی دانشگاه آزاد به کارکنان و اساتید افزایش یافت

عجیب‌ترین ربات‌هایی که تاکنون ساخته شده‌اند+ تصاویر

«مجید صالحی» در کنار همسر و دوقلوهایش /عکس

غیرعادی‌ترین ساحل دنیا: ساحل سیاه هاوایی! + تصاویر

طولانی‌ترین روز سال در انتظار زمینیان

سم سفیدی که روزانه مصرف می‌کنیم

برای هضم بهتر غذا چه چیز‌ی بخوریم؟

تیم ملی فوتبال در هواپیما به سمت سارانسک +عکس

خوراکی‌های مفید برای مبتلایان به دیابت و چربی خون