کد خبر: 14344
ف
گشت و گذار در بخش فارسی کتابخانه دولتی باوریا؛
نگهداری از هزاران نسخه خطی  فارسی در کتابخانه‌ای در قلب  اروپا
حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ نسخه چاپی در کنار ۵۹۰ نسخه خطی، ۱۵۰ نشریه و حدود ۵۰ نقشه به عنوان مجموعه‌ای از ادبیات فارسی در کتابخانه دولتی باواریا نگهداری می‌شود که در نوع خود، مجموعه‌ای بی‌نظیر است.

به گزارش شبکه علمی ثریا، کتابخانه دولتی باوریا در شهر مونیخ با قدمتی در حدود ۵۰۰ سال و با وجود ۱۰ میلیون نسخه کتاب، یکی از مهم‌ترین کتابخانه‌های اروپا به شمار می‌رود. همچنین این کتابخانه به دلیل در اختیار داشتن یک میلیون و دویست هزار نسخه کتاب دیجیتال شده، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های دیجیتال در جهان شناخته می‌شود. در این میان مجموعه ادبیات فارسی نیز یکی دیگر از جذابیت‌های این کتابخانه به شمار می‌رود.

در حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ نسخه چاپی مربوط به سال‌های ۱۸۲۱ تا ۲۰۱۵ در کنار ۵۹۰ نسخه خطی، ۱۵۰ نشریه (مجلات و سالنامه‌ها) و حدود ۵۰ نقشه به عنوان مجموعه‌ای از ادبیات فارسی در کتابخانه دولتی باواریا نگهداری می‌شود که در نوع خود، مجموعه‌ای بی‌نظیر است.

اولین کتاب به زبان فارسی چگونه وارد کتابخانه مونیخ شد؟

اولین کتاب در زبان فارسی که وارد کتابخانه مونیخ شد، نسخه خطی دیوان کمال‌الدین مسعود خُجندی معروف به شیخ کمال یا کمال خجندی از عارفان و شاعران ایرانی در قرن هشتم هجری قمری بود. این دیوان توسط یوهان آلبرشت، پژوهشگر و دیپلمات به آلمان آورده شد. پس از آن در حدود ۲۵۰ سال، گه‌گاه نسخه‌های خطی به زبان فارسی توسط افراد مهم به این کتابخانه وارد می‌شد.

در آغاز قرن نوزدهم میلادی، ۱۲ نسخه خطی فارسی به هم پیوسته وارد این کتابخانه شدند. این نسخ در سال ۱۸۱۴ توسط اوتمار فرانک ترجمه و به صورت یک مجموعه ارائه شد. این مجموعه اولین کاتالوگ نسخ خطی شرقی یا اسلامی کتابخانه مونیخ یا به طور کلی کتابخانه دولتی باواریا است. بعدها این کتابخانه، دیوان حافط، شاعر معروف ایرانی را خریداری کرد.

نسخه‌ای منحصر به فرد از پنج گنج نظامی در آلمان است

از ترکیه پس از آن کتابخانه مونیخ کتابچه‌ای بسیار ارزشمند در زبان فارسی دریافت کرد. این کتابچه در اصل غنیمتی از ترکیه بود که توسط یکی از مقامات فرانسوی در زمان ناپلئون به یک کتابخانه در سالزبورگ سپرده شده بود. این کتابچه یک نسخه خطی و نقاشی از پنج اثر نظامی گنجوی بود.

در فاصله قرن نوزدهم تا بیست و یکم، امکان دستیابی به دست‌نوشته‌های فارسی در آلمان بسیار کمتر از نسخه‌های عربی یا ترکی بود. روابط تجاری و دیپلماتیک با ایران از طریق مسیرهای زمینی و دریایی - که اغلب از طریق استانبول صورت می‌گرفت - طولانی و دشوار بود. با این حال، هر زمان که فرصتی پیش می‌آمد، مسئولان وقت را تلف نمی‌کردند. به عنوان مثال، در سال ۱۸۳۱ کتابخانه مونیخ، نسخه‌ای از شاهنامه فردوسی را از کتابخانه گرافن جوزف اشواخ‌هایم که چندین سال به عنوان سفیر هابسبورگ در پایتخت عثمانی زندگی کرده بود، دریافت کرد.

اما بعدها نسخه‌هایی از کتابخانه اتیین مارک کاترمیر، شرق شناس فرانسوی در سال ۱۸۵۸ خریداری شد که مقادیر زیادی از نسخه‌های خطی و چاپی اسلامی در آن وجود داشت. با این وجود ۲۶۹ نسخه فارسی به کتابخانه دولتی باوریا وارد شد.

همچنین از کتابخانه فرانس پرونر، پزشک شخصی سابق وزیراعظم مصر تعداد ۲۴ کتاب دست‌نویس فارسی و از کتابخانه آنتون اسیپوویچ موشلینسکیج، شرق شناس روسی-لهستانی، تعداد ۸ کتاب دست‌نویس فارسی خریداری شد که به این ترتیب مجموعه فارسی کتابخانه باواریا در اواخر قرن نوزدهم، به ۳۷۱ نسخه خطی فارسی افزایش یافت.

بعدها در دو جنگ جهانی فرصت بیشتری برای جمع‌آوری نسخ فارسی و اسلامی به دست آمد. از جمله ۱۳ نسخه خطی از کتابخانه امیل گراتسل، شرق شناس و کتابدار وارد کتابخانه دولتی باوریا شد که تعداد نسخ خطی فارسی این کتابخانه در نیمه دوم قرن بیستم را افزایش داد.

اولین کتاب‌های چاپ شده به زبان فارسی

بر روی سایت بخش فارسی کتابخانه دولتی باوریا همچنین گزارش‌هایی درباره اولین کتاب‌های چاپ شده فارسی در اروپا و اولین چاپخانه‌ها در ایران وجود دارد. بر اساس این گزارش‌ها، اولین کتاب چاپ شده به زبان فارسی در اروپا «تاریخ مسیح» و «تاریخ پتروس مقدس» بود که در قرن هفدهم با فونت عربی به چاپ رسید. پس از آن صدسال طول کشید تا دومین کتاب به زبان فارسی در اروپا منتشر شود.

بعدها برای چاپ کتاب در ایران هم تلاش‌های بسیاری صورت گرفت، اما بسیاری از آنها با شکست مواجه شد. با این حال بالاخره در زمان ولیعهدی عباس میرزا، رساله جهادیه تألیف میرزا عیسی قائم‌مقام به‌عنوان نخستین کتاب چاپ سربی، در سال ۱۲۳۳ قمری توسط میرزا زین‌العابدین در تبریز به‌چاپ رسید. بعدها در زمان فتحعلی شاه قاجار، میرزا زین‌العابدین از تبریز به تهران فراخوانده شد و پس از آن در ۱۴ سال، ۱۵ اثر مذهبی در ۳۰ نسخه منتشر شد.

در این سال‌ها، منوچهرخان گرجی ملقب به معتمدالدوله از رجال معروف عهد فتحعلی شاه، چاپخانه‌ای در تهران تاسیس کرد و به همراه میرزا زین‌العابدین تبریزی کتاب‌هایی به حروف سربی چاپ و منتشر کرد. یکی از این کتاب‌ها حَیاتُ القُلوب کتابی به زبان فارسی نوشته محمد باقر مجلسی، عالم شیعی قرن ۱۱و ۱۲ بود. این کتاب دربرگیرنده سرگذشت مفصل انبیای الهی، تاریخ زندگانی پیامبر اسلام (ص) و امامان شیعه (ع) است.

فرآیند چاپ لیتوگرافی در قرن نوزدهم

در دهه ۱۸۴۰ فرآیند چاپ لیتوگرافی در تبریز، اصفهان و تهران به اجرا درآمد و در چند سال کل بازار کتاب ایران را در برگرفت. کتاب‌هایی که با تکنولوژی چاپ جدید تولید می‌شدند، خواسته‌های زیبایی‌شناسی خوانندگان را هم دربرمی‌گرفتند. علاوه بر این، فرایند لیتوگرافی، بسیار آسان‌تر بود. یکی از اولین کتاب‌هایی که با چاپ لیتوگرافی در ایران منتشر شده و در کتابخانه ملی باوریا هم وجود دارد، خمسه نظامی است.

همچنین در این دوره، کتاب‌هایی در قطع کوچک هم به چاپ رسید. کتاب «نامه خسروان»، اثری از جلال‌الدین میرزا، فرزند فتحعلی شاه قاجار، به این روش به چاپ رسیده است. این کتاب داستان پادشاهان پارس از آغاز تا پایان ساسانیان را نقل می‌کند که به ویژه برای کودکان و نوجوانان نگاشته شده است.

شاهنامه فردوسی نیز ۷ بار با چاپ لیتوگرافی منتشر شده است. دوبار اول در بمبئی منتشر شده و سومین نسخه در تهران به دستور حاجی محمدحسین، تاجر تهرانی در چاپخانه حاجی عبدالمحمد رازی چاپ شد. این نسخه دارای صفحه‌های مصوّر است و توسط مصطفی قلی بن محمد هادی سلطان کجوری به کتابت درآمده است. آنچه از این کتاب در کتابخانه دولتی باوریا وجود دارد، نسخه‌ای است که از کتابخانه اتیین مارک کاترمیر، شرق‌شناس فرانسوی به دست آمده است.

همچنین در این سال‌ها کتاب‌هایی درباره آناتومی و پزشکی نیز به چاپ رسیده است. علی بن زین العابدین همدانی، یکی از مولفانی است که کتاب‌هایش از جمله احیا الاطفال مظفری با چاپ سنگی منتشر شده است. همچنین در ۴۰ سال آخر قرن نوزدهم، پژوهشگران علوم اسلامی و به ویژه مذهب شیعه، کتاب‌های زیادی با چاپ سنگی منتشر کرده‌اند که نسخه چاپ سنگی برخی از آنها در کتابخانه باوریا دیده می‌شود.

دوران معاصر

بر اساس این گزارش که رایزنی فرهنگی ایران در آلمان آن را تهیه کرده و برای انتشار در اختیار مهر قرار داده، البته آثار جمع‌آوری شده فارسی در کتابخانه دولتی باوریا تنها مربوط به دوران قدیم نیست. در ایران در ۲۰ سال اخیر، دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی متعددی تاسیس شده است که به میزان قابل توجهی در چاپ نشریات علمی سهیم هستند. در حال حاضر کتابخانه دولتی باواریا به طور عمده کتاب‌ها و نشریات را از این موسسات در حوزه‌های تاریخ، اسلام، ادبیات و هنر خریداری می‌کند.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

عکس: بازگشت کم حجاب‌ها به تلویزیون در ایام سوگواری!

نخستین عکس‌ها از شهاب حسینی در آمریکا

ماجرای جنجالی آموزش آرایش با تم عزا +عکس

تاسف خانم مجری از خون به ناحق ریخته شده طلبه جوان

عکس: حمله به تجمع عزاداران حسینی در لندن

مرگ مشکوک دختر جوان در خانه پدری

سقوط مرگبار تیر برق بر روی دسته سینه‌زنی در لار

عکس: خانم بازیگری که بوکسور است

آنجلینا جولی در آستانه چهارمین ازدواج

پست تامل‌برانگیز پرویز پرستویی در روز تاسوعا/ عکس

مردم چقدر اسکناس و سکه در صندوقهای شان دارند؟

احمد خمینی در حال سخنرانی + عکس

ظاهر متفاوت خانم بازیگر در نقش پرستار +عکس

عکس/ جنجال حضور مادورو و همسرش در رستوران آشپز سرشناس در شرایط بحرانی ونزوئلا

آغاز ساخت خوابگاه ۵۰۰ ظرفیتی در دانشگاه علوم پزشکی تهران

پسر شهید احمدی‌روشن در عزاداری بیت رهبری +عکس

کلاهبرداران نذر اینترنتی دستگیر شدند

مولکولی که در طول روزه‌داری تولید می‌شود اثر ضد پیری دارد

دشواری‌های آزمایش لباس فضایی

وقتی برای عباس(ع) امان نامه آوردند/ رفع الله رایة العباس

ملاقات «ماه» و «بهرام» در صبح فردا

ثبت نام قبول شدگان ارشد دانشگاه آزاد از شنبه آغاز می شود

علت تاخیر در اعلام نتایج ارشد دانشگاه آزاد

تصاویر: عزاداری در تکیه ۲۰۰ ساله تهران

سلاح زاویه زن در دست سردار نجار +عکس

کیف ضد گلوله حسن روحانى +عکس

چرا مردان با زنان بزرگتر ازدواج می‌کنند؟

حکم عجیب مُفتی مصری درباره اهدای عضو

تبریز شهری که دیگر بی‌گدا نیست؟

مهلک‌ترین مخدر

تصویر سه فرزند خردسال طلبه جوانی که در مشهد به قتل رسید

واکنش سام درخشانی به انتشار فیلم رقصش

جرم = طلبگی + عکس

خودرو در دیجی‌کالا ناموجود شد+ عکس

پیام اعتراض‌آمیز «محسن افشانی» به رییس جمهور

دختری که شاخ اینستاگرام بود خودکشی کرد +عکس

دختران نیجریه‌ای؛ قربانی باند‌های قاچاق و بهره‌برداری جنسی! + عکس

عکس: ژست خاص طناز طباطبایی کنار مهران غفوریان

تاثیر 30 درصدی سوابق تحصیلی در کنکور 98

عکس: ارسلان قاسمی و نیوشا ضیغمی در «هشتگ»

شعر منتشر نشده از استاد شهریار درباره رهبر انقلاب

قتل پرسر و صدای یک ورزشکار زن +عکس

عکس: اتوبوس سوخته تصادف مرگبار جاده نطنز

باطل کردن قبولی کنکور بعد از ۱سال و نیم!

مدهای عجیب با نام آرایش محرمی! +عکس

آیا امام حسین (ع) داماد ایرانیان بوده است؟

حاشیه‌های گریه‌ی کودک عزادار در تهران

حضور متفاوت زنان سیستان و بلوچستانی در ادارات

زیباکلام: احمدی نژاد استاد عوام فریبی است

آپدیت گلکسی اس 8 چه قابلیت هایی را به همراه می‌آورد؟

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ شالیزارهای رنگی

ابداع روش درمانی ۱۵ دقیقه‌ای برای کچل‌ها

مدارس اجازه اخذ پول از خانواده‌ها را ندارند

جان سخت ترین حافظه SSD عرضه شد

اینستاگرام کانال خرید راه اندازی می کند

آغاز ثبت نام غیرحضوری مقطع کارشناسی دانشگاه پیام نور

چرا این بازیگر خانه‌اش را کنار مسجد خرید؟

ظاهر متفاوت خانم بازیگر در نقش پرستار

ماجرای شفا پیدا کردن مداح معروف در حرم امام رضا (ع)

حلق‌آویزشدن مدل اینستاگرامی در قایق تفریحی

عکس: تفریح مهران غفوریان در انگلیس!

لایک مدیر «آمدنیوز» زیر مطلب دستیار روحانی +عکس

نوزادی با ۴ پا به دنیا آمد +عکس

چطور رقاص فینال جام‌جهانی محبوب بزرگترین برندهاست!

عکس: پیام یک دختر شیرازی به شهرداری تهران

داعش نزدیک مرز ایران است؟

ابراز ناراحتی مهناز افشار از روضه خوانی یک روحانی +عکس

انتقاد تند روزنامه سپاه از فیلم معروف ایرانی

طلبه مضروب مشهدی درگذشت

عکس: کشف ۱۰۰۰ شیشه انواع مشروبات الکلی در مشهد

توصیه محرمانه رهبری درباره تتلو +عکس

علی کریمی به عادل: کاری می‌کنم از این فوتبال فرار کنی!

آغاز بکار اولین قطار هیدروژنی جهان در آلمان

5G چه فرقی با 4G دارد؟

طرح پلیس برای مقابله با موبایل‌قاپی

عرضه بخشی از تلفن‌های همراه تازه ترخیص شده در فروشگاه‌های اینترنتی

داروی طبیعی میگرن بسازید

نتایج نهایی آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته دانشگاه آزاد اعلام شد

آیا امام حسین(ع) از اول به قصد کربلا حرکت کرد؟

تاسوعا و عاشورا باران می‌بارد

واکنش به خبر آتش زدن ۷۲ کبوتر در عزاداری محرم

پاسخ عروس سفیر ایران به حمله شیلا خداداد

اسیر عثمانی در حال وضو گرفتن برای ادای آخرین نماز عمرش

ابراز ناراحتی مهناز افشار از روضه خوانی یک روحانی +عکس

هرگز یک ایرانی را تهدید نکن +عکس

توهین به سران سه قوه توسط مداح در جلسه عزاداری

واکنش سام درخشانی به انتشار فیلم رقصش

عکسی قدیمی از شیلا خداداد و سعید کنگرانی

معروف ترین تحریف های واقعه عاشورا

انتقاد از علی لاریجانی بخاطر یک عکس حاشیه ساز

حمله دسته جمعی به نماینده ایران در اسکار

عکس: تبریک «آزاده نامداری» به «احسان علیخانی»

تصاویر | اقدام جوانان بصره برای نشان دادن عمق برادری بین ایران و عراق

عکس| بدل علی کریمی در ورزشگاه آزادی

تصویری که موشک فوتبال ایران از مربی سابق پرسپولیس منتشر کرد

کمپین ضد ماساژ در کویت

اشتباه تاریخی فیلم محمد رسول الله

با پولی که مردم به حساب سایپا ریختند،می شودیکی از شرکتهای بنز، لامبورگینی، فیات یا تویوتا را خرید

عکس جنجالی جدید از محسن مسلمان در حال قلیان کشیدن

عکس: جنجالی شدن مدل موی بازیگر زن در اینستاگرام!

باطل کردن قبولی کنکور بعد از ۱سال و نیم!

عکس: «مالک» سریال «دلدادگان» در کنار همسر واقعی‌اش

حادثه خونین برای عزاداران حسینی +عکس

جعل مدرک تحصیلی، کار دست وزیر بهداشت داد

عکس: احمدی‌نژاد اینطوری موتور انتخاباتی‌اش را روشن‌کرد!

فرار عامل ذبح الاغ در شهر گرگان

عکس: فحاشی به بازیگر زن به خاطر مدل موی جدیدش

4 خطای رایج درباره محرم و حماسه عاشورا چیست؟

تصاویری از تفریحات مردم کره شمالی

رابطه پنهان با مادر زن در موبایل احمد لو رفت!