کد خبر: 14419
ف
گزارشی از نتایج پژوهش درباره نقشه فقر در ایران
فقیرنشین‌ترین شهرهای ایران کدامند؟
نتایج یک پژوهش معتبر در خصوص فقرنشان می‌دهد که تهران با دارا بودن ١٧٠ هزار خانواده فقیر، رتبه نخست شهرستان‌های فقیر نشین را دارد.

به گزارش شبکه علمی ثریا، این پژوهش که با سفارش موسسه آموزش و پژوهش در مدیریت و برنامه‌ریزی و از سوی داود سوری و مجید عینیان صورت گرفته با بررسی ٢٠ شهرستان فقیر کشور، تعداد خانوارهای فقیر که نیاز به حمایت‌های شدید و اوژانسی دولت دارند را حدود ٥٠٠ هزار خانوار تخمین زده که 2/5 درصد کل خانوارهای کشور را شامل می‌شود.

 در این پژوهش شهرستان‌های تهران، مشهد، تبریز، زاهدان، اصفهان، اهواز، قم، بهارستان، شیراز و کرمان به عنوان ١٠ شهر نخست فقیرنشین کشور معرفی شده‌اند. بر این اساس تهران با ١٧٠، مشهد با ١٢١ و تبریز با ٧٩ هزار خانواده فقیر، بیشترین تمرکز فقرا را در خود جای داده‌اند.

بر اساس نتایج دیگر به دست آمده از این پژوهش، فقیرترین نواحی کشور (نواحی دارای بالاترین نرخ سرشمار فقر) عبارتند از نواحی روستایی شهرستان‌های مهرستان (زابلی)، چابهار، کنارک، زاهدان و نیکشهر از استان سیستان و بلوچستان.

 طبق محاسبات تحقیق، نواحی روستایی این شهرستان‌ها دارای نرخ سرشمار فقر بالاتر از ٨٠ درصد هستند. رتبه‌های بعدی متعلق به نواحی روستایی شهرستان‌های خاش و سرباز از استان سیستان و بلوچستان، نواحی شهری شهرستان اندیکا از استان خوزستان، نواحی روستایی شهرستان دلگان و نواحی روستایی و شهری شهرستان هیرمند و پس از آن نواحی شهری شهرستان‌های سرباز و مهرستان از استان سیستان و بلوچستان است.

در مقابل بر اساس پژوهش‌های صورت گرفته برخی مناطق کاملا از فقر به دور بوده و افراد ساکن در آن از زندگی نسبتا خوبی برخوردارند. این پژوهش نشان می‌دهد که نواحی شهری شهرستان مبارکه استان اصفهان، شهرستان البرز استان قزوین و شهرستان دامغان استان سمنان و نواحی روستایی شهرستان‌های کرج استان البرز، نجف‌آباد، خمینی‌شهر و مبارکه اصفهان، شهرستان فارسان استان چهارمحال، بختیاری، شهرستان البرز استان قزوین، شهرستان تیران و کرون استان اصفهان، شهرستان نظرآباد البرز، شهرستان شهرکرد استان چهارمحال و بختیاری، شهرستان پاسارگاد استان فارس، شهرستان فلاورجان استان اصفهان، شهرستان‌های محمودآباد و بابلسر استان مازندران همگی دارای نرخ سرشمار فقر زیر 3/5درصد هستند. این اعداد برای شهرستان مهرستان در استان سیستان و بلوچستان 90/4 درصد تخمین زده شده است.

به صورت کلی استان سیستان و بلوچستان بیشترین شهرستان‌های دارای بالاترین نرخ سرشمار فقر را در خود جای داده است. پس از آن نواحی شهری و روستایی شهرستان‌های استان‌های کرمان و خراسان جنوبی نرخ سرشمار فقر بالا دارند.

از سوی دیگر بیشترین تعداد خانوارهای فقیر در نواحی شهری شهرستان‌های پرجمعیت حضور دارند. نواحی شهری شهرستان تهران با نزدیک به یکصد و هفتاد هزار خانوار فقیر، 5/7 درصد کل خانوارهای فقیر کشور را در خود جای داده است. رتبه‌های بعدی متعلق به نواحی شهری شهرستان مشهد (یکصد و بیست و یک هزار خانوارفقیر) و شهرستان تبریز (هفتاد و نه هزار خانوار فقیر) هستند.

با توجه به نتایج به دست آمده می‌توان توصیه کرد تمامی خانوارهای نواحی شهری و روستایی شهرستان‌هایی که نرخ سرشمار فقر بالاتر از ٥٠ درصد دارند (نواحی روستایی ٢٧ شهرستان و نواحی شهری ١٩ شهرستان) موردحمایت قرار گیرند که تعداد این خانوارها کمتر از ٤٨٦ هزار خانوار (کمتر از 2/5 درصد کل خانوارهای کشور است) .

سوری و عینیان در گزارش خود آورده‌اند: «در دو دهه گذشته اجماعی در میان اقتصاددانان به وجود آمده است که اگرچه رشد اقتصادی شرط لازم کاهش فقر است، ولی شرط کافی نیست. بر این اساس باید سبد نیازهای پایه‌ای خانوارهای فقیر تامین شود تا آنان نیز بتوانند در فرآیند رشد و توسعه شرکت جویند.»

 از نظر این اقتصاددانان «اجرا کردن این طرح برای کاهش فقر نیاز به دسترسی به فقرا یا هدف‌گیری فقرا دارد. یکی از مطرح‌ترین روش‌های شناسایی و هدف‌گیری برنامه‌های حمایتی، روش هدف‌گیری جغرافیایی یا نقشه فقر است.»

هدف آنها از این مطالعه، ارایه نقشه فقر به تفکیک نواحی شهری و روستایی شهرستان‌های ایران است. پس از بررسی روش‌های تهیه نقشه فقر، مناسب‌ترین روش بر اساس وجود داده‌ها برای کشور ایران، روش برآورد ناحیه کوچک انتخاب شده است.

در ادامه مجموعه بزرگی از داده‌ها در قالب سه پایگاه داده «اطلاعات جغرافیایی کلان» و «سرشماری نفوس و مسکن»، « آمارگیری از هزینه و درآمد خانوارهای شهری و روستایی» جمع‌آوری شده است. هزینه سرانه معادل خانوارها با استفاده از ویژگی‌های اجتماعی- اقتصادی خانوار برای ١٣ خوشه جغرافیایی کشور مدل‌سازی شده و هزینه سرانه خانوارهای پایگاه داده سرشماری نفوس و مسکن برآورد شده است. بر اساس هزینه سرانه معادل برآورد شده، نرخ سرشمار فقر در نواحی روستایی و شهری کشور به تفکیک شهرستان برآورد شده است. برای برآورد نرخ سرشمار فقر نیاز به اعداد خط فقر وجود دارد که در این مطالعه به جای آنکه یک‌بار دیگر خطوط فقر برای کشور ایران محاسبه شود، با استفاده از بیش از یک هزار عدد خط فقر گزارش‌شده در بیش از ٤٠مطالعه پیشین، اعداد خط فقر انتخاب شده‌اند.

این پژوهش باور دارد که منابع بر گروه‌های هدف، خانوارها یا افراد فقیر باشد. به این ترتیب با هزینه‌های ثابت بهترین نتیجه کاهش فقر یا یک هدف کاهش فقر مشخص با کمترین هزینه به دست‌ آید.

با وجود سال‌ها بحث در محیط علمی و سیاستگذاری اقتصاد در ایران در مورد روش‌های حمایتی از خانوارها، در عمل آنچه انجام شده بدون هدف‌گیری بوده است. بدین‌ترتیب بحث شناسایی و هدف‌گیری خانوارهای نیازمند همچنان پس از دهه‌ها تلاش و کوشش موضوعی حل‌نشده باقی مانده است.

مهم‌ترین نفع استفاده از ابزارهای هدف‌گیری افزایش کارایی برنامه حمایتی با ثابت نگه داشتن بودجه یا کاهش بودجه برنامه بدون کاهش کارایی آن است. مهم‌ترین ناکارایی‌های یک برنامه حمایتی بدون هدف‌گیری، بهره‌مندی ناکافی افراد فقیر و بهره مندی نالازم افراد غیرفقیر از منافع برنامه است.

از سوی دیگر روش‌های هدف‌گیری مواجه با انواع هزینه‌ها هستند که بررسی آنها یاریگر طراحی نظام حمایتی خواهد بود. پیش از همه خطاهای شمول و عدم شمول به عنوان معیارهای کارایی هدف‌گیری مطرح می‌شوند ولی مسائل دیگر همچون هزینه‌های اجرایی، هزینه‌های خصوصی، هزینه‌های انگیزه‌ها، هزینه‌های اجتماعی و هزینه‌های سیاسی نیز باید در طراحی روش هدف‌گیری مدنظر قرار گیرد.

انتخاب سازوکار مناسب هدف‌گیری برای یک برنامه حمایت اجتماعی نیاز به یک سری از تصمیمات از انتخاب معیارهای شمول تا نظارت بر نتایج برنامه دارد. پاسخگویی به سوالاتی اساسی در مورد هدف برنامه حمایتی، هدف فرآیند هدف‌گیری، افراد تصمیم‌گیر در مورد معیارهای شمول، خود معیارهای شمول، زمان شناسایی منتفعین، افراد تصمیم‌گیر در شناسایی منتفعین و اطلاعات موردنیاز فرآیند هدف‌گیری، طراحی چنین فرآیندی را امکانپذیر می‌سازد.

برنامه‌های هدف‌گیری برای کاهش فقر در کشورهای مختلف فرق می‌کند و اکثر کشورها برنامه‌های مختلفی را برای رسیدن به هدف اولیه کاهش فقر اجرا کرده‌اند.

با این حال همه روش‌های هدف‌گیری هدف واحدی را دنبال می‌کنند و آن، شناسایی صحیح و موثر خانوارهای فقیر است.

 پژوهش‌های صورت گرفته از سوی این دو اقتصاددان بیانگر آن است که تعاریف متفاوتی برای محاسبه خط فقر وجود دارد، ولی در مطالعات اقتصاد فقر در کشورهای در حال توسعه به نظر می‌رسد استفاده از شاخص خط فقر مطلق بر اساس میزان کالری موردنیاز افراد خانوار و مدنظر قرار دادن هزینه‌های اساسی دیگر، شاخص مناسبی باشد. در این مطالعه به‌جای آنکه یک‌بار دیگر این فرآیند محاسباتی انجام شود به نتایج مطالعات گذشته مراجعه شده است. در این راستا از نتایج ٣٣ مطالعه و گزارش منتشرشده از سوی مراجع مختلف ازجمله مرکز آمار ایران، پژوهشکده آمار، بانک مرکزی، موسسه عالی آموزش و پژوهش، وزارت رفاه، پژوهشکده مطالعات اقتصادی و صنعتی شریف و محققین مستقل استفاده شده است. ١٠١٨ عدد خط فقر مطلق از این مطالعات (برای سال‌های مختلف، ابعاد مختلف خانوار و در برخی موارد برای برخی نواحی) به دست آمده است.

شاخص‌های در نظر گرفته شده در این مطالعه، در نواحی مختلف اهمیت و معنی متفاوتی دارند. بطور مثال مساحت محل زندگی باآنکه در تمامی نواحی ارتباط بالایی با سطح رفاهی خانوار دارد، ولی این ارتباط در شهر تهران با شهرهای دیگر و نیز روستاها متفاوت است. میانگین مساحت در شهری همچون تهران شاید کمتر از دیگر شهرها باشد ولی این به معنی فقیرتر بودن ساکنان شهر تهران نیست چراکه قیمت مسکن در این شهر بسیار بالاتر از شهرهای دیگر است. همین موضوع برای متغیرهای دیگر نیز صادق است. داشتن یا نداشتن خط تلفن ثابت شاید در استان سیستان و بلوچستان معیار خوبی برای کمک به شناسایی فقرا باشد ولی در شهرهای شهرستان تهران تقریبا هیچ کمکی نخواهد کرد.

بدین‌ترتیب مناسب است که مدلسازی برای ارتباط متغیر هدف با متغیرهای توضیحی، مدل‌های متفاوتی برای مناطق مختلف ایجاد شود. از سوی دیگر مدلسازی برای هر یک از استان‌ها به‌صورت جداگانه ممکن است دقت مدل‌ها را پایین آورد. درنتیجه بهتر است نواحی شهری/ روستایی هرچند استان در کنار یکدیگر مدلسازی شوند. برای این موضوع می‌توان استان‌ها را با تقسیم‌بندی دلبخواهی در کنار یکدیگر قرار داد یا بر اساس ویژگی‌های‌شان آنها را دسته‌بندی کرد.

تمرکز فقرا

شهرستان‌های تهران، مشهد، تبریز، زاهدان، اصفهان، اهواز، قم، بهارستان، شیراز و کرمان به عنوان ١٠ شهر نخست فقیرنشین کشور معرفی شده‌اند. بر این اساس تهران با ١٧٠، مشهد با ١٢١ و تبریز با ٧٩ هزار خانواده فقیر، بیشترین تمرکز فقرا را در خود جای داده‌اند./اعتماد


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

چند درصد کاربران، همچنان در تلگرام هستند؟

کلاهبرداری‌های رمال اینترنتی

رستگاری آلمان در ثانیه‌های پایانی

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ پرش و جهش

جام جهانی؛ ترس، لذت و امید/تصاویر

بهار ۹۷، آلوده‌ترین بهار تهران در سال‌های اخیر

تعیین تکلیف دانشگاه ها در طرح تحول تا سال آینده

هوش مصنوعی به مراکز خرید راه می‌ یابد

مرگ حتمی در صورت خوردن هسته زردآلو

آغاز توزیع کارت کنکور از امروز

فضای مجازی عامل شدت گرفتن شایعات دستکاری‌شده

برنامه گوگل برای اندازه‌گیری اشیاء آمد

برای فلسطین نباید ساکت نشست

عرضه مواد خوراکی با نشان ایرانی در بوفه مدرسه‌ها/ الزام مدیران به خرید وسایل ایرانی برای مدارس

«غفلت از آموزش‌ گروهی» نظام تعلیم و تربیت را زمین‌گیر کرده است/ خط‌کشی بین تشکل‌های دانش‌آموزی باید برداشته شود

فیلیپ راث به روایت نویسندگان و دوستان

مهلت اعتراض مؤسسان مدارس غیردولتی به مبلغ شهریه تا 15 تیرماه تمدید شد

سم سفیدی که روزانه مصرف می‌کنیم

کنفرانس بین‌المللی فلسفه، روش علمی، باورها و بی‌عدالتی

امن ترین وسیله نقلیه برای سفر+عکس

شاهکارهای معماری در ایران+تصاویر

خداحافظ سوناتا خداحافظ سراتو! +عکس

توصیه‌ برترین‌های کنکور ۹۶ به داوطلبان آزمون سراسری ۹۷

تمامی مدل های بنز در یک نگاه +عکس

عجیب‌ترین الماس‌های کشف شده در جهان + تصاویر

کبد چرب را با خوردن این میوه‌ها درمان کنید!

پولدارها بیشتر کتاب می‌خوانند

نقاشی‌های قاجاری در موزه ملی گرجستان + تصاویر

زندگی زیبای عشایر شاهسون + تصاویر

غیرعادی‌ترین ساحل دنیا: ساحل سیاه هاوایی! + تصاویر

دو نوشیدنی که به سرعت لاغرتان می‌کند

چگونه جلوی رشد حشرات در برنج را بگیریم؟

خوراکی‌های مفید برای مبتلایان به دیابت و چربی خون

پوست این میوه درمانی فوری برای یبوست است

غذاهای مناسب پس از کشیدن دندان عقل

باید‌ها و نبایدهای مصرف آجیل

700 دانش آموز پرافتخار ایرانی در المپیادهای علمی جهان/ 82 هزار دانشجوی ایرانی در آمریکا تحصیل می کنند

جزئیات اجرای طرح آزمایشی «پیشگیری از مصرف دخانیات » در مدارس

مصطفی چمران از جوانی تا شهادت / تصاویر

عینک آفتابی آقای رئیس دردسر ساز شد! +عکس

آموزشگاه رانندگی خانم ها در عربستان +عکس

تیم ملی فوتبال در هواپیما به سمت سارانسک +عکس

حضور ۵۴ درصدی زنان در آموزش و پرورش

یائسگی چیست؟ زمان شروع، علائم، مراحل آن

میانگین نمره ورقه در امتحانات نهایی عدد ۱۲ است

فیلم/خاطره جالب آزمون و رضاییان از بازی اسپانیا

۱۰ جاذبه دیدنی شهر تبریز + تصاویر

جزئیات برنامه‌های سازمان جوانان هلال احمر در کاهش آسیب‌های اجتماعی/ عضویت یک میلیون نوجوان و جوان

قربانی شدن کودکان برای خدایان باستان/ تصاویر

جزئیات پرداخت مطالبات فرهنگیان/ تسویه خرید خدمات و حق‌التدریس معلمان شاغل در تابستان

نظارت بر عملکرد حرفه‌ای معلمان

عشق پایدار مکزیک به ماشین‌های کلاسیک / تصاویر

همه احتمالات امسال بازار اجاره مسکن

کنفرانس بین‌المللی قانون اساسی و فلسفه برگزار می شود

کتاب «فلسفه نهضت حسینی» از منظر اندیشمندان برجسته اهل سنت

هفت موردی که در آنها کاملاً با دیگران فرق دارید

سرانجام افراد در سه عکس تأثیرگذار تاریخی + تصویر

معرفی موزه آبگینه تهران، موزه‌ای به جا مانده از دوران قاجار + تصویر

کتاب «جامعه‌شناسی فوتبال در بافتی جهانی» منتشر می‌شود

برای هضم بهتر غذا چه چیز‌ی بخوریم؟

گرانترین غذاهای جهان + تصاویر

انتشار «وحدت اشیا» و بررسی یک اختلاف نظر میان کانت و هگل

کنفرانس بین‌المللی مطالعات فلسفی قاره برگزار می شود

بیداری دینی آگاهانه؛ هدف کتاب «کنش دینی و نوسازی عقل»

توهم اراده آگاهانه/ اراده صرفا یک تجربه نیست بلکه یک نیرو است

کوچکترین رایانه جهان ساخته شد +عکس

باداب سورت؛ دومین چشمه آب شور جهان در ایران + تصاویر

علت افزایش سرطان در ایران

جزئیات معاینات رایگان دانش‌آموزان مقاطع مختلف / ۳ اختلال شایع در نوآموزان

مهلت ثبت نام بدون آزمون دکتری دانشگاه آزاد تمدید شد

واکنش وزیر ارتباطات به گرانی گوشی موبایل

مدارس خودگردان غیرقانونی‌اند / معرفی مدارس خودگردان شناسایی شده به ناجا

نیازی به اعزام دختران شین آبادی به خارج از کشور نیست

مسیر تحقیقات علمی با وصله‌پینه‌ها جلو می‌رود

جگوار Xj پلاک ملی! + عکس

اعلام شرایط دانشگاه فنی وحرفه ای برای جذب متقاضیان کارشناسی ارشد

خودرویی با 250 میلیون تومان اختلاف قیمت در ایران +عکس

کدام آیفون را بخریم؟

تغییر نام خیابانی از انرژی اتمی به مریم میرزاخانی

وام های پرداختی دانشگاه آزاد به کارکنان و اساتید افزایش یافت

داستان خانه 1000 متری علی اکبر ولایتی

کبد چرب را با خوردن این میوه‌ها درمان کنید!

10 شهر خنک ایران در تابستان +عکس

عینک آفتابی آقای رئیس دردسر ساز شد! +عکس

جگوار Xj پلاک ملی! + عکس

دو نوشیدنی که به سرعت لاغرتان می‌کند

عکس قدیمی از بازیگران سرشناس ایرانی

خودرویی با 250 میلیون تومان اختلاف قیمت در ایران +عکس

همه احتمالات امسال بازار اجاره مسکن

ورود رنو مگان جدید به کشور +عکس

مرگ حتمی در صورت خوردن هسته زردآلو

تبصره اصلاح سهمیه‌ها رای نیاورد

چگونه جلوی رشد حشرات در برنج را بگیریم؟

پوست این میوه درمانی فوری برای یبوست است

عجیب‌ترین الماس‌های کشف شده در جهان + تصاویر

آموزشگاه رانندگی خانم ها در عربستان +عکس

گرانترین غذاهای جهان + تصاویر

سرانجام افراد در سه عکس تأثیرگذار تاریخی + تصویر

واکنش وزیر ارتباطات به گرانی گوشی موبایل

زندگی زیبای عشایر شاهسون + تصاویر

فردا روزی خاص برای زنان عربستانی

وام های پرداختی دانشگاه آزاد به کارکنان و اساتید افزایش یافت

عجیب‌ترین ربات‌هایی که تاکنون ساخته شده‌اند+ تصاویر

«مجید صالحی» در کنار همسر و دوقلوهایش /عکس

غیرعادی‌ترین ساحل دنیا: ساحل سیاه هاوایی! + تصاویر

طولانی‌ترین روز سال در انتظار زمینیان

برای هضم بهتر غذا چه چیز‌ی بخوریم؟

سم سفیدی که روزانه مصرف می‌کنیم

تیم ملی فوتبال در هواپیما به سمت سارانسک +عکس

خوراکی‌های مفید برای مبتلایان به دیابت و چربی خون