کد خبر: 15707
ف
برشی از کتاب آثارالباقیه؛
نوروز از دیدگاه ابوریحان بیرونی/ روزی که آداب و رسومی کهن دارد
ابوریحان در آثارالباقیه درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، سخن گفته است. در فصل نهم این کتاب از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.
به گزارش شبکه علمی ثریا، نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران باستان است. در متون کهن روایت های متعددی درباره اهمیت ایام نوروز و آداب و رسوم ایرانیان در این ایام وجود دارد. یکی از آثاری که به وسیله آن از احوال ایرانیان در نوروز می توان اطلاعاتی به دست آورد، کتاب آثارالباقیه اثر دانشمند بزرگ قرن پنج ابوریحان بیرونی است. ابوریحان در این اثر درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، پرداخته است. تحقیقات بیرونی درباره آداب و رسوم ملل مختلف از نخستین نمونه های این تحقیقات به شمار می رود.

متن پیش رو بخشی از فصل نهم این کتاب می باشد که توسط اکبر داناسرشت ترجمه شده است. در این فصل از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.

فروردین ماه: نخستین روز آن روز نوروز است که اولین روز سال نو است و نام پارسی آن بیان کننده این معنی است و این روز با دخول آفتاب به برج سرطان طبق زیج های آنان هنگامی که سالها را کبیسه می کردند مطابق  بود. سپس در ایام بهار این روز پس از تأخیر از موضع خود سرگردان شد و در مکانی قرار گرفت که سال همه این احوال را از نزول باران و برآمدن شکوفه ها و برگ آوردن درختان تا هنگام رسیدن میوه ها. این بود که نوروز را دلیل پیدایش و آفرینش جهان دانستند و گفته اند که در این روز بود که خداوند افلاک را پس از آنکه مدتی ساکن بودند به گردش در آورد و ستارگان را پس از چندی توقف گردانید و آفتاب را برای آنکه اجزای زمان از سال و ماه و روز به آن شناخته شود، آفرید پس از آنکه این امر پنهان بود و آغاز شمارش از این روز شد. و گفته اند خداوند عالم سفلی را در این روز آفرید و کیومرث در این روز به شاهی رسید و این روز جشن او بود که به معنای عید اوست. و نیز گفته اند خداوند در این روز خلق را آفرید و این روز و مهرگان تعیین کننده زمان هستند چنانکه ماه و آفتاب فلک را تعیین می کنند.

بحثی راجع به نوروز و علت پیدایش آن

عبدالصمد بن علی در روایتی که به جد خود ابن عباس آن را می رساند نقل می کند که در نوروز جامی سیمین که پر از حلوا بود برای پیغمبر هدیه آوردند. آن حضرت پرسید که این چیست؟ گفتند امروز روز نوروز است، پرسید که نوروز چیست؟ گفتند عید بزرگ ایرانیان است. فرمود: آری در این روز است که خداوند عسکره را زنده کرد، پرسیدند عسکره چیست؟ فرمود: عسکره هزاران مردمی بودند که از ترس مرگ ترک دیار کرده و سر به بیابان نهادند. خداوند به آنها گفت بمیرید و مردند، سپس آنان را زنده کرد و ابرها را امر کرد که به آنها ببارد. از این روست که پاشیدن آب در این روز رسم شده است. سپس از آن حلوا تناول کرد و جام را میان اصحاب قسمت کرده و گفت: کاش هر روزی برای ما نوروز بود.

سعید ابن فضل می گوید: کوه دها که در فارس است، هرشب نوروز بر آن برق هایی می درخشد خواه هوا صاف باشد و یا ابر. هرچند دل به این سخنان تا هنگامی که مشاهده نکند، اطمینان نمی یابد و ابوالفرج زنجانی حاسب برای من حکایت کرد که من این آتش را دیده ام و آن آتشی است و شمع هایی که از کثرت به شمار در نمی آید.

برخی از علمای ایرانیان می گویند سبب اینکه این روز را نوروز می نامند این است که در ایام طهمورث، صائبه آشکار شدند و چون جمشید به پادشاهی رسید دین را تجدید کرد و این کار خیلی بزرگ به نظر آمد و آن روز را که روز تازه ای بود جمشید عید گرفت ، اگرچه پیش از این هم نوروز عظیم و بزرگ بود.

باز عید بودن نوروز را چنین گفته اند که چون جمشید برای خود گردونه بساخت در این روز بر آن سوار شد و جن و شیاطین او را در هوا حمل کردند و در یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم برای دیدن این امر در شگفت شدند و این روز را عید گرفتند.

در این روز رسم است که مردمان برای یکدیگر هدیه می فرستند و سبب آن چنانکه آذرباد، موبد بغداد، حکایت کرد این است که نیشکر در کشور ایران در روز نوروز یافت شد و پیش از این کسی آن را نمی شناخت. خود جمشید روزی نی ای را دید که کمی از آب های درون آن به بیرون تراوش کرده بود و چون جمشید دید که آن شیرین است امر کرد که آب این نی را بیرون آورند و آن شکر ساختند. آنگاه در روز پنجم شکر به دست آمد و از راه تبرک به آن، مردم برای یکدیگر شکر هدیه فرستادند  و در مهرگان نیز این کار را به همین میزان تکرار کردند.

نوروز بزرگ

در روز ششم این ماه نوروز بزرگ است، که نزد ایرانیان روز بزرگی است و گویند که خداوند در این روز از آفرینش جهان آسوده شد. زیرا این روز در آخر روزهای شش گانه است و در این روز خداوند مشتری را بیافرید و فرخنده ترین ساعات آن روز ساعات مشتری است. زرتشتیان می گویند که در این روز زردشت توفیق یافت که با خداوند مناجات کند. کیخسرو بر هوا در این روز عروج کرد و در این روز برای ساکنان کره زمین سعادت را قسمت می کنند و از اینجاست که ایرانیان این روز را روز امید نام نهادند.

نیز گفته اند سبب اینکه ایرانیان در این روز غسل می کنند این است که این روز به روزا که فرشته آب است تعلق دارد و آب را با این فرشته مناسبتی است. از اینجاست که مردم در این روز هنگام سپیده دم از خواب برمی خیزند و با آب قنات و حوض خود را می شویند و گاهی نیز آب جاری  را برای تبرک و دفع آفات بر خود می ریزند.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آغاز ثبت‌نام پذیرفته شدگان آزمون ارشد آزاد

عکس: لحظه مطلع کردن روحانی از حمله تروریستی اهواز

افزایش تعداد شهدای حمله تروریستی اهواز

ویلچر هوشمند جلوی زخم بستر را می گیرد

گوشی موبایل ارزان نمی شود

توئیت شب گذشته گروه تروریستی اهواز

آیین نامه اجرایی انتقال و شهریه دانشجویان شاهد و ایثارگر تدوین شد

کهن ترین حیوان زمین شناسایی شد

زمان معرفی محصول جدید نوکیا معلوم شد

تصویری دیگر از کودک تیرخورده در حادثه تروریستی اهواز +عکس

رژه نیروهای مسلح با حضور رئیس‌ جمهور

لیست اولیه شهدا حادثه تروریستی اهواز

گروه «الاحوازی» را بیشتر بشناسید / مدعیان دفاع از خلق عرب، باز هم به روی اعراب آتش گشودند

تیر خوردن یک کودک در حادثه تروریستی اهواز +عکس

تصویری از یکی از قربانیان حمله امروز در اهواز +عکس

ترس زنان و کودکان از حمله توریستی امروز اهواز +عکس

سرباز سپاه مجروح شده در جریان رژه +عکس

فیلم: لحظه حمله تروریستی به رژه نیروهای مسلح اهواز

شجاعت ستودنی عکاس خانم در حین حمله تروریستی +عکس

اولین آمار از شهادت نیروهای سپاه

شطرنج سبب پیشگیری از آلزایمر می‌شود

تصویری از حمله تروریستی به رژه اهواز

اولین فیلم‌ منتشر شده از تیراندازی امروز صبح اهواز

شناسایی سریع انواع باکتری ها با اپلیکیشن موبایل

حمله مسلحانه به رژه نیرو‌های مسلح در اهواز +عکس

امید به زندگی در مریخ بیشتر شد

فراخوان جذب هیات علمی دانشگاه آزاد از امروز

شایع‌ترین اختلالات روانی دانش‌آموزان

آسیب شبکه‌های اجتماعی خارجی جدی است!

۳۵۰ هزار ظرفیت دانشگاه علمی کاربردی خالی است

امکان استفاده از GIF در دایرکت اینستاگرام فراهم شد

نرخ غذای دانشجویان موسسات آموزش عالی غیرانتفاعی اعلام شد

نسل جدید هیوندای آزرا در ایران +عکس

فصل پاییز از چه ساعتی آغاز می‌شود/ اعتدال پاییز از دیدگاه نجوم

عکس: خواهران بلوکات در یک قاب

تشخیص زوال عقل با فناوری تشخیص چهره و صدا

دخالت مردم در اجرای یک تغزیه

عکس جدید کیمیا علیزاده و همسرش

گوشی جدید سامسونگ با دوربین‌ سه‌گانه معرفی شد +عکس

دفاع کیهان از رئیسی: تتلو اعلام کرد توبه کرده

عکس: اولین گوینده زن خبر در تلویزیون سعودی

این 40نفر با «فرشگرد» می خواهند جمهوری اسلامی را براندازند!

عکس منشوری استقلالی‌ها !

پوشک بچه، موضوع سخنرانی یک چهره مذهبی در شب عاشورا

عکس | استایل فرمول یکی لیلا اوتادی در کارتینگ آزادی

پیشنهاد غیرعادی رستوران‌های فرانسوی به خاطر بوفون

هواداران احمدی نژاد به دنبال او تا پشت در دستشویی!

عصبانیت شدید آقای بازیگر از برخی عزاداری‌ها

تذکر به مداح مشهور یزدی برای پرهیز از سوءاستفاده منافقین

چرا بیوه قذافی برای دیدن دختر و نوه هایش در عمان نیاز به قطعنامه شورای امنیت دارد؟

موتور سواری بازیگر زنِ سریال جنجالی « ممنوعه » / عکس

درسی که بهاره رهنما با بالا رفتن سنش گرفت ( + عکس )

قیمت خودروهای ایران خودرو در نمایندگی و بازار +جدول

اتهامات سنگین کریمی‌ قدوسی علیه دو زن کابینه روحانی

جزئیات تئاتر ۲ میلیاردی

برای محشور شدن با امام حسین (ع) چیکار کنیم؟

بعد از واقعه عاشورا چه بر سر اهل بیت امام حسین (ع) آمد؟

شغل پاره وقت برای زنان بهتر است یا تمام وقت؟

تصاویری ناب از کودکان کار 100 سال پیش

صبحانه‌های خوشمزه برای بچه مدرسه ای‌ها+ دستور تهیه

فرزاد فرزین پای دیگ نذری +عکس

گردنبند همسر شاه بر گردن بازیگر هالیوودی +عکس

زنان چهره شهر را تغییر دادند +عکس

عکس/ رونمایی از چهره جدید مسی در تمرین بارسا

عکس| زنجیرزنی آقای گل پرسپولیس در زادگاهش

رکوردشکنی دختر جوان +عکس

هزینه سفر روحانی به نیویورک

نخستین قطار هیدروژنی جهان وارد شبکه حمل و نقل آلمان شد

محموله خاص آمریکایی در حال عبور از ایران +عکس

دیجی‌کالا پراید را چقدر گران‌تر می‌فروشد؟ +عکس

موتور گران قیمت حمید گودرزی +عکس

دانشجویان جدیدالورود دانشگاه تهران کارنامه سلامت دریافت می کنند

آغاز ثبت نام قبول شدگان دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی از اول مهر

جزئیات پرداخت وام شهریه به دانشجویان دانشگاه آزاد

آغاز فراخوان جذب اعضای هیأت علمی دانشگاه آزاد از فردا

تمدید مهلت ثبت‌نام کارشناسی و کاردانی بدون آزمون دانشگاه آزاد

تنبیه عجیب دانش آموزان بخاطر استفاده از موبایل! +عکس

زنان در دسته عزاداری روز عاشورا هیأت دانشگاه امام صادق (ع)

چرا هند سه طلاقه کردن زنان مسلمان را ممنوع کرد؟

تصویر دیده نشده سحر دولتشاهی در یک مراسم مذهبی

واکنش به خبر آتش زدن ۷۲ کبوتر در عزاداری محرم

درسی که بهاره رهنما با بالا رفتن سنش گرفت ( + عکس )

اسیر عثمانی در حال وضو گرفتن برای ادای آخرین نماز عمرش

ابراز ناراحتی مهناز افشار از روضه خوانی یک روحانی +عکس

توهین به سران سه قوه توسط مداح در جلسه عزاداری

واکنش سام درخشانی به انتشار فیلم رقصش

معروف ترین تحریف های واقعه عاشورا

هواداران احمدی نژاد به دنبال او تا پشت در دستشویی!

حمله دسته جمعی به نماینده ایران در اسکار

عکس| بدل علی کریمی در ورزشگاه آزادی

تصویری که موشک فوتبال ایران از مربی سابق پرسپولیس منتشر کرد

کمپین ضد ماساژ در کویت

اشتباه تاریخی فیلم محمد رسول الله

عکس: جنجالی شدن مدل موی بازیگر زن در اینستاگرام!

باطل کردن قبولی کنکور بعد از ۱سال و نیم!

عکس: «مالک» سریال «دلدادگان» در کنار همسر واقعی‌اش

حادثه خونین برای عزاداران حسینی +عکس

جعل مدرک تحصیلی، کار دست وزیر بهداشت داد

عکس: احمدی‌نژاد اینطوری موتور انتخاباتی‌اش را روشن‌کرد!

فرار عامل ذبح الاغ در شهر گرگان

عکس: فحاشی به بازیگر زن به خاطر مدل موی جدیدش

4 خطای رایج درباره محرم و حماسه عاشورا چیست؟

تصاویری از تفریحات مردم کره شمالی

رابطه پنهان با مادر زن در موبایل احمد لو رفت!

بعد از واقعه عاشورا چه بر سر اهل بیت امام حسین (ع) آمد؟

هدیه لوکس و خاص امیر قطر به اردوغان+ تصاویر

عکس: نام بازیگر گریم شده را حدس بزنید

عصبانیت شدید آقای بازیگر از برخی عزاداری‌ها

سرانجام حاشیه‌ها طاقت عروس سفیر را طاق کرد! +عکس

شجاعت ستودنی عکاس خانم در حین حمله تروریستی +عکس