کد خبر: 15707
ف
برشی از کتاب آثارالباقیه؛
نوروز از دیدگاه ابوریحان بیرونی/ روزی که آداب و رسومی کهن دارد
ابوریحان در آثارالباقیه درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، سخن گفته است. در فصل نهم این کتاب از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.
به گزارش شبکه علمی ثریا، نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران باستان است. در متون کهن روایت های متعددی درباره اهمیت ایام نوروز و آداب و رسوم ایرانیان در این ایام وجود دارد. یکی از آثاری که به وسیله آن از احوال ایرانیان در نوروز می توان اطلاعاتی به دست آورد، کتاب آثارالباقیه اثر دانشمند بزرگ قرن پنج ابوریحان بیرونی است. ابوریحان در این اثر درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، پرداخته است. تحقیقات بیرونی درباره آداب و رسوم ملل مختلف از نخستین نمونه های این تحقیقات به شمار می رود.

متن پیش رو بخشی از فصل نهم این کتاب می باشد که توسط اکبر داناسرشت ترجمه شده است. در این فصل از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.

فروردین ماه: نخستین روز آن روز نوروز است که اولین روز سال نو است و نام پارسی آن بیان کننده این معنی است و این روز با دخول آفتاب به برج سرطان طبق زیج های آنان هنگامی که سالها را کبیسه می کردند مطابق  بود. سپس در ایام بهار این روز پس از تأخیر از موضع خود سرگردان شد و در مکانی قرار گرفت که سال همه این احوال را از نزول باران و برآمدن شکوفه ها و برگ آوردن درختان تا هنگام رسیدن میوه ها. این بود که نوروز را دلیل پیدایش و آفرینش جهان دانستند و گفته اند که در این روز بود که خداوند افلاک را پس از آنکه مدتی ساکن بودند به گردش در آورد و ستارگان را پس از چندی توقف گردانید و آفتاب را برای آنکه اجزای زمان از سال و ماه و روز به آن شناخته شود، آفرید پس از آنکه این امر پنهان بود و آغاز شمارش از این روز شد. و گفته اند خداوند عالم سفلی را در این روز آفرید و کیومرث در این روز به شاهی رسید و این روز جشن او بود که به معنای عید اوست. و نیز گفته اند خداوند در این روز خلق را آفرید و این روز و مهرگان تعیین کننده زمان هستند چنانکه ماه و آفتاب فلک را تعیین می کنند.

بحثی راجع به نوروز و علت پیدایش آن

عبدالصمد بن علی در روایتی که به جد خود ابن عباس آن را می رساند نقل می کند که در نوروز جامی سیمین که پر از حلوا بود برای پیغمبر هدیه آوردند. آن حضرت پرسید که این چیست؟ گفتند امروز روز نوروز است، پرسید که نوروز چیست؟ گفتند عید بزرگ ایرانیان است. فرمود: آری در این روز است که خداوند عسکره را زنده کرد، پرسیدند عسکره چیست؟ فرمود: عسکره هزاران مردمی بودند که از ترس مرگ ترک دیار کرده و سر به بیابان نهادند. خداوند به آنها گفت بمیرید و مردند، سپس آنان را زنده کرد و ابرها را امر کرد که به آنها ببارد. از این روست که پاشیدن آب در این روز رسم شده است. سپس از آن حلوا تناول کرد و جام را میان اصحاب قسمت کرده و گفت: کاش هر روزی برای ما نوروز بود.

سعید ابن فضل می گوید: کوه دها که در فارس است، هرشب نوروز بر آن برق هایی می درخشد خواه هوا صاف باشد و یا ابر. هرچند دل به این سخنان تا هنگامی که مشاهده نکند، اطمینان نمی یابد و ابوالفرج زنجانی حاسب برای من حکایت کرد که من این آتش را دیده ام و آن آتشی است و شمع هایی که از کثرت به شمار در نمی آید.

برخی از علمای ایرانیان می گویند سبب اینکه این روز را نوروز می نامند این است که در ایام طهمورث، صائبه آشکار شدند و چون جمشید به پادشاهی رسید دین را تجدید کرد و این کار خیلی بزرگ به نظر آمد و آن روز را که روز تازه ای بود جمشید عید گرفت ، اگرچه پیش از این هم نوروز عظیم و بزرگ بود.

باز عید بودن نوروز را چنین گفته اند که چون جمشید برای خود گردونه بساخت در این روز بر آن سوار شد و جن و شیاطین او را در هوا حمل کردند و در یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم برای دیدن این امر در شگفت شدند و این روز را عید گرفتند.

در این روز رسم است که مردمان برای یکدیگر هدیه می فرستند و سبب آن چنانکه آذرباد، موبد بغداد، حکایت کرد این است که نیشکر در کشور ایران در روز نوروز یافت شد و پیش از این کسی آن را نمی شناخت. خود جمشید روزی نی ای را دید که کمی از آب های درون آن به بیرون تراوش کرده بود و چون جمشید دید که آن شیرین است امر کرد که آب این نی را بیرون آورند و آن شکر ساختند. آنگاه در روز پنجم شکر به دست آمد و از راه تبرک به آن، مردم برای یکدیگر شکر هدیه فرستادند  و در مهرگان نیز این کار را به همین میزان تکرار کردند.

نوروز بزرگ

در روز ششم این ماه نوروز بزرگ است، که نزد ایرانیان روز بزرگی است و گویند که خداوند در این روز از آفرینش جهان آسوده شد. زیرا این روز در آخر روزهای شش گانه است و در این روز خداوند مشتری را بیافرید و فرخنده ترین ساعات آن روز ساعات مشتری است. زرتشتیان می گویند که در این روز زردشت توفیق یافت که با خداوند مناجات کند. کیخسرو بر هوا در این روز عروج کرد و در این روز برای ساکنان کره زمین سعادت را قسمت می کنند و از اینجاست که ایرانیان این روز را روز امید نام نهادند.

نیز گفته اند سبب اینکه ایرانیان در این روز غسل می کنند این است که این روز به روزا که فرشته آب است تعلق دارد و آب را با این فرشته مناسبتی است. از اینجاست که مردم در این روز هنگام سپیده دم از خواب برمی خیزند و با آب قنات و حوض خود را می شویند و گاهی نیز آب جاری  را برای تبرک و دفع آفات بر خود می ریزند.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

بازی وارد مدارس در مقطع ابتدایی می شود

خودرویی که دوچرخه‌سواران را زیر نمی‌گیرد!

ترکیب هیئت مرکزی جذب وزارت علوم تغییر کرد

بازنگری آیین نامه کانونهای فرهنگی، هنری، دینی دانشجویان آغاز شد

پایان مناظره‌های دانشجویی/" تهدید بستن تنگه هرمز" از دید دانشجویان

پس سیبیل بانوی عمارت کو؟

رفیق کی‌روش در یک قدمی فدراسیون فوتبال!

مسئله خانوادگی مانع حضور گوچی در ایران!

پول داری بده بشورم برات!

لحظه خنده‌دار گیر کردن زن ۳۰ ساله در سقف +عکس

دستگیری مزاحم ستاره‌های سینما توسط پلیس فتا

نمایش همجنس گرایی در تئاترهای تهران!

آغاز توزیع کارت آزمون فراگیر ارشد پیام نور از امروز

۱۵ زن برتر فناور اروپایی در سال 2018 را بشناسید+تصاویر

رتبه باورنکردنی پرسپولیس در بین محبوب‌ترین‌ تیم‌های دنیا

چین واردات و فروش آیفون را ممنوع کرد

خوش‌آمد گویی خاله اسحاق جهانگیری به زادگاهش +عکس

دسترسی رایگان به مقالات علمی به مناسبت هفته پژوهش

«هاتگرام» و «طلاگرام» وام نگرفتند/ پرداخت وام به ۳ پیام رسان بومی

جدایی پریناز ایزدیار از تئاتر بینوایان

ظریف و ابتکار در اکران خصوصی آخرین فیلم کمال تبریزی

این دختر در یک عروسی باشکوه با عیسی مسیح ازدواج کرد +عکس

کاپشن عادل فردوسی‌پور به سرقت رفت!

نیسان طلایی در دبی به نمایش درآمد +عکس

گوگل به دلیل مشکل امنیتی، گوگل پلاس را فروردین ۹۸ تعطیل می‌کند

نقش متفاوت دختر رضا عطاران در یک سریال +عکس

زیبا بروفه در مراسم تشییع پیکر همسرش پیام صابری

تبلیغ زردی که چندمیلیون دلار هزینه روی دست گوگل گذاشت

بودجه اجرای رتبه‌بندی معلمان اعلام شد

افزایش ۱۴درصدی بودجه ۹۸ آموزش عالی/ مدیریت دانشگاهها مشکل می شود

پژوهشگران برتر دانشگاه خواجه نصیر معرفی می شوند

تدوین برنامه کلان پژوهش و فناوری علوم انسانی

آزمون کارشناسی ارشد فراگیر نمره منفی ندارد

راه اندازی پنج مرکز پایش سلامت در دانشگاه فنی و حرفه ای

جلسه اتحادیه موسسات آموزش عالی جنوب‌ شرق آسیا برگزار شد

شرایط استفاده از سهمیه مناطق محروم در آزمون دستیاری تغییر کرد

نتایج قرعه‌کشی عتبات دانشگاهیان عصر امروز اعلام می‌شود

امکان ارسال پیام صوتی در دایرکت اینستاگرام مهیا شد

رباتی ایرانی که ناجی افراد در حوادث می‌شود

سیارک «بنو» غنی از مولکول‌های آب است

این گردن بند هوشمند جلوی غرق شدن بچه‌ها را می‌گیرد

دغدغه استاد انصاریان برای بازگشت «اصول کافی» به خانه‌های مردم

دیپلماسی رسانه‌ای، رونق‌بخش گردشگری سلامت

چرا هایدگر هم‌تراز ارسطو و افلاطون است؟

بوئینگ جدید نصف دنیا را بدون سوختگیری دور می‌زند

یک سوم ایران ظرفیت نصب پنل خورشیدی دارد

نقش استرس در ایجاد و تشدید ام اس ثابت شد

بازخوانی مبانی حکمی رمز و نماد از دیدگاه صدرالمتألهین

کتاب «متافیزیک قدرت: درآمدی بر فلسفه سیاسی اسپینوزا»

راه ناهموار اصلاحات نظام آموزشی در ایران

ساخت کلاه ایمنی که هنگام ضربه سخت می شود

چهارمین نشست تخصصی همایش ملی ارتباط علوم انسانی، تولید و صنعت برگزار می گردد

حشرات چطور راه خانه شان را پیدا می‌کنند؟

اگر گوشی‌تان را فراموش کنید؛ ژاکت هوشمند گوگل و لیوایز به شما هشدار می‌دهد

بازگشت آرامش به دانشگاه‌ها، مهمترین اقدام وزارت علوم در یک‌سال اخیر

امکان آموزش موازی دوره تخصصی و فوق‌تخصصی در برخی رشته‌های تحصیلی

با گفت‌و گو می‌توان به رشد اجتماعی رسید

تولید داروی ضد سرطان پوست از جلبک‌های جزیره قشم

پیامک به شبکه خبر: اصلا خاشقجی را من کشتم، راحت شدید؟

لباس تاریخی «نیلوفر پارسا» در کویر +عکس

شوخی آقای رئیس جمهور! +عکس

چالش جدید رسید: خرد کردن لوازم آرایش!

جانشین قطعی بیرانوند در پرسپولیس مشخص شد+عکس

مرد متهم: فکر کردم این ماساژور زن است با او قرار گذاشتم

کلاهبرداری ۳ میلیاردی به بهانه خرید گوشی تلفن همراه

ازدواج دو جلیقه زرد وسط آشوب‌های پاریس+عکس

توده ۵ کیلویی از شکم بیمار سردشتی خارج شد +عکس

دعوای فراستی و ظلی‌پور سرکاری بود!

پیرترین زن ایران دیشب درگذشت +عکس

همسرم گفت حوصله مریض داری ندارد من هم کشتمش!

مورد عجیب بازیکنی که کی‌روش به تیم ملی دعوت کرد

وقتی بدون اجازه از خانم بازیگر عکس گرفتند

پایان خونین زندگی جوانی که مادر، برادر و همسرش را کتک می زد

ذوق‌زدگی مجری یک برنامه تلویزیونی بعد از دیدن مهمان +عکس

داستان سرایی دختر۱۵ ساله برای پنهان کردن ارتباطش با یک پسر

پیام شبانه کی‌روش: زمان صعود و رستگاری است!

گوشی Enjoy 9 هواوی معرفی شد؛ نسخه‌ی ضعیف‌تر Enjoy 9 پلاس

ابزاری برای محافظت از تجهیزات نظامی در برابر حمله‌های الکترومغناطیسی

کاهش سرعت هوشمندسازی تهران با موازی کاری

دیدار استاد دانشگاه تهران با مسئولان آکادمی علوم جهان

علت واقعی درگذشت همسر زیبا بروفه اعلام شد

تفریح لاکچری سید احمد خمینی حاشیه ساز شد +عکس

محصول جدید ایران خودرو برای عرضه به نمایندگی ها معرفی شد + عکس

انتشار تصویر تروریستی که خود را در چابهار منفجر کرد

صحنه تصادف در جاده رامسر در سال ۱۳۱۲ +عکس

نوجوان ۱۷ ساله در استادیوم ورزشی خود را حلق آویز کرد

پیرترین زن ایران دیشب درگذشت +عکس

واکنش تند خواهر رونالدو به عدم اهدای توپ طلا به برادرش! عکس

زیبا بروفه در مراسم تشییع پیکر همسرش پیام صابری

مونالیزای واقعی پیدا شد! + عکس

ماجرای یک عکس معروف

ورودی اصلی ستاد فرماندهی ناجا در چابهار +عکس

جنجال یک فوتبالست در سعادت آباد!

چراغ سبز فیفا به میزبانی ایران در جام جهانی ۲۰۲۲

پسر ۱۹ ساله با ضربات چکش پدرش را کشت و جنازه او را آتش زد

داور جنجالی بازی ایران و عراق سرانجام سکوتش را شکست

تذکر به خندوانه به خاطر دعوت این خواننده!

«برگر خاویار» ۲۵۰ هزار تومانی در لواسان +عکس

جدایی دو بازیکن سرشناس از استقلال قطعی شد

چرا به چابهار حمله تروریستی شد؟ +عکس

عکس دیده نشده از پایان بازی جنجالی پرسپولیس و سپاهان

لغو پیامک های تبلیغاتی ایرانسل و همراه اول

عملیات ساخت بزرگترین مجتمع تجاری، فرهنگی و ورزشی غرب تهران از سر گرفته شد

نگاهی به آخرین قیمت خودرو در بازار تهران + جدول

شرایط فروش فوری محصولات ایران خودرو +عکس

گیاهی که 20 برابر لیمو ویتامین سی دارد

ازدواج دو جلیقه زرد وسط آشوب‌های پاریس+عکس

ماشین عروس عجیب و غریب در کرمان +عکس

تیپ خاص سحر قریشی در یک منطقه گرمسیر +عکس

دانشگاه آزاد: ازدواج کنید، از شهریه معاف شوید