کد خبر: 15707
ف
برشی از کتاب آثارالباقیه؛
نوروز از دیدگاه ابوریحان بیرونی/ روزی که آداب و رسومی کهن دارد
ابوریحان در آثارالباقیه درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، سخن گفته است. در فصل نهم این کتاب از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.
به گزارش شبکه علمی ثریا، نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران باستان است. در متون کهن روایت های متعددی درباره اهمیت ایام نوروز و آداب و رسوم ایرانیان در این ایام وجود دارد. یکی از آثاری که به وسیله آن از احوال ایرانیان در نوروز می توان اطلاعاتی به دست آورد، کتاب آثارالباقیه اثر دانشمند بزرگ قرن پنج ابوریحان بیرونی است. ابوریحان در این اثر درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، پرداخته است. تحقیقات بیرونی درباره آداب و رسوم ملل مختلف از نخستین نمونه های این تحقیقات به شمار می رود.

متن پیش رو بخشی از فصل نهم این کتاب می باشد که توسط اکبر داناسرشت ترجمه شده است. در این فصل از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.

فروردین ماه: نخستین روز آن روز نوروز است که اولین روز سال نو است و نام پارسی آن بیان کننده این معنی است و این روز با دخول آفتاب به برج سرطان طبق زیج های آنان هنگامی که سالها را کبیسه می کردند مطابق  بود. سپس در ایام بهار این روز پس از تأخیر از موضع خود سرگردان شد و در مکانی قرار گرفت که سال همه این احوال را از نزول باران و برآمدن شکوفه ها و برگ آوردن درختان تا هنگام رسیدن میوه ها. این بود که نوروز را دلیل پیدایش و آفرینش جهان دانستند و گفته اند که در این روز بود که خداوند افلاک را پس از آنکه مدتی ساکن بودند به گردش در آورد و ستارگان را پس از چندی توقف گردانید و آفتاب را برای آنکه اجزای زمان از سال و ماه و روز به آن شناخته شود، آفرید پس از آنکه این امر پنهان بود و آغاز شمارش از این روز شد. و گفته اند خداوند عالم سفلی را در این روز آفرید و کیومرث در این روز به شاهی رسید و این روز جشن او بود که به معنای عید اوست. و نیز گفته اند خداوند در این روز خلق را آفرید و این روز و مهرگان تعیین کننده زمان هستند چنانکه ماه و آفتاب فلک را تعیین می کنند.

بحثی راجع به نوروز و علت پیدایش آن

عبدالصمد بن علی در روایتی که به جد خود ابن عباس آن را می رساند نقل می کند که در نوروز جامی سیمین که پر از حلوا بود برای پیغمبر هدیه آوردند. آن حضرت پرسید که این چیست؟ گفتند امروز روز نوروز است، پرسید که نوروز چیست؟ گفتند عید بزرگ ایرانیان است. فرمود: آری در این روز است که خداوند عسکره را زنده کرد، پرسیدند عسکره چیست؟ فرمود: عسکره هزاران مردمی بودند که از ترس مرگ ترک دیار کرده و سر به بیابان نهادند. خداوند به آنها گفت بمیرید و مردند، سپس آنان را زنده کرد و ابرها را امر کرد که به آنها ببارد. از این روست که پاشیدن آب در این روز رسم شده است. سپس از آن حلوا تناول کرد و جام را میان اصحاب قسمت کرده و گفت: کاش هر روزی برای ما نوروز بود.

سعید ابن فضل می گوید: کوه دها که در فارس است، هرشب نوروز بر آن برق هایی می درخشد خواه هوا صاف باشد و یا ابر. هرچند دل به این سخنان تا هنگامی که مشاهده نکند، اطمینان نمی یابد و ابوالفرج زنجانی حاسب برای من حکایت کرد که من این آتش را دیده ام و آن آتشی است و شمع هایی که از کثرت به شمار در نمی آید.

برخی از علمای ایرانیان می گویند سبب اینکه این روز را نوروز می نامند این است که در ایام طهمورث، صائبه آشکار شدند و چون جمشید به پادشاهی رسید دین را تجدید کرد و این کار خیلی بزرگ به نظر آمد و آن روز را که روز تازه ای بود جمشید عید گرفت ، اگرچه پیش از این هم نوروز عظیم و بزرگ بود.

باز عید بودن نوروز را چنین گفته اند که چون جمشید برای خود گردونه بساخت در این روز بر آن سوار شد و جن و شیاطین او را در هوا حمل کردند و در یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم برای دیدن این امر در شگفت شدند و این روز را عید گرفتند.

در این روز رسم است که مردمان برای یکدیگر هدیه می فرستند و سبب آن چنانکه آذرباد، موبد بغداد، حکایت کرد این است که نیشکر در کشور ایران در روز نوروز یافت شد و پیش از این کسی آن را نمی شناخت. خود جمشید روزی نی ای را دید که کمی از آب های درون آن به بیرون تراوش کرده بود و چون جمشید دید که آن شیرین است امر کرد که آب این نی را بیرون آورند و آن شکر ساختند. آنگاه در روز پنجم شکر به دست آمد و از راه تبرک به آن، مردم برای یکدیگر شکر هدیه فرستادند  و در مهرگان نیز این کار را به همین میزان تکرار کردند.

نوروز بزرگ

در روز ششم این ماه نوروز بزرگ است، که نزد ایرانیان روز بزرگی است و گویند که خداوند در این روز از آفرینش جهان آسوده شد. زیرا این روز در آخر روزهای شش گانه است و در این روز خداوند مشتری را بیافرید و فرخنده ترین ساعات آن روز ساعات مشتری است. زرتشتیان می گویند که در این روز زردشت توفیق یافت که با خداوند مناجات کند. کیخسرو بر هوا در این روز عروج کرد و در این روز برای ساکنان کره زمین سعادت را قسمت می کنند و از اینجاست که ایرانیان این روز را روز امید نام نهادند.

نیز گفته اند سبب اینکه ایرانیان در این روز غسل می کنند این است که این روز به روزا که فرشته آب است تعلق دارد و آب را با این فرشته مناسبتی است. از اینجاست که مردم در این روز هنگام سپیده دم از خواب برمی خیزند و با آب قنات و حوض خود را می شویند و گاهی نیز آب جاری  را برای تبرک و دفع آفات بر خود می ریزند.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

فعالیت‌های «انجمن علمی ارتقای کتابخانه‌های عمومی»

گردهمایی با حضور بازیگران «خاله قورباغه»

گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت نقش مهمی در تعامل یونان و ایران دارد

باقری: وجود ۲۶۴ مدرسه با قدمت بالای ۶۰ سال در تهران/ فتحی: احتمال ریزش برخی مدارس فرسوده با بادهای سهمگین

خطر مصرف «گُل» ۲۰ برابر «حشیش» و مشتقات آن است

کمبود ۶ هزار مربی بهداشت در مدارس کشور

جزئیات آموزش‌ الکترونیکی طرح «مدرسه آماده»/ آغاز ثبت‌نام دوره‌ «مدرسه آماده» ویژه مدیران مدارس استان تهران

درخواست دانش‌آموزان: آقای وزیر! ساعت و زمان امتحانات را تغییر دهید

اگر می خواهید جسم و روحی سالم داشته باشید، کتاب بخوانید

عادت‌های عجیب نویسندگان مطرح در هنگام خلق اثر

کتابفروشی‌های مشهور دنیا را بیشتر بشناسید

فواید مطالعه گروهی برای کودکان و والدین

مسابقه نقاشی «شهر،کودک،سلامت» به مناسبت هفته سلامت

کتاب نخواندن بچه‌ها به دلیل تاثیر بزرگترها روی آن‌هاست/ بسیاری از نویسندگان اهل مطالعه نیستند

بازگشت اصلاحیه طرح «استخدام معلمان حق التدریس» به کمیسیون آموزش

ارتباط آلرژی‌های شایع با سلامت روان

نقوی‌حسینی: چرا در آموزش و پرورش قبیله‌گرایی و جناح‌گرایی می‌شود

«درآمد به متافیزیک» هایدگر ترجمه شد

چرا برخی دانش‌آموزان در آزمون رغبت شرکت نکردند؟

مجسمه سیبلیوس هلسینکی؛ شکوه هنر انتزاعی/ تصاویر

پشت پرده کارخانه‌های تولید لباس‌های ارزان قیمت در بنگلادش / تصاویر

ایجاد خون سالم در بدن با 11 گام

اثر هنری ژاپنی در ایران! + تصویر

۳۱ اردیبهشت ماه؛ آخرین مهلت دریافت مجوز برای تأسیس پیش‌دبستانی

«صندلی ایستاده هواپیما»؛ ابتکاری جدید برای سفر هوایی ارزان! + تصویر

هایدگر، عینیت را توهم فرهنگ مدرن می داند/ انسان، ابژه نیست

تکوین مفهوم «قانون موضوعه» در اندیشه ایرانی

نقد کتاب «در جست‌وجوی طبیعت» در پنج شنبه صبح‌های مجله بخارا

برگزاری نشست تخصصی درباره سهروردی در دانشگاه «کی ئو» ژاپن

تصاویر مسابقه نشنال جئوگرافیک در سال ۲۰۱۸/ شاهکارهایی که از دیدن‌شان سیر نمی‌شوید!

مدارس بین‌المللی چگونه مدارسی هستند؟

۱۰ روش مقابله با ناسازگاری‌های کودکان

اقتصاددانان چگونه به حل مشکلات کمک می کنند؟

کنکور ۹۸ تفاوتی با کنکور ۹۷ ندارد/ آموزش زبان روسی در مدارس اجباری نیست

سامانه بررسی ایده‌های دانش‌آموزی ایجاد می‌شود

جزئیات کاهش مبلغ اقساط وام ۱۶۰ میلیونی مسکن

با عجیب‌ترین بنای جهان آشنا شوید / تصویر

پردرآمدترین شغل‌ها در روسیه کدامند؟

روش‌هایی ساده برای افزایش هوش

10 مورد از شگفت‌انگیزترین استخرهای هتل در جهان + تصاویر

عوارض استفاده از سفره‌های یکبار مصرف

سفر به سرزمین‌های رؤیایی/ تصاویری از زیباترین جزایر جهان

روستاهای عجیبی که فقط در بریتانیا پیدا می‌شوند! + تصاویر

آیا لیزر مو باعث ابتلا به سرطان و نازایی می‌شود؟

ربات آشپز چینی ساخته شد+عکس

انتشار دفترچه «آزمون استخدامی» تاپایان هفته/ تصمیم‌گیری برای حذف آزمون سمپاد در هفته آتی

جدا بودن مدارس از اتفاقات درون جامعه؛ ضعف نظام آموزش و پرورش

تجهیز ۱۵۰۰ کتابخانه مدارس تهران در ایام برگزاری نمایشگاه کتابتجهیز ۱۵۰۰ کتابخانه مدارس تهران در ایام برگزاری نمایشگاه کتاب

نهایی شدن اصلاحیه اساسنامه انجمن اولیاء و مربیان

نقش نظریه پردازی در حل مشکلات مزمن جامعه

زیباترین شاسی بلندی که تا به حال دیده اید! +عکس

تنها 5 درصد از ما هوای پاک تنفس می‌کنیم

۱۰ خاصیت شگفت انگیز لوبیا سبز

سهمیه ۱۰ درصدی مربیان دانشگاهها در کنکور دکتری

بزرگترین پشه دنیا +عکس

کتاب «نقد علمی بر سند ۲۰۳۰» منتشر شد

امکان پیش‌بینی این بیماری‌ها با معاینه چشم

سلسله درس‌گفتارهای «اسلام و آسیب‌های اجتماعی» برگزار می‌شود

راه حل‌های غلبه برخستگی مزمن / اینفوگرافی

پرسه زدن در شبکه‌های اجتماعی ،عامل اصلی ریزه خوانی!!

فردا آخرین مهلت دریافت کارت آزمون ارشد

امشب بهترین زمان برای عکاسی از ناهید

۲۱ هزار داوطلب دکتری انتخاب رشته کردند/ اعلام مهلت انتخاب رشته

کارت آزمون دستیاری منتشر شد/ برگزاری آزمون در پنجشنبه

دختری با موهای تراشیده در بازی استقلال پیکان +عکس

بنز میلیاردی وزارت دفاع با رنگ گوجه ای! +عکس

«وجوه سیاسی اسماء حسنی» در سی و یکمین نمایشگاه کتاب تهران

خودرویی زیبا که نمی تواند در ایران باشد +عکس

راه اندازی مراکز نوآوری در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی

آخرین رتبه ایران در فناوری نانو/ چین در صدر قرار گرفت

عامل اصلی رسوایی فیس بوک مجبور به عذرخواهی شد

امکان ویدئو چت با کمک آواتار فراهم می شود

تعرفه استفاده از پیام رسان های داخلی یک سوم خارجی است

«طبقه و قشربندی اجتماعی» منتشر شد

گذراندن دوره سربازی فارغ‌التحصیلان هنرستانها در رشته‌های تخصصی/ آغاز مهارت‌آموزی سربازان از سال جاری

حفظ فرمول‌ها و حافظه‌محوری امروز در دنیا حذف شده است/ دانش‌آموزان ما احساس خوبی به مدرسه ندارند

بازتاب‌های عمیق منتشر شد

جزئیات مسابقات علمی ـ کاربردی کاردانش/ رقابت ۱۰۰ هزار هنرجوی کاردانش

جزئیات پرداخت انواع «وام» به فرهنگیان/ از وام ۵۰ میلیون تومانی مسکن تا وام‌های قرض‌الحسنه

باور می‌کنید که این موزاییک‌ها طبیعی هستند؟! + تصاویر

میزان افزایش حقوق بازنشستگان در سال جاری

باورتان می‌شود اینجا کره جنوبی باشد؟! / عکس

تخت کردن شکم با یک روش ژاپنی

موعد نهایی واریز سود سهام عدالت

وقتی محمدرضا شریفی‌نیا جوان و لاغر بود! / عکس

اگر از صحبت کردن در جمع می‌ترسید، این مطلب را بخوانید!

آبمیوه‌ای معجزه‌آسا برای رفع یبوست و سم‌زدایی روده بزرگ

پراید شاسی بلند دست ساز ۱۳ میلیون تومان! +عکس

تیپ متفاوت کتایون ریاحی در جشنواره فیلم فجر / عکس

تولید سمندشاسی بلند در ایران خودرو +عکس

چهره واقعی انسانی که ۱۵۰ هزار سال پیش می‌زیسته! / تصویر

خرچنگی با چهره‌ای شبیه به انسان! + تصویر

روستاهای عجیبی که فقط در بریتانیا پیدا می‌شوند! + تصاویر

عوارض استفاده از سفره‌های یکبار مصرف

هشدار: این ماده غذایی را به غذا اضافه نکنید!

بنز میلیاردی وزارت دفاع با رنگ گوجه ای! +عکس

عجیب‌ترین کارت عروسی که تاکنون دیده اید+عکس

تیپ متفاوت باران کوثری در جشنواره جهانی فیلم فجر / عکس

خودرویی زیبا که نمی تواند در ایران باشد +عکس

عصاره‌ این گیاه ایمنی بدن را افزایش می‌دهد

ترانه علیدوستی در گذر زمان / عکس

۷ مورد از شگفتی‌های طبیعی جهان+تصاویر

ورود تازه واردآلمانی به بازار ایران +عکس

این شهر تایلند تاکسی هایش هم عجیب است!+عکس

سیر تکاملی سانتافه و پژو 405 در 15 سال! +عکس

با ترک این ۳ عادت، از قلب خود محافظت کنید

5 فایده شگفت‌انگیز دوش آب سرد

زن خارجی خواننده فیلم اصغر فرهادی +عکس

دختری با موهای تراشیده در بازی استقلال پیکان +عکس

زیباترین شاسی بلندی که تا به حال دیده اید! +عکس