کد خبر: 15707
ف
برشی از کتاب آثارالباقیه؛
نوروز از دیدگاه ابوریحان بیرونی/ روزی که آداب و رسومی کهن دارد
ابوریحان در آثارالباقیه درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، سخن گفته است. در فصل نهم این کتاب از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.
به گزارش شبکه علمی ثریا، نوروز یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران باستان است. در متون کهن روایت های متعددی درباره اهمیت ایام نوروز و آداب و رسوم ایرانیان در این ایام وجود دارد. یکی از آثاری که به وسیله آن از احوال ایرانیان در نوروز می توان اطلاعاتی به دست آورد، کتاب آثارالباقیه اثر دانشمند بزرگ قرن پنج ابوریحان بیرونی است. ابوریحان در این اثر درباره باورها و مراسم گوناگونی که در میان ملل و پیروان ادیان مختلف وجود دارد، پرداخته است. تحقیقات بیرونی درباره آداب و رسوم ملل مختلف از نخستین نمونه های این تحقیقات به شمار می رود.

متن پیش رو بخشی از فصل نهم این کتاب می باشد که توسط اکبر داناسرشت ترجمه شده است. در این فصل از آداب و رسوم ایرانیان در نوروز سخن به میان آمده است.

فروردین ماه: نخستین روز آن روز نوروز است که اولین روز سال نو است و نام پارسی آن بیان کننده این معنی است و این روز با دخول آفتاب به برج سرطان طبق زیج های آنان هنگامی که سالها را کبیسه می کردند مطابق  بود. سپس در ایام بهار این روز پس از تأخیر از موضع خود سرگردان شد و در مکانی قرار گرفت که سال همه این احوال را از نزول باران و برآمدن شکوفه ها و برگ آوردن درختان تا هنگام رسیدن میوه ها. این بود که نوروز را دلیل پیدایش و آفرینش جهان دانستند و گفته اند که در این روز بود که خداوند افلاک را پس از آنکه مدتی ساکن بودند به گردش در آورد و ستارگان را پس از چندی توقف گردانید و آفتاب را برای آنکه اجزای زمان از سال و ماه و روز به آن شناخته شود، آفرید پس از آنکه این امر پنهان بود و آغاز شمارش از این روز شد. و گفته اند خداوند عالم سفلی را در این روز آفرید و کیومرث در این روز به شاهی رسید و این روز جشن او بود که به معنای عید اوست. و نیز گفته اند خداوند در این روز خلق را آفرید و این روز و مهرگان تعیین کننده زمان هستند چنانکه ماه و آفتاب فلک را تعیین می کنند.

بحثی راجع به نوروز و علت پیدایش آن

عبدالصمد بن علی در روایتی که به جد خود ابن عباس آن را می رساند نقل می کند که در نوروز جامی سیمین که پر از حلوا بود برای پیغمبر هدیه آوردند. آن حضرت پرسید که این چیست؟ گفتند امروز روز نوروز است، پرسید که نوروز چیست؟ گفتند عید بزرگ ایرانیان است. فرمود: آری در این روز است که خداوند عسکره را زنده کرد، پرسیدند عسکره چیست؟ فرمود: عسکره هزاران مردمی بودند که از ترس مرگ ترک دیار کرده و سر به بیابان نهادند. خداوند به آنها گفت بمیرید و مردند، سپس آنان را زنده کرد و ابرها را امر کرد که به آنها ببارد. از این روست که پاشیدن آب در این روز رسم شده است. سپس از آن حلوا تناول کرد و جام را میان اصحاب قسمت کرده و گفت: کاش هر روزی برای ما نوروز بود.

سعید ابن فضل می گوید: کوه دها که در فارس است، هرشب نوروز بر آن برق هایی می درخشد خواه هوا صاف باشد و یا ابر. هرچند دل به این سخنان تا هنگامی که مشاهده نکند، اطمینان نمی یابد و ابوالفرج زنجانی حاسب برای من حکایت کرد که من این آتش را دیده ام و آن آتشی است و شمع هایی که از کثرت به شمار در نمی آید.

برخی از علمای ایرانیان می گویند سبب اینکه این روز را نوروز می نامند این است که در ایام طهمورث، صائبه آشکار شدند و چون جمشید به پادشاهی رسید دین را تجدید کرد و این کار خیلی بزرگ به نظر آمد و آن روز را که روز تازه ای بود جمشید عید گرفت ، اگرچه پیش از این هم نوروز عظیم و بزرگ بود.

باز عید بودن نوروز را چنین گفته اند که چون جمشید برای خود گردونه بساخت در این روز بر آن سوار شد و جن و شیاطین او را در هوا حمل کردند و در یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم برای دیدن این امر در شگفت شدند و این روز را عید گرفتند.

در این روز رسم است که مردمان برای یکدیگر هدیه می فرستند و سبب آن چنانکه آذرباد، موبد بغداد، حکایت کرد این است که نیشکر در کشور ایران در روز نوروز یافت شد و پیش از این کسی آن را نمی شناخت. خود جمشید روزی نی ای را دید که کمی از آب های درون آن به بیرون تراوش کرده بود و چون جمشید دید که آن شیرین است امر کرد که آب این نی را بیرون آورند و آن شکر ساختند. آنگاه در روز پنجم شکر به دست آمد و از راه تبرک به آن، مردم برای یکدیگر شکر هدیه فرستادند  و در مهرگان نیز این کار را به همین میزان تکرار کردند.

نوروز بزرگ

در روز ششم این ماه نوروز بزرگ است، که نزد ایرانیان روز بزرگی است و گویند که خداوند در این روز از آفرینش جهان آسوده شد. زیرا این روز در آخر روزهای شش گانه است و در این روز خداوند مشتری را بیافرید و فرخنده ترین ساعات آن روز ساعات مشتری است. زرتشتیان می گویند که در این روز زردشت توفیق یافت که با خداوند مناجات کند. کیخسرو بر هوا در این روز عروج کرد و در این روز برای ساکنان کره زمین سعادت را قسمت می کنند و از اینجاست که ایرانیان این روز را روز امید نام نهادند.

نیز گفته اند سبب اینکه ایرانیان در این روز غسل می کنند این است که این روز به روزا که فرشته آب است تعلق دارد و آب را با این فرشته مناسبتی است. از اینجاست که مردم در این روز هنگام سپیده دم از خواب برمی خیزند و با آب قنات و حوض خود را می شویند و گاهی نیز آب جاری  را برای تبرک و دفع آفات بر خود می ریزند.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

جیمی جامپی که در فینال به زمین آمد یک خانم بود +عکس

۱۰ عاملی که زمینه ساز سکته مغزی هستند +عکس

دردسرهای بدل ایرانی کی روش +عکس

سلفی فردوسی‌پور هنگام فینال جام جهانی +عکس

تفریحات لاکچری ملی پوش ایرانی +عکس

کنایه عادل فردوسی پور به علی مطهری!

وقتی ترامپ گدایی می‌کند +عکس

ماست ایرانی در آمریکا!

گوشی‌ رفرش نخرید +جدول

محبوب‌ترین بازیگر شبکه‌های اجتماعی +عکس

گرانترین خودروی پلیس دنیا +عکس

درخواست عاجزانه فردوسی پور برای سانسور نکردن!

پاسخ خواهر «مسیح علی‌نژاد» به آخرین پست وی +عکس

بازگشت لامبورگینی به جزیره کیش +عکس

موسیقی نواختن رونالدینیو در ورزشگاه فینال جام جهانی +عکس

ثبت سلفی غیرانسانی‌ !/ عکس

خودکشی تمام اعضای یک خانواده برای رهایی از بدهی +عکس

پژو 405 فقط 2 میلیون تومان! +عکس

عکس یادگاری وحید مرادی با امیر قلعه نوعی

برای خرید پژو ۴۰۵ چقدر باید هزینه کرد؟ +عکس

پذیرش ۷۵ هزار دانشجوی بین المللی تا پایان برنامه ششم توسعه

ازدواج جنجالی دختر میلیاردر با پیشخدمت! +تصاویر

هدیه ویژه خانم رئیس جمهور به پوتین +عکس

کتاب‌های پرفروش هفته‌ سوم تابستان/ پیشتازی نویسندگان ایرانی

وصیت جالب یک خانم معلم آمریکایی سرآغاز شادمانی شد

پرهیز از ایجاد هزینه اجتماعی و استفاده نامناسب از منابع مدرسه

تفویض اختیار به آموزش و پرورش استانها برای ساماندهی نیروی انسانی

ذهن عامه مردم با اشعریت و عرفان سازگارتر است/ علل شکست خردورزی

درسگفتار «عکاسی و فلسفه: علیه تاریخ فاتحان» برگزار می شود

وطن دوستی و ناسیونالیسم متفاوت است/ اصلاح طلبی و ایده ناسیونالیسم

کاهش تعداد دانش‌آموزان عشایری با ورود به مقطع متوسطه اول و دوم

درمان سریع و آسان درد زانو به کمک طب سنتی

نظریه‌ای در باب اقتباس منتشر شد

تعطیلی مدارس در افغانستان، جلوه‌ای از ناامنی فراگیر

سیر استکمالی نفس انسان در قوس صعود منتشر شد

عکس: بهنام بانی روز عشقش را تبریک گفت

ارتباط بینایی با سلامت مغز

کنفرانس فیلسوفان مسلمان، فلسفه، الهیات و عرفان برگزارمی شود

ثبت تصاویر کهکشانی که ۷۰ میلیون سال نوری از ما دورتر است

داروی گران بیماران پیوند کلیه رایگان شد

بخشی از نیروهای اداری به مدارس بازمی‌گردند/ افزایش تعداد مربیان پرورشی

خاطرات خسروشاهی درباره سید محمدعلی جمال‏زاده و انقلاب اسلامی

«توسعه فرهنگی در ایران» با مقدمه عماد افروغ

اعداد تلخ درباره وضعیت زنان و دختران ایران

اگر مدارس پویا نشوند جلسات مسئولان بی فایده است/ از آموزش و پرورش خادم تا آموزش و پرورش آمر

ستاره تیم ملی ایران در تست‌های پزشکی لسترسیتی

استخرهایی که با آب شرب پر می‌شوند!

پنج هزار لباس پلیس دوربین‌دار شد

قیمت بلیت رفتن به فضا چقدر است؟

عکس: برخورد عجیب پیکان با دیوار!

جرم‌گیری برای دندان مضر است؟

گرمای شدید ایران را در برمی‌گیرد

آمار عجیب خروج ارز برای واردات فندک!

خودفروشی برخی زنان برای گرفتن نقش در سینما

چند میلیون گوشی هوشمند در کشور داریم؟

نشست «آشنایی با شیخ اشراق» در فرهنگسرای ملل برگزار می شود

عکس: تیپ صورتی و با نشاط بازیگر خانم

خبری خوش برای بیماران مبتلا به سرطان

ثروتمندترین جوانان دنیا اهل کدام کشورها هستند؟

ظهور یک باکتری مقاوم که موجب نازایی می‌شود

ماجرای فروش کبد ۵۰۰ میلیونی در پایتخت

از هر 5 دانشجو یک نفر افسرده است!

بررسی مسأله تاثیر قطعی معدل در کنکور

بدون گواهینامه با این تاکسی پرنده پرواز کنید +عکس

فوری: زلزله ۴.۶ ریشتری کرمانشاه را لرزاند

تهرانی بازمانده از مادها و هخامنشیان/ پرسه در دارالخلافه

شارژ سریع گوشی های هواوی تنها در ۳۰ ثانیه

چند و چون راه‌اندازی یک کسب و کار لوکس با درآمد بالا

وقتی جواز کتابفروش را اتحادیه میوه و تره‌بار می‌دهد

مسکن تا پایان سال ارزان می شود

اگر خون دماغ شده اید این مشکلات را چک کنید

پرونده تجاوز ایرانشهر به کجا کشیده شد؟

وام فوری در 60 دقیقه بدون حضور در بانک!

خودروهای گران قیمت فوتبالیست ها +عکس

دختران دهه هشتادی از میل جنسی خود نمی‌ گذرند !

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ جنگ رنگارنگ

برگزاری مرحله سوم المپیاد دانش‌آموزی در شهریورماه

زندگی دوگانه «لاکچری‌»های مذهبی

چگونه در خصوص یک پیشنهاد شغلی مذاکره کنیم؟

لزوم همکاری وزارتخانه‌ها در برگزاری مسابقات ملی مهارت

وزیر بهداشت حکم مرگ امید را امضا کرد!

نه بلند صدا و سیما به فردوسی پور

وام فوری در 60 دقیقه بدون حضور در بانک!

تصویری کمتر دیده شده از سارا و نیکای پایتخت +عکس

ماجرای پیراهن رونالدو و راموس بعد از بازی با ایران +عکس

کدام رنگ نوشابه کم ضرر تر است؟

کشف شواهد حضور انسان با ۲.۱۲۰.۰۰۰ سال قدمت +عکس

عکس: «نیوشا ضیغمی» و کیک تولد 38 سالگی اش

نفیسه روشن: من را طلاق دادند و بعد طلاق بچه دار کردند + عکس

اقدامی ساده که رگ‌های قلب را جوان نگه می‌دارد

بدون هزینه دندان‌های خود را مثل برف سفید کنید

ماجرای هدیه میلیاردی شهرداری تهران به یک سلبریتی!

ماجرای اردوی مختلط تیم ملی سنگ‌نوردی +عکس

فاجعه در تصادف تانکر حمل سوخت و اتوبوس در سنندج+عکس

جزئیات اعزام ۵ هزار نیروی کار ماهر به آلمان

علت خروج فارغ اتحصیلان از حرفه پرستاری

گرمای شدید ایران را در برمی‌گیرد

با استفاده بیشتر از این ماده، با کبد چرب خداحافظی کنید

درخواست عاجزانه فردوسی پور برای سانسور نکردن!

فردی که مچ همسرش را در جام جهانی گرفت +عکس

خانم و آقای بازیگر معروف در کنار هم پس از طلاق +عکس

10 دلیل که شب بیداری شما را فقیر می کند!

کوکویی که مانع پوکی استخوان می‌شود + طرز تهیه

عکس: رهبر انقلاب در حیاط منزل پدری

با استفاده از این دستگاه هوشمند هزینه قبض‌ها نصف می‌شود

سکونت ۱۰۰۰ گورخواب سیستانی در خانه اموات! +عکس

آیا بازار مسکن راکد می‌شود؟

عابدزاده 30 سال پیش +عکس

دستگیری خانمی به جرم بغل کردن خواننده مرد +عکس

سردار آزمون: خداحافظی کردم، برنمی گردم