کد خبر: 16202
ف
تکنیک‌های واقع‌گرایی رهبری در اندیشه و کنش امام موسی صدر
سیاست شعار نیست و امام موسی صدر با تربیت، تجربه، استعداد و تکنیک های واقع‌گرا رهبری اثرگذار و کارآمدی را در ادامه رهبری برآمده از اندیشه شیعیان ایران در لبنان پیاده‌سازی کرد.

به گزارش شبکه علمی ثریا، روح الله اسلامی، عضو هیئت علمی علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد در یادداشتی درباره ویژگی های رهبری امام موسی صدر آورده است:

رهبری در اندیشۀ سیاسی ایران

 در ادبیات علوم سیاسی اعتقاد بر این است که بر هر جامعه‌ای فردی حاکم می‏گردد. به علت غایت‌هایی چون امنیت، رفاه، عدالت و فضیلت شهروندان فردی را از میان خود در جایگاه مدیر یا رئیس عمومی انتخاب می‏کنند تا از جانب آن‌ها به امر سیاسی جهت‌دهی کند و سخنگو و نگهبان دولت کشور باشد. این مورد می‏تواند برعهدۀ رئیس جمهور، پادشاه، ملکه، امپراطور یا نخست‌وزیر باشد. در ادبیات سیاسی تشیع با توجه به اینکه شیعیان اقلیت بوده‌اند و از قدرت اکثریت نظام خلافت به دور بوده‌اند، عملاً تشکیلاتی وجود نداشت که در سامانه‌های رسمی سیاست قرار بگیرد.

شیعیان به امامت و ولایت اعتقاد داشتند و پس از آن نیز فقیهان و مجتهدان و عالمان دینی، آنان‌که قصد داشتند در مسیر سیاسی حرکت کنند، می‏بایست قدم در راه جدیدی بگذارند. علمای شیعه به خصوص با قدرت‌گیری صفویه سعی کردند از تقیه و کناره‌گیری از قدرت خارج گردند و برخی موقعیت‌های سیاسی، قضایی، فرهنگی و آیینی را به صورت رسمی به دست گرفتند.

با ورود تدریجی فقهای شیعه نقش رهبری مشخص مطرح شد؛ افرادی که بدون داشتن بودجه و تشکیلات رسمی و حتی بدنۀ اجتماعی مطمئن برای مصلحت عمومی خطر می‏کنند و پیشرو سیاست قرار می‏گیرند. این ادبیات در ماجرای فتواهای جهاد، جنبش تنباکو، حمایت از مشروطه، نقد سیاست‌های پهلوی و در نهایت مبحث ولایت فقیه و تشکیل نظام سیاسی جمهوری اسلامی تداوم پیدا کرد و اکنون در اندیشۀ سیاسی ایران و تشیع رهبری دارای بار معنایی و شکلی است که مورد مطالعه قرار می‏گیرد.

رهبری در قرن بیست و یکم

با شروع عصر اطلاعات و قدرت‌گیری شهروندان در ابعاد جهانی جنبش‌هایی شکل گرفت که به رهبری اعتقادی نداشتند و در علوم سیاسی به آن‌ها جنبش‌های بی‌سر می‏گویند. جنبش وال استریت، جنبش‌های رنگی در شرق اروپا و جنبش‌های عربی نمونه‌هایی از حرکت‌های مردمی بدون رهبر بودند. با شکست خوردن جنبش‌ها به خصوص تبدیل گردیدن بهار عربی به خزان عربی و تقویت گروه های تروریستی موضوع رهبری جنبش بار دیگر مورد توجه قرار گرفت. جنبش‌ها بدون رهبر بی‌نتیجه می‏مانند و در این میان ایران دارای الگویی در نظریه و کنش سیاسی از رهبری است که در زمانه امام خمینی (ره)، و آیت الله خامنه ای طراحی و اجرا شده است. به جز ایران هر کشوری در منطقه به سمت اسلام سیاسی حرکت کرد، عملکردی رادیکال و اغلب بازنمایی وارونه از اسلام داشته است. امام موسی صدر الگوی رهبری را قبل از انقلاب ایران در لبنان طراحی و اجرا کرد که هنوز حزب‌الله از آن میراث بهره می‏گیرد.

این پژوهش به الگوی رهبری ایران به خصوص در تجربۀ امام موسی صدر خواهد پرداخت و پرسش این است که در اندیشه و کنش رهبری امام موسی صدر چه مؤلفه هایی وجود دارد که او را از سایر جنبش‌های جهان اسلام متمایز می‏کند؟ فرضیه نوشتار چنین است که برخلاف بوکوحرام، بن لادن، ایمن ظواهری، ابوبکر بغدادی و سایر رهبران جنبش‌های اسلامی رادیکال، امام موسی صدر رهبری واقع‌گرا و تکنیکی بود که مایه امنیت، آرامش و آبادانی جهان اسلام شد. این مقاله کمک می‏کند تا پژوهشکده‌های غربی و افکار عمومی داخلی و خارجی میان جنبش اسلامی و رهبری امام موسی صدر و سایر جنبش‌های رادیکال تمایز برقرار کنند و آن‌ها را شبیه به یکدیگر فرض نکنند.

تربیت خانوادگی

لازمۀ رهبری، داشتن خانواده‌ای اهل فضل و ادب است. مجموع تربیت خانوادگی، نژاد و تبار بالا، طبقه متوسط و بالا، سرمایۀ اجتماعی و فرهنگی و منزلت خلق رهبر را امکان پذیر می‏سازد. در خانواده‌ای که به لحاظ اقتصادی، فرهنگی، منزلتی و سرمایه فرهنگی دارای شبکه اجتماعی وسیعی باشند فرزندان از کودکی آداب تشریفات، مذاکره، سخنرانی، اداره کردن، مدیریت و … را به صورت عملی آموزش می‏بینند. امام موسی صدر از خاندانی دارای منزلت اجتماعی بالا متولد شد که به لحاظ تجمیع شاخص‌های رهبری نوعی سرمایه فرهنگی محسوب می‏گردد. مجموعۀ شبکه ارتباطی او در لبنان، عراق و ایران و میراث اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی به جای مانده از پدربزرگ و پدر، امام موسی صدر را در شبکه‌ای از مناسبات تربیت خانوادگی قرار می‏داد.

تحصیلات

علاوه بر ویژگی‌هایی که از منزلت اجتماعی و ساختار طبقاتی برمی‏خیزد برای رهبری نیاز به تحصیلات است. در تحصیلات است که رهبران فضیلت‌های جدید آموزش می‏بینند. اگر نخبه‌ای که اوضاع خانوادگی دارای منزلت و بدور از عصبیت قبیله‌ای دارد وارد مناسبات تحصیلات جدید شود، توانایی مدیریت و اداره خویش را افزایش می‏دهد. امام موسی صدر در دو حیطۀ حوزه سنتی و دانشگاه مدرن در سطوح بالا در بهترین جغرافیای کسب دانش کردند. در حوزۀ قم و نجف دانش سنتی و فقه تشیع را نزد اساتید معروف طی کردند و در دانشگاه تهران گرایش‌های حقوق و اقتصاد را آموزش دیدند. این دو حیطه قانون محوری، عقل معاش، ادب حکمرانی و مصلحت اندیشی را به او آموخت تا در رهبری جامعه فلاکت زده و فقیر جنوب لبنان راه را درست انتخاب کند. اگر صدر تنها به سنت اکتفا می‏کرد توانایی ترسیم مسیر رو به جلو را نداشت و اگر فقط در دانشگاه درس خوانده بود، امکان ارتباط با اجتماع را از دست می‏داد. تحصیلات به موقع و قبل از ورود به کارهای اجرایی در حوزه و دانشگاه او را به رهبری کارآمد تبدیل کرد.

تدبیر و جهت‌دهی

امکانات انتسابی و اکتسابی لازمه رهبری است که برای اینکه به الگویی موفق تبدیل شود و به خواسته‌های خویش دست یابد، به تدبیر نیاز است. تدبیر یعنی فهم درست مناسبات و بافتارهای جامعه و هدف‌گذاری به سمتی که جامعه درجا نزند یا عقب‌گرد نداشته باشد. برخی رهبران جهان اسلام به خصوص کسانی که جنبش‌های بنیادگرای تروریستی را هدایت می‏کنند تدبیر ندارند و رهبری آن‌ها بازنمایی وارونه از اسلام را شکل می‏دهد. امام موسی صدر با تدبیر عجیبی در ابتدای رهبری خویش بر شیعیان لبنان به جمع‌آوری اطلاعات و برنامه‌ریزی تدریجی برای رفع مشکلات قدم برمی‏دارد. او نمی‏خواست رهبری نهادی برای حل و فصل امور شخصی باشد، بلکه رهبری جنبش را برای نجات شیعیان و آبادانی کشور لبنان طلب می‏کرد. کارنامه صدر در لبنان از ایجاد مجلس اعلای شیعیان تا شکل‌دهی جنبش محرومین و تلاش برای ارتقای وضعیت شیعیان و همین‌طور حل و فصل اختلافات فرقه‌ای، نشان می‏دهد او تدبیر خارق‌العاده‌ای در جهت‌دهی داشت.

جمع‌گرایی و کار تشکیلاتی

در اندیشه سیاسی اسلام اندیشمندان بعد از حمله مغول و با قدرت‌گیری اندیشه‌های صوفیانه گرایش‌های انزواطلبانه‌ای پیدا کردند. هر کس عابدی زاهد باشد و در گوشه‌ای به دور از اقتصاد و سیاست بنشیند و از خلق دور باشد به سعادت و فضیلت نزدیک است. این چنین اندیشه‌ای خمود و تنبل و انزواگرا را در اندیشه اسلامی گسترش داد و عالم دینی کسی بود که به دور از هیاهوی سیاست مراتب سیر و سلوک را طی می‏کرد. امام موسی صدر کاملاً بر ضد چنین رویه‌ای حرکت کرد و اعتقاد داشت اسلام دینی جمعی است. اسلام به تشکیلات اعتقاد دارد و اگر به زندگی پیامبر (ص) و مسلمانان صدر اسلام نگاه کنید از نماز، جهاد تا آیین‌ها و همۀ مناسک را به صورت جمعی و با شکوه انجام می‏دهند.

به نظر صدر دست خداوند با جماعت است و جمع مسلمانان به اشتباه نمی‏رود. در کارها باید مشورت کرد و بدون تشکیلات امکان رسیدن به هدف وجود ندارد. بر اساس این نگاه امام موسی صدر هر کجا رفت گروه، دسته، حزب و تشکیلات ایجاد کرد و معتقد به کار جمعی بود. رهبری ایشان بر اساس تشکیلات و سازوبرگی بود که خود طراحی و پیشگام آن بود.

کنش سیاسی

در دوران کلاسیک، سیاست در اندیشۀ اسلامی وجهی حاشیه‌ای شد، چرا که حاکمان قبیله‌ای به عالمان دینی توجهی نداشتند. این امر به خصوص در مورد فقیهان شیعه شدت بیشتری داشت، چرا که ساختار خلافت و حتی سلطنت روی خوش به شیعیان نداشتند. این امر باعث شد برخلاف فقه اهل سنت که تکنیک‌های اجرایی در مورد سیاست‌گذاری داشت، شیعیان از این عرصه دور افتاده بودند. با مروری بر ادبیات و سخنرانی‌های امام موسی صدر متوجه می‏شویم که حرفه‌ای‌گری و اخلاق عملی را به نحو عجیبی در مورد موقعیت‌های سیاسی به کار می‏گیرد. صدر در مورد جنبش، رهبری، مجلس، شورا، مذاکره، تشکیلات، سخنرانی و بازنمایی سیاسی به صورت حرفه‌ای و علمی می‏نویسد.

او سیاست را نه تنها به حاشیه نمی‏کشاند بلکه در رأس قرار می‏دهد و رویه‌ای عملی و انسانی به آن دارد. از منظر شعاری و حق به جانب در مورد پدیده های سیاسی صحبت نمی‏کند، بلکه به همۀ الزامات خرد سیاسی تن می‏دهد. مثلاً در مورد جنگ، جنبش، مذاکره، انتخابات، دموکراسی، بازنمایی و … کاملاً حرفه‌ای صحبت می‏کند و اغلب گزاره‌هایش را به عمل تبدیل می‏کند و برای آن‌ها مکانیسم اجرایی تعریف می‏کند. صدر رهبری سیاسی به معنای اندیشمندی اجرایی است یعنی تنها نقد نمی‏کند و در قالب سخنرانی شعار نمی‌دهد، بلکه اغلب ایده‌هایش را اجرایی می‏کند.

معیشت و اقتصاد

رهبری که تنها شعار دهد بعد از مدتی به دام کلیشه‌ها گرفتار خواهد شد و تبدیل به نمادی قابل احترام می‏شود. در تاریخ اسلام اغلب خلفای عباسی بعد از کنار رفتن ایرانیان در دستگاه خلافت تبدیل به عناصری نمادین شدند که در دستان سلاطین تنها به ظاهر احترام آن‌ها رعایت می‏شد و همۀ مکانیسم‌های اجرایی دردست غزنویان و سلجوقیان بود. بنابراین، توجه به امر معاش و اقتصاد و طرح اجرایی برای حل و فصل آن‌ها از الزامات رهبری کارآمد و اثربخش است.

زمانی که امام موسی صدر به جنوب لبنان رفت تا نقش رهبری شیعیان آنجا را بر عهده گیرد، بسیاری بر این باور بودند که او تنها نماز و مراسم مذهبی و وعظ و اندرز را انجام خواهد داد. سخنرانی‌های صدر خارق‌العاده است. او دقیقاً تعداد قنات‌ها، کاروان‌سراها، مساجد، مدارس و نهادهای بهداشتی جنوب لبنان را شناسایی می‏کند. در جنوب لبنان به صورت رهبری عملگرا و واقع‌گرا شروع به ساختن مدرسه، دانشگاه، جاده، سد و بیمارستان می‏کند. بودجه می‏گیرد و نیروی انسانی تربیت می‏کند. صدر به معیشت و امور اقتصادی توجه ویژه دارد و به همین دلیل با شعار عدالت مکانیسم جنبش محرومان و مستضعفان را طراحی و اجرا می‏کند. او اعتقاد دارد نباید فقط حرف زد و با اندرزهای مذهبی توقع بهبود اوضاع را داشت، بلکه باید امکانات و زیرساخت برای بازتولید انسان‌های توانمند را ایجاد کرد.

مصلحت گرایی

رهبری که واقع‌گرا نباشد و مدام از آرمان‌هایی غیرقابل دسترس صحبت کند و از امکانات برای طراحی مکانیسم استفاده نکند، گروهی را به نابودی خواهد کشاند. اغلب رهبران تندرو و تروریست جنبش‌های اسلامی آنقدر شعارهای احساسی و آرمان‌گرا می‏دهند و با واقعیت و سطوح جزئی کنار نمی‏آیند که در نهایت جنبش خود را به سمت نابودی می‏کشانند. به عنوان مثال سازمان مجاهدین خلق با رهبری جوانان آرمان‌گرا شروع کرد، اما به خطرناک‌ترین جنبش تروریستی علیه ایران تبدیل شد که فاجعه‌آمیزترین اقدامات خائنانه را علیه ایران انجام داد.

 رهبران مجاهدین مصلحت‌گرا نبودند و به حرکت‌های واقع‌گرایانه تدریجی باور نداشتند و در نهایت ابزار دست کشورهای دشمن ایران قرار گرفتند. امام موسی صدر متفکری خلاق و رهبری مصلحت‌گرا بود که با امکانات و بسته به اوضاع، عملی‌ترین تصمیم را اتخاذ می‏کند. در لبنان از منافع ملی کشور حمایت می‏کرد و برای او منافع مسیحیان و اهل سنت نیز اولویت داشت. او در سخنرانی حساس سال ۱۳۵۵ در جمع جنبش محرومین و مستضعفان لبنان عنوان کرد که جنگیدن و از دست دادن جان با آنکه می‏دانیم شکست می‏خوریم کار درستی نیست. جنگ نیز منطق دارد و بدون برنامه و برآورد اهداف نباید به الگویی شایع مورد تاکید قرار گیرد.

التزام به منافع ملی

یکی از الزامات رهبری سیاسی تعلق داشتن به سرزمینی است که در حال خدمت به آن می‏باشید. رهبران موفق دنیا که از آن‌ها نام نیکی به جای مانده است در عین حال که جهانی، انسانی یا اسلامی فکر می‏کردند اما سرزمین خود را نیز دوست داشتند و از کشور و ملت خود دفاع می‏کردند. مارکسیست‌ها و لیبرالیست‌هایی که مطلقاً جهانی فکر می‏کردند اغلب رهبرانی مخرب و جنگ طلب تولید کردند. رهبر سیاسی هیچ‌گاه به سرزمین، کشور و ملت خود به جهت آرمان‌های جهانی خیانت نمی‏کند و این مورد را در رفتار و اندیشه رهبران بزرگ تاریخ دید.

امام موسی صدر نیز با آنکه دغدغه حقوق بشر، مستضعفان و مسلمانان و شیعیان را داشت اما همیشه از لبنان دفاع می‏کرد. با اینکه صدر زادۀ ایران بود و اقوامی در نجف داشت، اما زمانی‌که به لبنان رفت قواعد، دولت، حقوق اساسی، نظام سیاسی، حاکمیت، مجلس، احزاب و همه آداب و رسوم لبنان را به رسمیت شناخت و از هیچ تلاشی برای آبادانی و قدرتمندی این کشور دریغ نکرد. این رویۀ عقلانی و کاملاً مطابق با خرد عملی رهبری باعث شد امام موسی صدر نه تنها در میان شیعیان رهبری کاریزماتیک باشد، بلکه مسیحیان و اهل سنت و همۀ مقامات لشکری و کشوری لبنان او را مورد اعتماد بدانند. 

فهم بازی‌های قدرت

برای رهبری سیاسی علاوه‌بر تشکیلات، جهت‌دهی و کنش عملی سیاسی نیاز به فهم بازی‌های قدرت داخلی و خارجی دارد. دوست و دشمن موضع سیاسی است و رهبر باید تشخیص دهد که در هر زمان چه کسانی با چه اهدافی در حال بازی‌کردن هستند. امام موسی صدر به سرزمین چهل تکه سیاسی قدم گذاشت که بازیگران متنوعی در آن فعالیت می‏کردند. آمریکا، اسرائیل، فرانسه، کشورهای عربی، ایران و فلسطین و … به همراه سیاست‌مداران و احزاب داخلی لبنان محیطی هزار متغیره برای کنش سیاسی ایجاد کرده بودند. مثلاً در مورد ایران صدر می‏بایست به گونه‌ای متعادل رابطه با روحانیت، نیروهای انقلابی و حکومت پهلوی را تنظیم کند.

هر گونه دیدار با امام خمینی، علی شریعتی یا نمایندگان شاه معنای ویژه داشت. در مورد روزنامه‌نگاران و احزاب و شخصیت‌های سیاسی نیز چنین بود. صدر وارد بازی سیاسی گردید و موفق شد به نفع آرمان‌های خود بده بستان سیاسی داشته باشد. او نیرویی دگم و چشم و گوش بسته نبود که به راحتی کیش و مات شود، بلکه همیشه امکان بازی را فراهم می‏کرد. اسرائیل را دشمن جهان اسلام، فلسطین و لبنان می‏دانست و جز این خط قرمز هیچ مانعی برای مذاکره با بازیگران و گرفتن امتیاز نداشت. با رهبران کشورهای انقلابی و محافظه کار منطقه مذاکره می‏کرد و از حزب، جنبش، تشویق و تنبیه برای پیشبرد اهداف استفاده می‏کرد.

فهم موقعیت

رهبران سیاسی برآورد دقیقی از اوضاع دارند و اغلب مختصات ذهنی آن‌ها ریاضی‌گونه است. از صفات کیفی که مصداقی در واقعیت ندارد، کمتر استفاده می‏کنند. عدد و آمار ابزار اصلی سیاست‌گذاری است و کاربرد آن در سخنرانی و اندیشه بیانگر اشراف به موضوع مورد بحثِ مدیریت و کنترل است. با بررسی مجموعۀ سخنرانی‌ها و مواضع امام موسی صدر متوجه می‏شویم که از اعداد به صورت دقیق استفاده می‏کند. مثلاً عنوان می‏کند تنها سی درصد شیعیان در رده‌های میانی مدیریت لبنان نقش دارند و در لایه‌های بالای سیاسی حضوری پنج درصدی دارند. یا در مورد عدد دقیق میزان ذخائر استراتژیک آب و غلات لبنان را می‏گوید.

در سخنرانی‌های او در مورد جمعیت، شاخص‌های توسعه فرهنگی، تعداد بیمارستان، مدرسه، دانش آموزان، فقیران، مساجد، قنات ها و … با عدد و به صورت کمی بحث شده است. صدر هیچ طرحی را آغاز نکرد مگر اینکه اطلاعات دقیق آماری در مورد آن پیدا کرد و با شاخص مکانیسم اجرایی آن را طراحی می‏کرد. در علم سیاست می‏گویند رهبران موفق به جای صفت‌های کیفی از اعداد کمی دقیق استفاده می‏کنند و در اغلب موضوعات، امام صدر از این ویژگی تکنیکی برخوردار بوده است.

نتیجه گیری

واقع‌گرایی تکنیک امام موسی صدر است. در نگاه اول هر فردی گمان می‏کند می‏تواند اندیشه‌ها و آرزوهایش را در عرصه سیاسی پیاده کند اما زمانی‌که قدم به صحنۀ مبارزه و ساختار قدرتمند بازی‌های قدرت می‌گذارند، فجایع آغاز می‏شود. سیاست شعار نیست و امام موسی صدر با تربیت، تجربه، استعداد و تکنیک های واقع‌گرا رهبری اثرگذار و کارآمدی را در ادامه رهبری برآمده از اندیشه شیعیان ایران در لبنان پیاده‌سازی کرد. رهبری او ادارۀ سازمانی بوروکراتیک و نهادمند نبود، بلکه همانطور که بارها اظهار کرد جنبش با نهاد تفاوت دارد. صدر رهبری حرکتی را آغاز کرد که مطالعه، طراحی، برنامه، بودجه و نیروی انسانی نداشت و خود همه را ایجاد کرد. برای دفاع از حقوق مسلمانان و شیعیان و حفظ امنیت ملی لبنان همه اقدامات سیاست مدار حرفه‌ای را انجام داد. زبان فرانسه، انگلیسی، عربی و فارسی می‏دانست، با قدرت‌های بزرگ و بازیگران مختلف منطقه حتی آنانکه با او دشمن بودند وارد مذاکره شد.

او استراتژی آبادانی مناطق و ایجاد مدرسه، راه، بیمارستان، سد و جاده سازی را دنبال کرد و به معیشت توجۀ ویژه داشت. صدر آرمان‌گرای شعاری و رهبری توهمی نبود، بلکه بر اساس شاخص‌های علم سیاست اغلب اندیشه ها و کنش های او رویه‌های مترقی و قابل دفاع دارد. او از جماعت‌گرایی، تشکیلات، تکنیک‌های دولت، انتخابات، تشریفات و مذاکره بهره می‏گرفت. اقداماتی که تا آن‏زمان تنها از مدیران شرکت‌های اقتصادی بزرگ یا سیاست‌مداران کشورهای قدرتمند مشاهده گردید. امام موسی صدر در رهبری سیاسی حرفه‌ای بود. اغلب تکنیک‌های واقع‌گرایی علم سیاست را در کنش‌هایش انجام می‏داد، به نحوی‌که سخنرانی‌های تکنیکی فراوانی در مورد موضوعات تخصصی کنش سیاسی و سیاست‌گذاری عمومی دارد.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

گردنبند نجات غریق ساخته شد

بازی وارد مدارس در مقطع ابتدایی می شود

خودرویی که دوچرخه‌سواران را زیر نمی‌گیرد!

ترکیب هیئت مرکزی جذب وزارت علوم تغییر کرد

بازنگری آیین نامه کانونهای فرهنگی، هنری، دینی دانشجویان آغاز شد

پایان مناظره‌های دانشجویی/" تهدید بستن تنگه هرمز" از دید دانشجویان

پس سیبیل بانوی عمارت کو؟

رفیق کی‌روش در یک قدمی فدراسیون فوتبال!

مسئله خانوادگی مانع حضور گوچی در ایران!

پول داری بده بشورم برات!

لحظه خنده‌دار گیر کردن زن ۳۰ ساله در سقف +عکس

دستگیری مزاحم ستاره‌های سینما توسط پلیس فتا

نمایش همجنس گرایی در تئاترهای تهران!

آغاز توزیع کارت آزمون فراگیر ارشد پیام نور از امروز

۱۵ زن برتر فناور اروپایی در سال 2018 را بشناسید+تصاویر

رتبه باورنکردنی پرسپولیس در بین محبوب‌ترین‌ تیم‌های دنیا

چین واردات و فروش آیفون را ممنوع کرد

خوش‌آمد گویی خاله اسحاق جهانگیری به زادگاهش +عکس

دسترسی رایگان به مقالات علمی به مناسبت هفته پژوهش

«هاتگرام» و «طلاگرام» وام نگرفتند/ پرداخت وام به ۳ پیام رسان بومی

جدایی پریناز ایزدیار از تئاتر بینوایان

ظریف و ابتکار در اکران خصوصی آخرین فیلم کمال تبریزی

این دختر در یک عروسی باشکوه با عیسی مسیح ازدواج کرد +عکس

کاپشن عادل فردوسی‌پور به سرقت رفت!

نیسان طلایی در دبی به نمایش درآمد +عکس

گوگل به دلیل مشکل امنیتی، گوگل پلاس را فروردین ۹۸ تعطیل می‌کند

نقش متفاوت دختر رضا عطاران در یک سریال +عکس

زیبا بروفه در مراسم تشییع پیکر همسرش پیام صابری

تبلیغ زردی که چندمیلیون دلار هزینه روی دست گوگل گذاشت

بودجه اجرای رتبه‌بندی معلمان اعلام شد

افزایش ۱۴درصدی بودجه ۹۸ آموزش عالی/ مدیریت دانشگاهها مشکل می شود

پژوهشگران برتر دانشگاه خواجه نصیر معرفی می شوند

تدوین برنامه کلان پژوهش و فناوری علوم انسانی

آزمون کارشناسی ارشد فراگیر نمره منفی ندارد

راه اندازی پنج مرکز پایش سلامت در دانشگاه فنی و حرفه ای

جلسه اتحادیه موسسات آموزش عالی جنوب‌ شرق آسیا برگزار شد

شرایط استفاده از سهمیه مناطق محروم در آزمون دستیاری تغییر کرد

نتایج قرعه‌کشی عتبات دانشگاهیان عصر امروز اعلام می‌شود

امکان ارسال پیام صوتی در دایرکت اینستاگرام مهیا شد

رباتی ایرانی که ناجی افراد در حوادث می‌شود

سیارک «بنو» غنی از مولکول‌های آب است

این گردن بند هوشمند جلوی غرق شدن بچه‌ها را می‌گیرد

دغدغه استاد انصاریان برای بازگشت «اصول کافی» به خانه‌های مردم

دیپلماسی رسانه‌ای، رونق‌بخش گردشگری سلامت

چرا هایدگر هم‌تراز ارسطو و افلاطون است؟

بوئینگ جدید نصف دنیا را بدون سوختگیری دور می‌زند

یک سوم ایران ظرفیت نصب پنل خورشیدی دارد

نقش استرس در ایجاد و تشدید ام اس ثابت شد

بازخوانی مبانی حکمی رمز و نماد از دیدگاه صدرالمتألهین

کتاب «متافیزیک قدرت: درآمدی بر فلسفه سیاسی اسپینوزا»

راه ناهموار اصلاحات نظام آموزشی در ایران

ساخت کلاه ایمنی که هنگام ضربه سخت می شود

چهارمین نشست تخصصی همایش ملی ارتباط علوم انسانی، تولید و صنعت برگزار می گردد

حشرات چطور راه خانه شان را پیدا می‌کنند؟

اگر گوشی‌تان را فراموش کنید؛ ژاکت هوشمند گوگل و لیوایز به شما هشدار می‌دهد

بازگشت آرامش به دانشگاه‌ها، مهمترین اقدام وزارت علوم در یک‌سال اخیر

امکان آموزش موازی دوره تخصصی و فوق‌تخصصی در برخی رشته‌های تحصیلی

با گفت‌و گو می‌توان به رشد اجتماعی رسید

تولید داروی ضد سرطان پوست از جلبک‌های جزیره قشم

پیامک به شبکه خبر: اصلا خاشقجی را من کشتم، راحت شدید؟

لباس تاریخی «نیلوفر پارسا» در کویر +عکس

شوخی آقای رئیس جمهور! +عکس

چالش جدید رسید: خرد کردن لوازم آرایش!

جانشین قطعی بیرانوند در پرسپولیس مشخص شد+عکس

مرد متهم: فکر کردم این ماساژور زن است با او قرار گذاشتم

کلاهبرداری ۳ میلیاردی به بهانه خرید گوشی تلفن همراه

ازدواج دو جلیقه زرد وسط آشوب‌های پاریس+عکس

توده ۵ کیلویی از شکم بیمار سردشتی خارج شد +عکس

دعوای فراستی و ظلی‌پور سرکاری بود!

پیرترین زن ایران دیشب درگذشت +عکس

همسرم گفت حوصله مریض داری ندارد من هم کشتمش!

مورد عجیب بازیکنی که کی‌روش به تیم ملی دعوت کرد

وقتی بدون اجازه از خانم بازیگر عکس گرفتند

پایان خونین زندگی جوانی که مادر، برادر و همسرش را کتک می زد

ذوق‌زدگی مجری یک برنامه تلویزیونی بعد از دیدن مهمان +عکس

داستان سرایی دختر۱۵ ساله برای پنهان کردن ارتباطش با یک پسر

پیام شبانه کی‌روش: زمان صعود و رستگاری است!

گوشی Enjoy 9 هواوی معرفی شد؛ نسخه‌ی ضعیف‌تر Enjoy 9 پلاس

ابزاری برای محافظت از تجهیزات نظامی در برابر حمله‌های الکترومغناطیسی

کاهش سرعت هوشمندسازی تهران با موازی کاری

علت واقعی درگذشت همسر زیبا بروفه اعلام شد

تفریح لاکچری سید احمد خمینی حاشیه ساز شد +عکس

محصول جدید ایران خودرو برای عرضه به نمایندگی ها معرفی شد + عکس

انتشار تصویر تروریستی که خود را در چابهار منفجر کرد

صحنه تصادف در جاده رامسر در سال ۱۳۱۲ +عکس

نوجوان ۱۷ ساله در استادیوم ورزشی خود را حلق آویز کرد

پیرترین زن ایران دیشب درگذشت +عکس

زیبا بروفه در مراسم تشییع پیکر همسرش پیام صابری

واکنش تند خواهر رونالدو به عدم اهدای توپ طلا به برادرش! عکس

مونالیزای واقعی پیدا شد! + عکس

ماجرای یک عکس معروف

ورودی اصلی ستاد فرماندهی ناجا در چابهار +عکس

جنجال یک فوتبالست در سعادت آباد!

چراغ سبز فیفا به میزبانی ایران در جام جهانی ۲۰۲۲

پسر ۱۹ ساله با ضربات چکش پدرش را کشت و جنازه او را آتش زد

داور جنجالی بازی ایران و عراق سرانجام سکوتش را شکست

تذکر به خندوانه به خاطر دعوت این خواننده!

«برگر خاویار» ۲۵۰ هزار تومانی در لواسان +عکس

جدایی دو بازیکن سرشناس از استقلال قطعی شد

چرا به چابهار حمله تروریستی شد؟ +عکس

عکس دیده نشده از پایان بازی جنجالی پرسپولیس و سپاهان

لغو پیامک های تبلیغاتی ایرانسل و همراه اول

عملیات ساخت بزرگترین مجتمع تجاری، فرهنگی و ورزشی غرب تهران از سر گرفته شد

نگاهی به آخرین قیمت خودرو در بازار تهران + جدول

شرایط فروش فوری محصولات ایران خودرو +عکس

گیاهی که 20 برابر لیمو ویتامین سی دارد

ازدواج دو جلیقه زرد وسط آشوب‌های پاریس+عکس

ماشین عروس عجیب و غریب در کرمان +عکس

تیپ خاص سحر قریشی در یک منطقه گرمسیر +عکس

دانشگاه آزاد: ازدواج کنید، از شهریه معاف شوید