کد خبر: 16274
ف
توسط پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛
هشتاد و ششمین شماره از فصلنامه علمی پژوهشی قبسات منتشر شد
هشتاد و ششمین شماره از فصلنامه علمی پژوهشی قبسات در حوزه فلسفه دین و کلام جدید منتشر شد.
به گزارش شبکه علمی ثریا، فصلنامه قبسات با صاحب امتیازی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و سردبیری محمد محمدرضایی و با همکاری قطب علمی فلسفه دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شد

مقالات ارایه شده در این شماره از مجله علمی پژوهشی قبسات به همراه چکیده مقالات به شرح زیر است:

تحلیل و نقد مبنای انسان‌شناختی تاریخ‌مندی قرآن / محمد عرب‌صالحی

نظریه تاریخ‏مندی قرآن مدت‏هاست بحث گرم مجامع علمی است. مراد قایلان این است که عناصر تاریخی مختلفی در شکل‏گیری قرآن دخیل‏اند که موجب می‏شود اساس قرآن تاریخ‏مند متولد شود. منظور از تاریخ‏مندی در این نظریه آن است که قرآن زاییده شرایط تاریخی، زمانی- مکانی و فرهنگی و انسانی عصر نزول است و با رفتن آن شرایط، آن بخش تأثیرپذیر قرآن از آن شرایط هم به امور تاریخی می‏پیوندد و کارایی خود را در زمان‏های دیگر از دست می‏دهد. قایلان به این نظریه مبانی مختلفی برای خود دارند که نویسنده در جای خود آنها را نقد کرده است. مقاله حاضر ضمن تبیین و تحلیل مبنای انسان‏شناختی تاریخ‏مندی قرآن به نقد این مبنا، هم از نگاه درون‏دینی و هم از نگاه برون‏دینی پرداخته است. به اعتقاد نویسنده تمام شناخت و معرفت پیامبر، به‏خصوص در حوزه دین و اخذ و ابلاغ وحی و هدایت انسان‏ها فراتاریخ و فارغ از تأثر از شرایط تاریخی است و قرآن از این حیث هرگز از یک کتاب آسمانی الهی به یک کتاب بشری خطاپذیر تنزل نخواهد کرد.

تأملی در ازلیت فعل الهی / محمدحسن قدردان قراملکی

درباره مبدأ آغازین فعل و خلقت الهی دو دیدگاه (ازلیت فعل الهی و خلقت جهان و انکار ازلیت و قول به حدوث فعل الهی) مطرح است. نویسنده در این مجال نخست با تمسک به علت‏تامه‎بودن ذات الوهی برای فعل خویش و بطلان فرضیه رقیب (حدوث جهان بعد از عدم) با استناد به دو محذور عقلی آن (نامعقولیت قول به حدوث فاعلیت خدا و لزوم تعطیلی فیض الهی) به تبیین و اثبات فرضیه خود (ازلیت جهان) می‌پردازد. آن‌گاه در اثبات و تأیید دیدگاه فوق به آیات- مانند «عدم خلقت ازلی، مستلزم مغلولیت یدالله»، «عدم اتمام کلمات و خلایق الهی» و «قدرت خدا بر خلق ازلی»- و روایات- مانند «نسبت قدمت به فعل خدا» و «نسبت قدمت به مخلوق خدا»- مختلف با تقریر و طبقه‌بندی جدید و خاصی استناد شده است که مقتضای آنها اثبات نظریه ازلیت فاعلیت الهی و به تبع آن، ازلیت خلقت جهان است.

ارزیابی بنیان‌های معرفت‌شناختی نسبیت فرهنگی با تکیه بر نظریه فطرت / عین‌الله خدامی و علی حیدری

نسبیت فرهنگی یکی از رایج­ترین لوازم نسبیت­گروی در معرفت­شناسی شمرده می‎شود. بر اساس نسبیت فرهنگی، ارزش یک عنصر فرهنگی تنها در زمینه فرهنگی خاص قابل درک است. سه تقریر عمده از نسبیت وجود دارد: نسبیت مفهومی، نسبیت اعتقادی و نسبیت ارزشی- هنجاری. با تکیه بر معرفت­شناسی و انسان­شناسی فطری می­توان به ارزیابی تقریرات نسبیت پرداخت. تقریرات نسبیت از مبانی نادرست معرفت‏شناختی در باب صدق نظیر شکاکیت یا انسجام و… تغذیه می­شوند و به خطای روش‏شناختی مبنی بر خَلط نگاه توصیفی جامعه‎شناختی با نگاه تحلیلی فلسفی دچارند. با تکیه بر فطرت هم می‎توان از نوعی مبناگروی معرفتی مبتنی بر بدیهیات در حوزه معرفت دفاع کرد که تئوری مطابقت را ملاک صدق می­داند و از نوعی واقع‏گرایی حمایت می‏کند و هم می‎توان از نوعی مبناگروی اخلاقی مبتنی بر بدیهیات در حوزه اخلاق دفاع نمود که به شیوه معقولی مشترکات معرفتی- اخلاقی جوامع و فرهنگ‏های گوناگون را توجیه و تبیین می‌کند. تداوم تاریخی و گسترش جغرافیایی عناصر جهان‏شمول فرهنگی چون حقیقت، معنویت، عدالت و آزادی فارغ از اشکال گوناگونش با محوریت فطرت انسانی، زمینه وفاق و همبستگی جوامع بشری را میسّر ساخته، نسبیت فرهنگی را به چالش می‏کشد.

چرا نگاه نتیجه‌گرایانه به فعل مستلزم سلب عنوان اخلاقی از آن نخواهد شد؟ / علی عسگری یزدی و علی قنبریان

نوشتار حاضر مسئله غایتمندی و نتیجه‏گرایی اخلاقی را می‌کاود. به نظر برخی متفکران، این نگاه مستلزم سلب عنوان اخلاقی از فعل شده است و لذا معتقدند در صورتی فعل، عنوان اخلاقی پیدا می‏کند که فارغ از نتیجه و غایت آن صرفاً به عنوان یک وظیفه انجام شود. اما به نظر نگارنده، نگاه نتیجه‏گرایانه به انجام فعل اخلاقی، مستلزم سلب عنوان اخلاقی از آن نخواهد شد و از طرفی مشوق و محرّک انجام فعل اخلاقی می­شود. در نگاه اسلامی وجود چنین مشوق‏هایی نه تنها منعی ندارد، بلکه مورد تأکید و سفارش هم می‏باشد.

کارکرد اقتصادی دین اسلام (توزیع ثروت و درآمد) / سعید فراهانی فرد

یکی از مباحث محوری در مکاتب و نظام‏های اقتصادی، نحوه توزیع درآمد و ثروت در بین افراد می‌باشد. این مسئله معمولاً با عدالت گره خورده است و به‎رغم اینکه معیارهای توزیع عادلانه در مکاتب متفاوت است، اغلب سعی کرده‏اند معیارهایی که برای توزیع منابع معرفی کرده‏اند، عادلانه بدانند. گرچه نظام سوسیالیست برابری در توزیع و نظام سرمایه‌داری توزیع بازار را عادلانه دانسته است، نظام اقتصادی اسلام، با به‏رسمیت‏شناختن تفاوت‏های ذاتی ناشی از استعدادها و موقعیت‌های جغرافیایی افراد و نیز تأیید سهم بیشتر بر اساس تلاش بیشتر، حداقل‌هایی را برای همه در نظر گرفته است که تأمین‏کننده زندگی آنها در حد وسط جامعه باشد. این سیاست‏ها در سه حوزه توزیع اولیه، توزیع بعد از تولید و توزیع مجدد سامان داده شده است. در این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی و با استفاده از منابع استنباط، معیارهای توزیع در این سه محور از نگاه اسلام دنبال خواهد شد. یافته‌های تحقیق نشان‏دهنده این است که توزیع درآمد و ثروت در نظام اقتصادی اسلام در سه حوزه توزیع قبل از تولید، توزیع بعد از تولید و توزبع مجدد بر اساس معیار کار و تلاش از یک سو و نیاز از سوی دیگر خواهد بود و تأمین‌کننده عدالت در نظام می‌باشد.

مقام خلافت از دید ملاصدرا و عزیزالدین نسفی / سیده سمیه حسینی و علی حقیقی

مقام خلافت یکی از مقامات انسان کامل است. باری ‎تعالی از بین تمام موجودات تنها انسان را بدین مقام منصوب نمود؛ اما آیا در دستیابی بدین مقام تمام انسان‎ها یکسان‎اند؟ چه تفاوتی بین خلافت حقیقی و اعتباری و خلافت کبری و صغری وجود دارد؟ در اینجا به بیان دیدگاه‎های صدرا به عنوان یک فیلسوف و نسفی به عنوان یک عارف می‏پردازیم. در این مقاله بر آن‏ایم که با روش تطبیقی به این پرسش بپردازیم که آیا نظریات صدرا و نسفی درباره مقام خلافت با یکدیگر هماهنگ است یا بین دو دیدگاه تفاوت وجود دارد؟ هرچند در بادی امر چنین می‏نماید نظریات این دو با یکدیگر هماهنگ است؛ اما با دقت در عبارات بدین نکته رهنمون می‏شویم که بین دو دیدگاه تفاوت وجود دارد.

نقد نظریه فخر رازی در مورد ماهیت‏داشتن واجب‏الوجود / علی حسینی و محمود سیدی و هادی هاشمی

از دیدگاه فخر رازی مسئله ماهیت‏داشتن خداوند مبتنی بر بحث اشتراک لفظی یا معنوی وجود است. بر این اساس او دیدگاه اشعری در مورد تفاوت ماهوی و وجودی واجب و ممکن را با براهین اشتراک معنوی وجود ابطال می‏کند؛ چراکه این دیدگاه مبتنی بر اشتراک لفظی وجود است. انتقادات فخر رازی به برهان ماهیت‏نداشتن خداوند و استدلال‏های او در اثبات ماهیت‏داشتن واجب‎الوجود، ناشی از مغالطه میان احکام ماهیت با وجود، ذهن با خارج، سرایت‏دادن حکم مفهوم به مصداق و غفلت از تمایز تشکیکی میان مراتب وجودی است. بدین لحاظ نظریه فخر رازی در این زمینه گرفتار مغالطات متعددی می‏باشد.

توحید به عنوان گوهر اعتقادات، اصلی‌ترین مؤلفه دینداری در اندیشه استاد مطهری / کمال اکبری و محسن اکبری و ناصر جعفری‌پور

در باب حقیقت و گوهر دینداری شیوه‌های مختلفی اتخاذ شده است. برخی، صرفِ دلِ پاک را- هرچند بدون عمل نیک- برای دیندارشدن انسان کافی دانسته‌اند. برخی تکیه افراطی بر عقل انسانی کرده، گوهر وجود انسان را در تعقل او دانسته‏اند و عده‌ای با تأکید بر راه دل و تزکیه آن، عقل و ادراک را کمتر بها داده‌اند. برخی نیز تجربه دینی افراد را گوهر دینداری دانسته‌اند. این نوشتار با نگاهی به این نظریات با تأکید بر اسلام‎شناسی استاد مطهری درنهایت «توحید» را به عنوان گوهر همه اعتقادات معرفی می‌کند، تا جایی که حتی دو مرحله بعدی که اخلاق و احکام هستند نیز وامدار این اعتقاد کلیدی و اساسی خواهند بود. در اندیشه اسلام ریشه همه ملکات و فضایل اخلاقی، خداخواهی و موحدبودن است و فقه و رفتار فقهی، سلوک در راهی است که خداوند متعال به ما نشان داده است و هدف از آن، بنده محض خداشدن است.

ماهیت «سیاست ‏اسلامی» در قرآن از منظر علامه طباطبایی / محمد ملک‌زاده

رویکرد سیاسی علامه طباطبایی در تفسیر المیزان به دلیل جایگاه جامعیت این تفسیر و نیز مفسر آن به عنوان یک مفسر بزرگ قرآن کریم، از جایگاه و اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. علامه پس از تبیین ارتباط میان دین با سیاست و تقسیم‎بندی سیاست به دو گونه سیاست الهی و طاغوتی، بر جایگاه برتر سیاست اسلامی تأکید کرده، آن را دارای اصول و ویژگی‌های خاصی می‌داند که به‎طورمشخص از سیاست غیراسلامی متمایز می‌گردد. در این جستار ماهیت، ابعاد و اصول سیاست اسلامی در تفسیر المیزان را بررسی خواهیم کرد. مقاله حاضر می‌کوشد در این بررسی گامی در جهت افزایش تولیداتی در عرصه سیاسی مبتنی بر سیاست اسلامی و احیای سبک زندگی اسلامی بردارد. این مقاله با روش اسنادی و نوعی تحلیل محتوای کیفی در تفسیر المیزان به تحلیل، تبیین و تفسیر ماهیت سیاست اسلامی خواهد پرداخت.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

کیف پول بازیگر سرشناس پس از ۵۰ سال پیدا شد + عکس

خدمت به کتاب و کتابخوانی وظیفه هر دانشجویی است

آمارهایی عجیب از خانوم‌های تحصیلکرده

پدیده اى جذاب و دیدنى در عالم ستاره شناسى/ فردا آسمان شهاب باران می‌شود

با مشاغل دنیای جدید آشنا شوید

انتقاد از موازی‌کاری به عنوان گرفتاری اصلی پژوهش‌های علوم انسانی اسلامی

گوگل کروم را به روزرسانی کنید/آسیب پذیری در کمین سازمانهای دولتی

فاز اول ساختمان حوزه علمیه «جعفریه» پیشوا افتتاح شد

فایرفاکس 64 امکان مدیریت ساده تب های باز شده را فراهم می کند

حمایت معاونت فرهنگی دانشگاه تهران از پایان نامه دانشجویان

برگزاری کارگاه شیوه های مقابله با اضطراب امتحان

کاستی‌های حقوقی فرزندان حاصل از «اهدای جنین»

بازیگرانی که فقط ۳۰ هزار تومان دستمزد می‌گیرند!

زمان ارائه بسته‌های حمایتی به مردم اعلام شد

ای‌اف‌سی پرسپولیس را جریمه کرد

قیمت اقلام اساسی شب یلدا اعلام شد +جدول

برانکو بازیکنی که در فینال آسیا بازی کرده را کنار می‌گذارد

چک‌های سرقتی دست قاتل را برای پلیس رو کرد

به لطف تکنولوژی جدید نمایشگر OLED آیفون‌های ۲۰۱۹ باریک‌تر خواهد بود

روند پرداخت وام دانشجویان دکتری در حال انجام است

چرا جودوکاران ممنوع المصاحبه شدند؟

نسل جدید سامسونگ نوت بوک 9 پن معرفی شد؛ محصولی سبک و زیبا برای طراحان

قیمت احتمالی و زمان عرضه سامسونگ گلکسی اس 10 لو رفت

منفورترین بازیگر زن هالیوود چه کسی است؟ +عکس

گلایه بازیگر معروف از دیکتاتوری ایرانی ها +عکس

تحصیل ۱۰ هزار طلبه در دانشگاه‌ها/ اخذ ۵۰۰ سهمیه سرباز طلبه

بهنام بانی: از منچستر یونایتد پیشنهاد داشتم، نرفتم!

دیدار غیرمنتظره کی روش و شفر +عکس

۱۴۱هزار نفر در کنکور ارشد ۹۸ ثبت نام کردند

آمازون به دستگیری سارقان کمک می کند

مدرن ترین ربات روس تقلبی از آب در آمد

انصراف بهمن فرمان‌آرا از رقابت در یک جشنواره به یک دلیل عجیب!

بلایی که استفاده نامناسب از شبکه‌های اجتماعی‌ بر سر اعصاب کودکان می‌آورد

عکس بدون آرایش خانم بازیگر با مدل مویی پسرانه!

امشب آخرین مهلت دریافت کارت آزمون فراگیر ارشد/ ۴۸ درصد کارت گرفت

هواپیمای فضایی ویرجین گالاکتیک امروز به آسمان می رود

شغل غیرهنری فریبرز عرب‌نیا در کانادا +عکس

بازیگر «ممنوعه» از این سریال قهر کرد

جدیدترین عکس از علی دایی و دخترش قبل از بازی تنیس

همکاری بازیگر سریال بانوی عمارت با محمدحسین میثاقی در «فوتبال برتر»

کیف پول بازیگر سرشناس پس از ۵۰ سال پیدا شد

کی‌روش خانه‌اش را تحویل داد!

امشب بارش شهابی جوزایی به اوج می رسد/ رصد پرشهابترین بارش سال

تغییر کاربری هنرستان‌ها ممنوع

عقل چه وقت علیه خدا استدلال می‌کند؟

فلسفه هنر در عرفان ابن عربی

تدوین مرجع پژوهش مرکز تحصیلات تکمیلی همزمان با هفته پژوهش

تسلا در پی دریافت غرامت ۱۶۷ میلیون دلاری از کارمند سابق

چگونه سرمایه‌داری به‌طور نامحسوس استثمار می‌کند؟

حل جدول از زوال عقل پیشگیری نمی‌کند

دانشگاه شهید بهشتی دانشجوی ارشد بدون آزمون پذیرش می کند

پیش بینی زوال عقل با تنها یک مولکول

عجیب‌ترین مدارس دنیا با معماری‌های مدرن و محیط زیستی + عکس

تغییر ساختار مغز کودکان با استفاده از تبلت

آزمایشی برای تشخیص سریع و کم‌هزینه متاستاز سرطان پروستات

آیا لباس انصاف به تن داریم؟

دانشمند ایرانی برنده آکادمی جهانی علوم شد

برگزاری اجتماع بزرگ هیئت دانشجویی دختران دانشگاه های تهران

گردشگری فضایی یک گام به واقعیت نزدیک‌تر می‌شود

افزایش رشته‌های دریایی دانشگاه در برنامه جامع دیده شده است

بازارسازی محصولات دانش‌بنیان بزرگترین چالش معاونت علمی

راه اندازی رشته های مشترک بین دانشگاه آزاد و ورشو

اطلاعیه مهم در خصوص ثبت اطلاعات تلفن همراه مسافری

رئیس ستاد ازدواج دانشجویی منصوب شد

ایجاد مرکز آموزش زبان فارسی در دانشگاه تربیت مدرس

طرح استیضاح وزیر علوم و تاکید بر آن، برای چندمین‌بار آرامش دانشگاهیان را برهم می‌زند

ماجرای زنی که مرد شد و مسابقه بوکس را برد!

حمایت از پایان‌نامه‌های مرتبط با پیش‌نشانگرهای زلزله

به خاطر پول آب و برق کشتمش و جسدش را آتش زدم!

امروز ۱۳ دسامبر؛ سالروز تحول بزرگ در ارتباط مخابراتی

مهاجم پرسپولیس در راه پیوستن به استقلال +عکس

درخواست عکس‌های غیراخلاقی از یک زن توسط یک پسر ۹ ساله!

جسد صیاد کشته شده به دست پلیس امارات به بوشهر منتقل شد

هجوم اعضای یک گروه مدعی عرفان به خانه یکی از علمای قم

رفتار هواداران کنسرت‌های این گروه را تعطیل کرد

تا شنبه این مقدار پول به حساب بازنشستگان واریز می‌شود

رضا رشیدپور دوباره در برنامه زنده از حال رفت

پیشنهاد غیراخلاقی مشاور لاغری به زن جوان

«همه می‌دانند» اصغر فرهادی نامزد ۸ جایزه اسکار شد

ماهانه سه میلیون تومان از حساب رئیس اسبق صدا و سیما کسر می‌شود

علت واقعی درگذشت همسر زیبا بروفه اعلام شد

تفریح لاکچری سید احمد خمینی حاشیه ساز شد +عکس

انتشار تصویر تروریستی که خود را در چابهار منفجر کرد

غذای لاکچری‌نشین‌ها در تهران +تصاویر

نوجوان ۱۷ ساله در استادیوم ورزشی خود را حلق آویز کرد

زیبا بروفه در مراسم تشییع پیکر همسرش پیام صابری

پیرترین زن ایران دیشب درگذشت +عکس

عیدی کارگران در سال ۹۷ چقدر است؟ + جدول

هنرمندان ایرانی که در جوانی همسرشان را از دست دادند +عکس

مونالیزای واقعی پیدا شد! + عکس

قیمت اقلام اساسی شب یلدا اعلام شد +جدول

جنجال یک فوتبالست در سعادت آباد!

جسد صیاد کشته شده به دست پلیس امارات به بوشهر منتقل شد

چراغ سبز فیفا به میزبانی ایران در جام جهانی ۲۰۲۲

تذکر به خندوانه به خاطر دعوت این خواننده!

جدایی دو بازیکن سرشناس از استقلال قطعی شد

هجوم اعضای یک گروه مدعی عرفان به خانه یکی از علمای قم

عکس دیده نشده از پایان بازی جنجالی پرسپولیس و سپاهان

لغو پیامک های تبلیغاتی ایرانسل و همراه اول

نگاهی به آخرین قیمت خودرو در بازار تهران + جدول

این دختر در یک عروسی باشکوه با عیسی مسیح ازدواج کرد +عکس

ازدواج دو جلیقه زرد وسط آشوب‌های پاریس+عکس

پس سیبیل بانوی عمارت کو؟

ماشین عروس عجیب و غریب در کرمان +عکس

رقم عجیب پرداخت حقوق در سایپا و ایران خودرو

دانشگاه آزاد: ازدواج کنید، از شهریه معاف شوید

تیپ خاص سحر قریشی در یک منطقه گرمسیر +عکس

تیزهوشی طلافروش مشهدی، دزدان مسلح را فراری داد

مردی که تمام بدنش خالکوبی شده +عکس

درخواست عکس‌های غیراخلاقی از یک زن توسط یک پسر ۹ ساله!