کد خبر: 16274
ف
توسط پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛
هشتاد و ششمین شماره از فصلنامه علمی پژوهشی قبسات منتشر شد
هشتاد و ششمین شماره از فصلنامه علمی پژوهشی قبسات در حوزه فلسفه دین و کلام جدید منتشر شد.
به گزارش شبکه علمی ثریا، فصلنامه قبسات با صاحب امتیازی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و سردبیری محمد محمدرضایی و با همکاری قطب علمی فلسفه دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شد

مقالات ارایه شده در این شماره از مجله علمی پژوهشی قبسات به همراه چکیده مقالات به شرح زیر است:

تحلیل و نقد مبنای انسان‌شناختی تاریخ‌مندی قرآن / محمد عرب‌صالحی

نظریه تاریخ‏مندی قرآن مدت‏هاست بحث گرم مجامع علمی است. مراد قایلان این است که عناصر تاریخی مختلفی در شکل‏گیری قرآن دخیل‏اند که موجب می‏شود اساس قرآن تاریخ‏مند متولد شود. منظور از تاریخ‏مندی در این نظریه آن است که قرآن زاییده شرایط تاریخی، زمانی- مکانی و فرهنگی و انسانی عصر نزول است و با رفتن آن شرایط، آن بخش تأثیرپذیر قرآن از آن شرایط هم به امور تاریخی می‏پیوندد و کارایی خود را در زمان‏های دیگر از دست می‏دهد. قایلان به این نظریه مبانی مختلفی برای خود دارند که نویسنده در جای خود آنها را نقد کرده است. مقاله حاضر ضمن تبیین و تحلیل مبنای انسان‏شناختی تاریخ‏مندی قرآن به نقد این مبنا، هم از نگاه درون‏دینی و هم از نگاه برون‏دینی پرداخته است. به اعتقاد نویسنده تمام شناخت و معرفت پیامبر، به‏خصوص در حوزه دین و اخذ و ابلاغ وحی و هدایت انسان‏ها فراتاریخ و فارغ از تأثر از شرایط تاریخی است و قرآن از این حیث هرگز از یک کتاب آسمانی الهی به یک کتاب بشری خطاپذیر تنزل نخواهد کرد.

تأملی در ازلیت فعل الهی / محمدحسن قدردان قراملکی

درباره مبدأ آغازین فعل و خلقت الهی دو دیدگاه (ازلیت فعل الهی و خلقت جهان و انکار ازلیت و قول به حدوث فعل الهی) مطرح است. نویسنده در این مجال نخست با تمسک به علت‏تامه‎بودن ذات الوهی برای فعل خویش و بطلان فرضیه رقیب (حدوث جهان بعد از عدم) با استناد به دو محذور عقلی آن (نامعقولیت قول به حدوث فاعلیت خدا و لزوم تعطیلی فیض الهی) به تبیین و اثبات فرضیه خود (ازلیت جهان) می‌پردازد. آن‌گاه در اثبات و تأیید دیدگاه فوق به آیات- مانند «عدم خلقت ازلی، مستلزم مغلولیت یدالله»، «عدم اتمام کلمات و خلایق الهی» و «قدرت خدا بر خلق ازلی»- و روایات- مانند «نسبت قدمت به فعل خدا» و «نسبت قدمت به مخلوق خدا»- مختلف با تقریر و طبقه‌بندی جدید و خاصی استناد شده است که مقتضای آنها اثبات نظریه ازلیت فاعلیت الهی و به تبع آن، ازلیت خلقت جهان است.

ارزیابی بنیان‌های معرفت‌شناختی نسبیت فرهنگی با تکیه بر نظریه فطرت / عین‌الله خدامی و علی حیدری

نسبیت فرهنگی یکی از رایج­ترین لوازم نسبیت­گروی در معرفت­شناسی شمرده می‎شود. بر اساس نسبیت فرهنگی، ارزش یک عنصر فرهنگی تنها در زمینه فرهنگی خاص قابل درک است. سه تقریر عمده از نسبیت وجود دارد: نسبیت مفهومی، نسبیت اعتقادی و نسبیت ارزشی- هنجاری. با تکیه بر معرفت­شناسی و انسان­شناسی فطری می­توان به ارزیابی تقریرات نسبیت پرداخت. تقریرات نسبیت از مبانی نادرست معرفت‏شناختی در باب صدق نظیر شکاکیت یا انسجام و… تغذیه می­شوند و به خطای روش‏شناختی مبنی بر خَلط نگاه توصیفی جامعه‎شناختی با نگاه تحلیلی فلسفی دچارند. با تکیه بر فطرت هم می‎توان از نوعی مبناگروی معرفتی مبتنی بر بدیهیات در حوزه معرفت دفاع کرد که تئوری مطابقت را ملاک صدق می­داند و از نوعی واقع‏گرایی حمایت می‏کند و هم می‎توان از نوعی مبناگروی اخلاقی مبتنی بر بدیهیات در حوزه اخلاق دفاع نمود که به شیوه معقولی مشترکات معرفتی- اخلاقی جوامع و فرهنگ‏های گوناگون را توجیه و تبیین می‌کند. تداوم تاریخی و گسترش جغرافیایی عناصر جهان‏شمول فرهنگی چون حقیقت، معنویت، عدالت و آزادی فارغ از اشکال گوناگونش با محوریت فطرت انسانی، زمینه وفاق و همبستگی جوامع بشری را میسّر ساخته، نسبیت فرهنگی را به چالش می‏کشد.

چرا نگاه نتیجه‌گرایانه به فعل مستلزم سلب عنوان اخلاقی از آن نخواهد شد؟ / علی عسگری یزدی و علی قنبریان

نوشتار حاضر مسئله غایتمندی و نتیجه‏گرایی اخلاقی را می‌کاود. به نظر برخی متفکران، این نگاه مستلزم سلب عنوان اخلاقی از فعل شده است و لذا معتقدند در صورتی فعل، عنوان اخلاقی پیدا می‏کند که فارغ از نتیجه و غایت آن صرفاً به عنوان یک وظیفه انجام شود. اما به نظر نگارنده، نگاه نتیجه‏گرایانه به انجام فعل اخلاقی، مستلزم سلب عنوان اخلاقی از آن نخواهد شد و از طرفی مشوق و محرّک انجام فعل اخلاقی می­شود. در نگاه اسلامی وجود چنین مشوق‏هایی نه تنها منعی ندارد، بلکه مورد تأکید و سفارش هم می‏باشد.

کارکرد اقتصادی دین اسلام (توزیع ثروت و درآمد) / سعید فراهانی فرد

یکی از مباحث محوری در مکاتب و نظام‏های اقتصادی، نحوه توزیع درآمد و ثروت در بین افراد می‌باشد. این مسئله معمولاً با عدالت گره خورده است و به‎رغم اینکه معیارهای توزیع عادلانه در مکاتب متفاوت است، اغلب سعی کرده‏اند معیارهایی که برای توزیع منابع معرفی کرده‏اند، عادلانه بدانند. گرچه نظام سوسیالیست برابری در توزیع و نظام سرمایه‌داری توزیع بازار را عادلانه دانسته است، نظام اقتصادی اسلام، با به‏رسمیت‏شناختن تفاوت‏های ذاتی ناشی از استعدادها و موقعیت‌های جغرافیایی افراد و نیز تأیید سهم بیشتر بر اساس تلاش بیشتر، حداقل‌هایی را برای همه در نظر گرفته است که تأمین‏کننده زندگی آنها در حد وسط جامعه باشد. این سیاست‏ها در سه حوزه توزیع اولیه، توزیع بعد از تولید و توزیع مجدد سامان داده شده است. در این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی و با استفاده از منابع استنباط، معیارهای توزیع در این سه محور از نگاه اسلام دنبال خواهد شد. یافته‌های تحقیق نشان‏دهنده این است که توزیع درآمد و ثروت در نظام اقتصادی اسلام در سه حوزه توزیع قبل از تولید، توزیع بعد از تولید و توزبع مجدد بر اساس معیار کار و تلاش از یک سو و نیاز از سوی دیگر خواهد بود و تأمین‌کننده عدالت در نظام می‌باشد.

مقام خلافت از دید ملاصدرا و عزیزالدین نسفی / سیده سمیه حسینی و علی حقیقی

مقام خلافت یکی از مقامات انسان کامل است. باری ‎تعالی از بین تمام موجودات تنها انسان را بدین مقام منصوب نمود؛ اما آیا در دستیابی بدین مقام تمام انسان‎ها یکسان‎اند؟ چه تفاوتی بین خلافت حقیقی و اعتباری و خلافت کبری و صغری وجود دارد؟ در اینجا به بیان دیدگاه‎های صدرا به عنوان یک فیلسوف و نسفی به عنوان یک عارف می‏پردازیم. در این مقاله بر آن‏ایم که با روش تطبیقی به این پرسش بپردازیم که آیا نظریات صدرا و نسفی درباره مقام خلافت با یکدیگر هماهنگ است یا بین دو دیدگاه تفاوت وجود دارد؟ هرچند در بادی امر چنین می‏نماید نظریات این دو با یکدیگر هماهنگ است؛ اما با دقت در عبارات بدین نکته رهنمون می‏شویم که بین دو دیدگاه تفاوت وجود دارد.

نقد نظریه فخر رازی در مورد ماهیت‏داشتن واجب‏الوجود / علی حسینی و محمود سیدی و هادی هاشمی

از دیدگاه فخر رازی مسئله ماهیت‏داشتن خداوند مبتنی بر بحث اشتراک لفظی یا معنوی وجود است. بر این اساس او دیدگاه اشعری در مورد تفاوت ماهوی و وجودی واجب و ممکن را با براهین اشتراک معنوی وجود ابطال می‏کند؛ چراکه این دیدگاه مبتنی بر اشتراک لفظی وجود است. انتقادات فخر رازی به برهان ماهیت‏نداشتن خداوند و استدلال‏های او در اثبات ماهیت‏داشتن واجب‎الوجود، ناشی از مغالطه میان احکام ماهیت با وجود، ذهن با خارج، سرایت‏دادن حکم مفهوم به مصداق و غفلت از تمایز تشکیکی میان مراتب وجودی است. بدین لحاظ نظریه فخر رازی در این زمینه گرفتار مغالطات متعددی می‏باشد.

توحید به عنوان گوهر اعتقادات، اصلی‌ترین مؤلفه دینداری در اندیشه استاد مطهری / کمال اکبری و محسن اکبری و ناصر جعفری‌پور

در باب حقیقت و گوهر دینداری شیوه‌های مختلفی اتخاذ شده است. برخی، صرفِ دلِ پاک را- هرچند بدون عمل نیک- برای دیندارشدن انسان کافی دانسته‌اند. برخی تکیه افراطی بر عقل انسانی کرده، گوهر وجود انسان را در تعقل او دانسته‏اند و عده‌ای با تأکید بر راه دل و تزکیه آن، عقل و ادراک را کمتر بها داده‌اند. برخی نیز تجربه دینی افراد را گوهر دینداری دانسته‌اند. این نوشتار با نگاهی به این نظریات با تأکید بر اسلام‎شناسی استاد مطهری درنهایت «توحید» را به عنوان گوهر همه اعتقادات معرفی می‌کند، تا جایی که حتی دو مرحله بعدی که اخلاق و احکام هستند نیز وامدار این اعتقاد کلیدی و اساسی خواهند بود. در اندیشه اسلام ریشه همه ملکات و فضایل اخلاقی، خداخواهی و موحدبودن است و فقه و رفتار فقهی، سلوک در راهی است که خداوند متعال به ما نشان داده است و هدف از آن، بنده محض خداشدن است.

ماهیت «سیاست ‏اسلامی» در قرآن از منظر علامه طباطبایی / محمد ملک‌زاده

رویکرد سیاسی علامه طباطبایی در تفسیر المیزان به دلیل جایگاه جامعیت این تفسیر و نیز مفسر آن به عنوان یک مفسر بزرگ قرآن کریم، از جایگاه و اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. علامه پس از تبیین ارتباط میان دین با سیاست و تقسیم‎بندی سیاست به دو گونه سیاست الهی و طاغوتی، بر جایگاه برتر سیاست اسلامی تأکید کرده، آن را دارای اصول و ویژگی‌های خاصی می‌داند که به‎طورمشخص از سیاست غیراسلامی متمایز می‌گردد. در این جستار ماهیت، ابعاد و اصول سیاست اسلامی در تفسیر المیزان را بررسی خواهیم کرد. مقاله حاضر می‌کوشد در این بررسی گامی در جهت افزایش تولیداتی در عرصه سیاسی مبتنی بر سیاست اسلامی و احیای سبک زندگی اسلامی بردارد. این مقاله با روش اسنادی و نوعی تحلیل محتوای کیفی در تفسیر المیزان به تحلیل، تبیین و تفسیر ماهیت سیاست اسلامی خواهد پرداخت.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

جیمی جامپی که در فینال به زمین آمد یک خانم بود +عکس

۱۰ عاملی که زمینه ساز سکته مغزی هستند +عکس

دردسرهای بدل ایرانی کی روش +عکس

سلفی فردوسی‌پور هنگام فینال جام جهانی +عکس

تفریحات لاکچری ملی پوش ایرانی +عکس

کنایه عادل فردوسی پور به علی مطهری!

وقتی ترامپ گدایی می‌کند +عکس

ماست ایرانی در آمریکا!

گوشی‌ رفرش نخرید +جدول

محبوب‌ترین بازیگر شبکه‌های اجتماعی +عکس

گرانترین خودروی پلیس دنیا +عکس

درخواست عاجزانه فردوسی پور برای سانسور نکردن!

پاسخ خواهر «مسیح علی‌نژاد» به آخرین پست وی +عکس

بازگشت لامبورگینی به جزیره کیش +عکس

موسیقی نواختن رونالدینیو در ورزشگاه فینال جام جهانی +عکس

ثبت سلفی غیرانسانی‌ !/ عکس

خودکشی تمام اعضای یک خانواده برای رهایی از بدهی +عکس

پژو 405 فقط 2 میلیون تومان! +عکس

عکس یادگاری وحید مرادی با امیر قلعه نوعی

برای خرید پژو ۴۰۵ چقدر باید هزینه کرد؟ +عکس

پذیرش ۷۵ هزار دانشجوی بین المللی تا پایان برنامه ششم توسعه

ازدواج جنجالی دختر میلیاردر با پیشخدمت! +تصاویر

هدیه ویژه خانم رئیس جمهور به پوتین +عکس

کتاب‌های پرفروش هفته‌ سوم تابستان/ پیشتازی نویسندگان ایرانی

وصیت جالب یک خانم معلم آمریکایی سرآغاز شادمانی شد

پرهیز از ایجاد هزینه اجتماعی و استفاده نامناسب از منابع مدرسه

تفویض اختیار به آموزش و پرورش استانها برای ساماندهی نیروی انسانی

ذهن عامه مردم با اشعریت و عرفان سازگارتر است/ علل شکست خردورزی

درسگفتار «عکاسی و فلسفه: علیه تاریخ فاتحان» برگزار می شود

وطن دوستی و ناسیونالیسم متفاوت است/ اصلاح طلبی و ایده ناسیونالیسم

کاهش تعداد دانش‌آموزان عشایری با ورود به مقطع متوسطه اول و دوم

درمان سریع و آسان درد زانو به کمک طب سنتی

نظریه‌ای در باب اقتباس منتشر شد

تعطیلی مدارس در افغانستان، جلوه‌ای از ناامنی فراگیر

سیر استکمالی نفس انسان در قوس صعود منتشر شد

عکس: بهنام بانی روز عشقش را تبریک گفت

ارتباط بینایی با سلامت مغز

کنفرانس فیلسوفان مسلمان، فلسفه، الهیات و عرفان برگزارمی شود

ثبت تصاویر کهکشانی که ۷۰ میلیون سال نوری از ما دورتر است

داروی گران بیماران پیوند کلیه رایگان شد

بخشی از نیروهای اداری به مدارس بازمی‌گردند/ افزایش تعداد مربیان پرورشی

خاطرات خسروشاهی درباره سید محمدعلی جمال‏زاده و انقلاب اسلامی

«توسعه فرهنگی در ایران» با مقدمه عماد افروغ

اعداد تلخ درباره وضعیت زنان و دختران ایران

اگر مدارس پویا نشوند جلسات مسئولان بی فایده است/ از آموزش و پرورش خادم تا آموزش و پرورش آمر

ستاره تیم ملی ایران در تست‌های پزشکی لسترسیتی

استخرهایی که با آب شرب پر می‌شوند!

پنج هزار لباس پلیس دوربین‌دار شد

قیمت بلیت رفتن به فضا چقدر است؟

عکس: برخورد عجیب پیکان با دیوار!

جرم‌گیری برای دندان مضر است؟

گرمای شدید ایران را در برمی‌گیرد

آمار عجیب خروج ارز برای واردات فندک!

خودفروشی برخی زنان برای گرفتن نقش در سینما

چند میلیون گوشی هوشمند در کشور داریم؟

نشست «آشنایی با شیخ اشراق» در فرهنگسرای ملل برگزار می شود

عکس: تیپ صورتی و با نشاط بازیگر خانم

خبری خوش برای بیماران مبتلا به سرطان

ثروتمندترین جوانان دنیا اهل کدام کشورها هستند؟

ظهور یک باکتری مقاوم که موجب نازایی می‌شود

ماجرای فروش کبد ۵۰۰ میلیونی در پایتخت

از هر 5 دانشجو یک نفر افسرده است!

بررسی مسأله تاثیر قطعی معدل در کنکور

بدون گواهینامه با این تاکسی پرنده پرواز کنید +عکس

فوری: زلزله ۴.۶ ریشتری کرمانشاه را لرزاند

تهرانی بازمانده از مادها و هخامنشیان/ پرسه در دارالخلافه

شارژ سریع گوشی های هواوی تنها در ۳۰ ثانیه

چند و چون راه‌اندازی یک کسب و کار لوکس با درآمد بالا

وقتی جواز کتابفروش را اتحادیه میوه و تره‌بار می‌دهد

مسکن تا پایان سال ارزان می شود

اگر خون دماغ شده اید این مشکلات را چک کنید

پرونده تجاوز ایرانشهر به کجا کشیده شد؟

وام فوری در 60 دقیقه بدون حضور در بانک!

خودروهای گران قیمت فوتبالیست ها +عکس

دختران دهه هشتادی از میل جنسی خود نمی‌ گذرند !

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ جنگ رنگارنگ

برگزاری مرحله سوم المپیاد دانش‌آموزی در شهریورماه

زندگی دوگانه «لاکچری‌»های مذهبی

چگونه در خصوص یک پیشنهاد شغلی مذاکره کنیم؟

لزوم همکاری وزارتخانه‌ها در برگزاری مسابقات ملی مهارت

وزیر بهداشت حکم مرگ امید را امضا کرد!

نه بلند صدا و سیما به فردوسی پور

وام فوری در 60 دقیقه بدون حضور در بانک!

تصویری کمتر دیده شده از سارا و نیکای پایتخت +عکس

ماجرای پیراهن رونالدو و راموس بعد از بازی با ایران +عکس

کدام رنگ نوشابه کم ضرر تر است؟

کشف شواهد حضور انسان با ۲.۱۲۰.۰۰۰ سال قدمت +عکس

عکس: «نیوشا ضیغمی» و کیک تولد 38 سالگی اش

نفیسه روشن: من را طلاق دادند و بعد طلاق بچه دار کردند + عکس

اقدامی ساده که رگ‌های قلب را جوان نگه می‌دارد

بدون هزینه دندان‌های خود را مثل برف سفید کنید

ماجرای هدیه میلیاردی شهرداری تهران به یک سلبریتی!

ماجرای اردوی مختلط تیم ملی سنگ‌نوردی +عکس

فاجعه در تصادف تانکر حمل سوخت و اتوبوس در سنندج+عکس

جزئیات اعزام ۵ هزار نیروی کار ماهر به آلمان

علت خروج فارغ اتحصیلان از حرفه پرستاری

گرمای شدید ایران را در برمی‌گیرد

با استفاده بیشتر از این ماده، با کبد چرب خداحافظی کنید

درخواست عاجزانه فردوسی پور برای سانسور نکردن!

فردی که مچ همسرش را در جام جهانی گرفت +عکس

خانم و آقای بازیگر معروف در کنار هم پس از طلاق +عکس

10 دلیل که شب بیداری شما را فقیر می کند!

کوکویی که مانع پوکی استخوان می‌شود + طرز تهیه

عکس: رهبر انقلاب در حیاط منزل پدری

با استفاده از این دستگاه هوشمند هزینه قبض‌ها نصف می‌شود

سکونت ۱۰۰۰ گورخواب سیستانی در خانه اموات! +عکس

آیا بازار مسکن راکد می‌شود؟

عابدزاده 30 سال پیش +عکس

دستگیری خانمی به جرم بغل کردن خواننده مرد +عکس

سردار آزمون: خداحافظی کردم، برنمی گردم