کد خبر: 16498
ف
نشست نقد روایت مطهری از ناسیونالیسم ایرانی-۳؛
تلاش مطهری احیای هویت ملی ایرانی محذوف بود/بازگشت به گفتمان مطهری
مهدوی زادگان گفت: مطهری تلاش کرده با مطالعه جامع خدمات متقابل اسلام و ایران، هویت ملی محذوف را بازخوانی کند. کار مطهری باز خوانی صرف نبود بلکه تلاشی برای احیای هویت ملی ایرانی محذوف بود.

به گزارش شبکه علمی ثریا، سمینار ملی «بازخوانی خدمات متقابل اسلام و ایران: نقد روایت مطهری از ناسیونالیسم ایرانی» امروز چهارشنبه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با حضور ۱۹ تن از اندیشمندان و پژوهشگران حوزه علوم انسانی حوزه و دانشگاه برگزار شد.

استاد مطهری و باز خوانی هویت ملی محذوف

در این نشست داود مهدوی زادگان عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: علمای مسلمان همواره دغدغه پاسخ به شبهات فکری - عقیدتی را داشته و دارند و از این رهگذر آثار علمی برجسته ای آفریده شده است. چنان که کتاب «خدمات متقابل اسلام و ایران» اثر استاد شهید مرتضی مطهری در کنار آثار دیگری چون الذریعه الی تصانیف الشیعه اثر آقا بزرگ تهرانی و تاسیس الشیعه اثر سید حسن صدر و الغدیر اثر علامه امینی از جمله این آثار است. لکن فرق این کتاب با سه اثر بی بدیل دیگر در ماهیت نزاع برون دینی آن است.

وی ادامه داد: مطهری در دوره ای می زیست که از تقریبا یکصد سال پیش تا حتی امروز جریانی به راه افتاده است که ایرانیان و میراث ایرانی را با تعریف جدیدی از هویت ملی تفسیر کند. عمده ترین نتیجه این تفسیر گسست و احساس بیگانگی ایرانیان با اسلام است. لذا پرسش اساسی استاد مطهری در کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران این است که می خواهیم ببینیم با منطق احساسات ملی، آیا باید اسلام را امر خودی به شمار آوریم یا امرت بیگانه و اجنبی؟ (ص ۵۸) .این مسئله باعث گردید مطهری به مطالعه هویت ملی رو آورد. وی برای ورود به بحث از دو منطق عقلی و احساسی یاد کرده است. ولی چون این افراد به روش احساسی رو آورده اند، او نیز با همین منطق وارد بحث شده است. اغلب روشنفکران ایرانی که به موضوع هویت ملی پرداخته اند از ارایه تعریف اولیه آن استنکاف کرده مفهوم هویت ملی را به وضوحش حوالت داده اند. لکن توجه به آن در اینجا امر لازمی است.

وی افزود: هویت ملی، تعریف و شناسه ای است که در پاسخ به پرسش از یت یک ملت ارایه می شود. هر تعریفی به قول منطقیون جامع افراد و مانع اغیار است. اینجاست که دقت علمی در تعریف هویت ملی اهمیت دو صد چندانی پیدا می کند. زیرا ممکن است در اثر تعریف ارایه شده عناصر اصلی از هویت ملی بیرون بمانند و عناصر اجنبی جزیی از آن تلقی شود.

مهدوی زادگان گفت: انتقاد استاد مطهری بر نظریه پردازان متجدد از همین جهت نارسایی در تعریف درست هویت ملی ایران است به عقیده وی با تعریفی که آنان از هویت ایرانی ارایه می دهند عناصر اصلی آن، یعنی اسلام و میراث علمی و فرهنگی چهارده قرنه ایرانیان بیرون می ماند بلکه اساسا این عناصر، جنبه اجنبی پیدا می کنند. این چنین تعریفی جعل هویت ملی کاذب است که نتیجه اصلی آن حذف هویت ملی واقعی در ذهنیت ایرانیان است. بر این اساس، مطهری بی تفاوتی را جایز ندانسته وظیفه اصلی خود می داند که به بازخوانی هویت ملی محذوف بپردازد.

وی ادامه داد: استاد مطهری این حذف را یکی از اهداف راهبردی استعمار دانسته است. هدف استعمار، جدایی انداختن میان ملل و اقوام مختلف مسلمان برای آسان تر کردن سلطه بر آنان است. اگر همکاری مستشرقین و روشنفکران غرب زده نبود، استعمار به این سادگی نمی توانست به طور نسبی به این هدف مهم برسد. از این رو، مطهری تلاش کرده است با مطالعه جامع خدمات متقابل اسلام و ایران، هویت ملی محذوف را بازخوانی کند. چنان که وی به خوبی توانسته در این کار بازخوانی به روش علمی موفق شود. در واقع، کار استاد مطهری باز خوانی صرف نبود بلکه تلاشی برای احیای هویت ملی ایرانی محذوف بود.

وی در پایان گفت: او این تلاش را در شرایط سیاسی انجام داد که حاکمیت غربزده آن روز به طور همه جانبه از روایت متجددانه هویت ملی ایرانی پشتیبانی می کرد. اما دیری نپایید که هویت ملی محذوف با انقلاب اسلامی از فشار حذف خارج شد و این آشکار شدگی خط بطلانی بود بر چند دهه تلاش ایدیولوژیک ملی گرایی دروغین . البته ملی گرایی ایدیولوژیک در سال های پس از انقلاب اسلامی برای بازگشت روایت خود از هویت ملی تلاش زیادی به راه انداخته است. آنان در این میان به اهمیت کار استاد شهید مرتضی مطهری آشکار و پنهان توجه جدی کردند. برخی از آنان مانند شاهرخ مسکوب و أحمد اشرف در این زمینه مطالبی را بیان کرده اند. و البته بررسی نظرات آن دو، مجال دیگری را طلب می کند.

بازخوانی انتقادی روایت مطهری از «ناسیونالیسم ایرانی»

سید جواد میری نیز عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی گفت: برخی از آثار فقط کتاب نیستند بل تبدیل به ژانر و گفتمان می شوند و از بدو ورود در عرصه عمومی به یک اثر کلاسیک تبدیل می شوند. در تمامی تمدن ها و فرهنگ ها ما می توانیم در موضوعات گوناگون تولد کلاسیک ها را مشاهده کنیم. در ایران هم ما از این قاعده مستثنی نیستیم. چه در دوران باستان و چه در عصر اسلامی و چه در عصر حاضر، ما می توانیم کلاسیک های منحصر بفردی را بیابیم که در حوزه های گوناگون دست به خلق چشم اندازی زده اند که بدون توجه به ژانر آنها نمی توان در باب آن موضوع سخن گفت.

وی ادامه داد: «خدمات متقابل اسلام و ایران» شهید مرتضی مطهری یکی از این آثار کلاسیک است که در حوزه مطالعات ناسیونالی ، یکی از آثار بی بدیل در سطح جهانی است ولی چون اغلب ایرانیان به داشته های خود با دیده تحقیر می نگرند اندیشه های مطهری در حوزه مطالعات ناسیونالیسم هنوز در جهان جایگاه واقعی خویش را پیدا نکرده است.

وی افزود: شهید مطهری به پرسش محوری در طرح خود از اسلام به مثابه دین و ایران به مثابه میهن مطرح می کند و سپس سه موضوع را مطمح نظر خویش قرار میدهد ۱- اسلام و مسئله ملیت ۲- خدمات اسلام به ایران و ۳-خدمات ایران به اسلام

میری در پایان گفت: سپس به قلب و تحریف هایی که در حوزه مفهوم ایرانیت و رابطه آن با موضوع اسلایت توسط برخی مستشرقین و غیر آنان رخ داده است اشاره میکند و حتی خوانش های ناصوابی که در دوران معاصر از حکیم ابوالقاسم فردوسی و شیخ اشراق (به مثابه سمبل مقاومت روح ایرانی در برابر دین اسلام برساخته شده است، نقدهای جدی وارد می کند و آنگاه به زبان فارسی و مذهب تشیع که در برساخت نوشعوبیان به عنوان مظهر مقاومت و مخالفت و عکس العمل روح ایرانی در برابر اسلام معرفی شده نقد وارد می کند. به نظر من یکی از پروژه های مهم در جهان اسلام و ایران بازگشت به گفتمان مطهری با توجه به دغدغه های امروزی است.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

بهترین سبزیجات برای کسانی که مبتلا به نفخ شدید هستند

نگاه معاصرانه به قرآن کریم در اثر جدید سیدحسین نصر

چکیده مقالات هفتاد و سومین شماره از فصلنامه علمی پژوهشی ذهن

طرح استفاده از فارغ التحصیلان دانشگاه‌های دولتی در آموزش و پرورش خلاف قانون است

10 سؤالی که باید از پزشکتان بپرسید

آمار عجیب بازدید از کانال‌ها پس از فیلتر تلگرام

ایجاد سردترین دمای هستی در فضا

تکلیف سنوات تحصیلی دانشجویان دانشگاه تهران مشخص شد

بهترین هتل‌های کتابی جهان

نقاشی‌هایی که نوشته شدند / بهترین رمان‌هایی که با موضوع هنر روایت شدند

فاکتورهای پر خطر سرطان سینه را بشناسید!

با این گوشی از شر خر و پف خلاص شوید

بازدید دانش‌آموزان و دانشجویان از موزه‌ها رایگان است

تشخیص زودهنگام بیماری پوکی استخوان از روی تراشه‌های ناخن

برنامه سنجش شایستگی‌‌های حرفه‌ای مدیران مدارس طراحی شد

پیگیری برای پرداخت پاداش پایان خدمت فرهنگیان بازنشسته سال ۹۶

اسپیکرهای هوشمند به نامِ بیتس، به کامِ اپل!

تنباکوهایی که طعم سرطان می‌دهند!

شیوه نامه غیبت و حذف پزشکی در امتحانات دانشگاهی

لورفتن پسورد اپلیکیشن جاسوسی والدین از فرزندان

کم‌آبی بدن چطور شما را چاق می‌کند؟

«فقیهه سلطانی» در کنار همسر فوتبالیست‌اش /عکس

شرایط اخذ ۸ واحد درسی همزمان با پایان نامه در دانشگاه آزاد

انتشار جدیدترین شماره فصلنامه علمی پژوهشی حکمت اسلامی

جابجایی امتحانات نهایی برای جام‌جهانی خلاف قانون بود/ امکان تغییر زمان امتحان نهایی دانش‌آموزان نیست

چگونه 120 سال عمر کنیم؟!

با قابلیت جدید جی‌میل دیگران را تگ کنید

مهدهای کودک از پذیرش پیش‌دبستانی‌ها معاف شدند

بطحایی: صندوق ذخیره فرهنگیان، خیریه نیست

اجاق گازی که آتش را به شارژ تبدیل می کند +فیلم

کارگاه پژوهشی «متد نقد کتاب» برگزار می شود

سلول های بنیادی علایم پارکینسون را کاهش می دهند

پنج دانشگاه تهرانی با هم همکاری می کنند

کنفرانس بین‌المللی گردشگری حلال برگزار می شود

مجموعه «هنر در تمدن اسلامی؛ مبانی نظری» منتشر شد

کتاب «تربیت دینی کودک» منتشر شد

۳۳۰ رشته محل جدید به رشته های دانشگاه فنی و حرفه ای اضافه شد

یادنامه داریوش شایگان منتشر شد

آیا روزه از نظر علمی برای بدن مفید است؟

حمایت دانشگاه آزاد از کسب و کارهای کوچک

هوش مصنوعی به نبرد با سرطان می رود

نرخ غذای دانشجویی در ایام رمضان تغییر نمی کند

چگونه حافظه خود را تقویت کنیم؟

معماری شگفت ایستگاه های متروی مسکو /تصاویر

ضوابط پذیرش دانشجوی ارشد در دانشگاه علوم پزشکی ارتش اعلام شد

اپلیکیشنی که مشکل جای پارک خودرو را حل کرد

تبدیل بقایای مواد غذایی به انرژی الکتریکی

شرایط جدید بازنشستگی اساتید اعلام شد

۵۸ هزار نفر در دوره کاردانی به کارشناسی ثبت نام کردند

مصرف ماهی از بیماری قلبی پیشگیری می کند

لذت بازی کردن با عریض‌ترین مانیتور جهان +عکس

پاسخ دانشگاه تهران به شایعه بازنشستگی یک استاد

چرا اختاپوس عجیب‌ ترین حیوان کره‌ی زمین است؟

رژیم غذایی بهتر باعث بزرگ تر شدن مغز می شود

زمان اعلام نتیجه انتخاب رشته داوطلبان کنکور دکتری ۹۷

تحصیل نیم‌میلیون دانش آموز خارجی در ایران/ شناسایی ۱۴۲ هزار بازمانده از تحصیل

تحول در صنایع با ظهور استارت‌آپ‌ها

لباس گلدار آقای بازیگر سوژه شد/عکس

«مهناز افشار» در ورزشگاه آزادی! /عکس

از مغول‌ها تا داعش؛ تاریخچه کتاب‌سوزی در جهان

عکس‌های منحصر به فرد کتابدار سوییسی از کتابخانه‌های جهان

راه‌های خواندن کتاب‌های کسل کننده / علامت‌گذاری بهترین راه کتابخوانی است

ضرر غیرقابل باوری که شب بیداری بر سلامتی‌تان می‌گذارد

کتابی که بیل گیتس خواندنش را به همه مدیران توصیه می‌کند

زیمل در «فلسفه پول» توجهی دقیق به نظریه ارزش مارکس می‌کند

برای جلوگیری از انواع سرطان ها، 6 گزینه غذایی را روزانه بخورید

پدرانی که فرزندان باهوش می‌خواهند، بخوانند!

اوقات شرعی ماه مبارک رمضان /اینفوگرافی

«نه» دانشجویان به غذای دانشگاه به خاطر «کافور»!

برگزاری جلسات مستمر در دفتر بطحایی برای حل مشکل نیروی انسانی آموزش و پرورش

رقابت کتابخوانی دانش‌آموزان در مسابقه «به مجنون گفتم زنده بمان»

قارچ‌های مرگ‌آور در سبد غذایی مردم

دانش‌آموزان و خانواده‌های آنها طعمه سودجویان در ایام ثبت نام مدارس

۴ درمان خانگی برای سوء هاضمه

عوامل تاثیرگذار در فشارخون بالا از زبان یک متخصص

علت اتمام سریع بسته اینترنتی چیست؟

آرایش عجیب کتایون ریاحی که هرگز باورتان نمی شود/ عکس

«شهریه» و زمان «ثبت‌نام» در مدارس شاهد/ رایزنی برای رفع تخلفات

برخورد تنبیهی با دانش‌آموزان ممنوع/ قیچی کردن موی سر دانش‌آموزان حرکتی ضد تربیتی است

فیلم/ آنچه در قسمت 14 سریال «شهرزاد» خواهید دید

آرایش عجیب کتایون ریاحی که هرگز باورتان نمی شود/ عکس

پوشش مثال زدنی خانم مجری در یک مهمانی خصوصی/ عکس

عصرانه بهنوش بختیاری با جورج کلونی در اروپا / عکس

پوشش «نیکی کریمی» در فرش قرمز «کن» /عکس

آغاز پرداخت وام مسکن به فرهنگیان

برای کاهش چربی خون این دانه را بخورید!

جشن تولد پُر زرق و برق خانم بازیگر /عکس

«مهناز افشار» و دخترش در کنار دریا /عکس

حرکات عجیب سوپراستارهای ایرانی در خارج از کشور/ عکس

یکی از فواید دوش گرفتن صبحگاهی

واکنش صدا و سیما به درگذشت قاسم افشار

«مهناز افشار» در ورزشگاه آزادی! /عکس

«فقیهه سلطانی» در کنار همسر فوتبالیست‌اش /عکس

تیپ متفاوت «بهنوش بختیاری» در اروپا /عکس

ترلان پروانه در اکران چهار راه استانبول /عکس

آشنایی با ۷ هتل لوکس و مجلل ایران + تصویر

ترسناک ترین تاب دنیا شما را به آخر جهان می برد! + تصاویر

شرط وزیر آموزش و پرورش برای تعطیلی مدارس ابتدایی از اول خرداد

خوابگاه‌های دانشجویی در کشورهای دیگر چه امکاناتی دارند؟ +عکس

لباس گلدار آقای بازیگر سوژه شد/عکس

بررسی برخوردهای سنگ‌های آسمانی به خاک ایران +عکس

تیپ جدید «لیلا حاتمی» در فیلم جدیدش /عکس

«افزایش حقوق» شامل کدام کارمندان می‌شود؟

ورود میتسوبیشی اکلیپس کراس به ایران +عکس

۵ مکان دیدنی ممنوعه در جهان + تصویر

رژه خودروهای تاریخی در خیابان‌های تهران /تصاویر

خبر جدید وزیر آموزش و پرورش درباره «تعطیلات زمستانی» مدارس

استایل جدید سحر دولتشاهی در یک دورهمی خصوصی / عکس

با مصرف این میوه از سکته مغزی پیشگیری کنید!

تصاویر جالبی از شوخی باد با لباس پاپ