کد خبر: 18365
ف
پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر کرد؛
چکیده مقالات هفتاد و سومین شماره از فصلنامه علمی پژوهشی ذهن
به گزارش شبکه علمی ثریا، هفتاد و سومین شماره فصلنامه علمی پژوهشی ذهن با ارایه مقالات زیر منتشر شده است:

معناشناسی لوحِ محفوظ درقرآن/علیرضا فخاری، فرزاد دهقانی و علی شریفی

یکی از واژگانی که در حوزه معنایی کتابت در قرآن قرار میگیرد، لوح محفوظ است. واژه«لوح محفوظ» یک مفهوم بنیادین بوده و به این شکل تنها یکبار در قرآن آمده و همین امر سبب به وجودآمدن اختلاف نظرها درباره ماهیت این واژه از دیرباز میان قرآن‌پژوهان بوده است. واژه‌شناسان در بررسی معنای لوح از تورات، قرآن و منابع عصر نزول استفاده کرده و معانی الواح موسی، تخته‌های کشتی و هر چیزی را که بتوان بر روی آن نوشت، بیان کرده‌اند. پژوهش حاضر با روش معناشناسی همزمانی، میدان معنایی لوح محفوظ را تبیین کرده است.

تأملی در نسبت هرمنوتیک فلسفی گادامر و علوم طبیعی/ علیرضا منجمی

در مورد موضع گادامر درباره علوم طبیعی چند انتقادجدی صورت گرفته است. نخست آنکه برداشت او از علوم طبیعی پوزیتویستی است. دوم آنکه تصویری که از علم ارائه می‌کند،کاریکاتورگونه است وبه کار امروز ما نمی‌آید و سوم آنکه گادامر به سرشت هرمنوتیکی علوم طبیعی بی‌توجهی کرده است.

در این مقاله نویسنده میکوشد با مدّاقّه در مجموعۀ آثار گادامر بازسازی‌ای از نگاه گادامر به علوم طبیعی به دست دهد. پس در گام نخست به رویکرد گادامر به علوم طبیعی درباره شکاف زیست جهان و جهان علمی می‌پردازد.

اثبات عالم خارج از دیدگاه علامه طباطبایی/ علیرضا قائمینیا، اسلام رجبی و علیرضا صانعی

اثبات عالم خارج یا به عبارتی عالمی مستقل از مدرِک، از مسائل اساسی، پرماجرا و جریان‌ساز در عالم تفکر بوده است و تأثیرات مهمی نیز در زندگی اجتماعی بشر داشته است. جریان‌هایی همچون سوفیسم، ایدئالیسم و گونه‌های مختلف شکاکیت و جریان‌های کوچک برآمده از آنها، برخاسته از نوع واکنش اندیشمندان با این مسئله بوده است. این تعامل – در موارد بسیاری – وابسته به موضع معرفت شناختی آنها دارد؛ بدین معنا که با انکار یا پذیرش برخی از راه‌های معرفت، عالم خارج نیز قلمرو متفاوتی خواهد داشت. اینکه واقعیتی مستقل از ذهن انجام پذیرد و در صورت تحقق، مادی یا غیرمادی و یا ذهنی یا فراتر از ذهن باشد، در تعیین قلمرو عالم خارج نقشی اساسی دارد. انکار یا فروکاستن واقعیت به امور ذهنی و همینگونه عادت روان‌شناختی که موجب شکاکیت می‌شود، پاسخی منطقی و استوار نیاز دارد. ازاین‌رو در این نوشتار، نگارنده بنا دارد، دیدگاه علامه طباطبایی را در این زمینه بررسی کند.

ملاک اعتبار گزاره‌های قرآن کریم با تأکید بر گزاره‌های سیاسی قرآن/محمد عابدی

دربارۀ اعتبار گزاره‌های قرآن کریم، به ویژه گزاره‌های سیاسی آن، دو مسئله ثبوتی و اثباتی مطرح است: آیا این گزاره‌ها معتبرند و ارزش معرفتی دارند؟ در صورت معتبربودن، آیا سنجه‌هایی برای شناخت ارزش معرفتی‌شان داریم؟ موضوع مقاله بحث ثبوتی «ملاک اعتبار و قابلیت صدق» این گزاره است و بحث اثباتی مبتنی بر آن پاسخ می‌یابد. در این مقاله نخست ملاک اعتبار گزاره‌های گفته شده معرفی می‌شود، سپس به این پرسش، پاسخ داده می‌شود آیا این گزاره‌ها، واقع‌نمایی و واقع‌مندی دارند؟ آنگاه برای اینکه روشن شود هم‌خوانی معارف سیاسی‌قرآن با واقع چه میزان است.

رابطه نفس و بدن از دیدگاه ارسطو و ابن‌سینا با تأکید بر نفس نباتی و حیوانی/ حسین زمانی‌ها

بر اساس تفسیر رایج، تفاوت اصلی ابن‌سینا با ارسطو بر سر چیستی و حقیقت نفس ناطقۀ انسانی است؛ اما دربارۀ نفس نباتی و حیوانی میان ایندو اختلاف نظر آشکاری وجود ندارد؛ چه اینکه هر دو، نفس نباتی و حیوانی را از سنخ صورت منطبع در ماده می‌دانند. ما در این نوشتار می‌کوشیم تا با توجه به مبانی متافیزیکی ایشان و تفسیر خاصی که هر یک از این دو فیلسوف از رابطۀ ماده و صورت ارائه میدهند، نشان دهیم، حتی دربارۀ رابطۀ نفس نباتی و حیوانی با بدن نیز میان این دو اختلاف نظر آشکاری وجود دارد. ارسطو صورت – و به تبع آن – نفس را نه جوهر به معنای شیء، بلکه اصل یا ساختاری می‌داند که بر اساس آن ماده به عنوان یک شیء خاص مد نظر است.

نقش استعاره مفهومی در فهم آیات با تطبیق استعاره «زندگی تجارت است»/امیر بنی‌عصار

استعاره مفهومی یکی از نظریه‌های معناشناختی است که با آسان‌سازی درک مفاهیم فرامادی، دستیابی به فرایند مفهوم‌سازی یک متن را هدف قرار داده است. قرآن کریم متنی الهی و در بر دارندۀ تعبیرهای حکیمانه برای انتقال به مخاطب است. این تعابیر به‌گونه‌ای است که با کمک استعاره مفهومی، میتوان تاحدودی، برخی مفهوم‌سازی های قرآن را کشف کرد. در گستره کاربست استعاری قرآن، چنین مینُماید که استعاره «زندگی تجارت است»، الگوی مناسبی برای به تصویرکشیدن حقیقت زندگی انسان و نقش تسهیل کننده و زمینه ساز استعاره در فهم معانی پیچیده قرآن است. نگاشت از حوزه مبدأ به حوزه مقصد چارچوب اصلی پژوهش حاضر را تشکیل داده و این فرض را مطرح کرده که سود و زیان حقیقی زندگی، بسته به ارتباط با باری تعالی است. فرجام انسان‌ها در تجارت زندگی و تقسیم شان به سه گروه مؤمن، کافر و منافق و نسبت سود و زیان هر یک، از مواردی است که نگارنده به آنها دست یازیده است.

زیبایی‌شناسی در اندیشه اسلامی با تأکید بر حقیقت، معیار و منشأ/ محمدرضا جباران

درک صحیح زیبایی یکی از پایه‌های کمال معنوی انسان و زیبایی‌شناسی از مؤثرترین سامانه‌های ادراکی او در رویارویی با جهان خارج است. باور صحیح درباره حقیقت عقلانی و معیارهای درست زیبایی می‌تواند ما را با خاستگاه آن در هستی آشنا و نظام اخلاقی انسان را اصلاح کند. به همین دلیل گفتمان مدرن می‌کوشد زیبایی را از حوزه عقل به حیطه نفس بکشاند و تا حد تابعی از حواس و تجارب زیستی انسان بکاهد. این مقاله در صدد است از یک سو با تعیین کمال وجودی به عنوان معیار درست برای تشخیص زیبایی در برابر معیار تناسب که برساخته ارسطو و پیروان اوست، و از سویی دیگر، معیارهایی چون میل، عادت، لذت و منفعت که نظریه استناد زیبایی به نفس انسان را موجب شده‌اند، رابطه این‌همانی زیبایی و وجود را اثبات کرده، از این رهگذر ثابت کند که سرچشمه زیبایی ذات اقدس الهی است که خود، جمال مطلق است.

ارزیابی دیدگاه‌های رایج در مسئلۀ «ذهن – بدن» در دو مسئله «هویت معرفت» و «ارتباط ذهن و بدن»/ حسین مطلبی کربکندی

مسئلۀ«ذهن–بدن»که در حوزه فلسفی اسلامی و فیلسوفان قدیمی غربی به شکل «نفس–بدن» مطرح شده است، از دیرباز یکی از مسائل محوری در فلسفه، به ویژه در میان فیلسوفان ذهن متأخر بوده است. در این میان، دو مسئله «هویت معرفت» و «نحوه ارتباط ذهن و بدن» را میتوان از بنیادی‌ترین و محوری‌ترین چالش‌ها درباره دیدگاه‌های گوناگون طرح شده درباره مسئله ذهن-بدن دانست. این پژوهش برآن است که دیدگاه‌های مختلف رایج در مقوله ذهن-بدن را در رویارویی با این دو چالش بنیادین بیازماید. بدین منظور و در گام نخست، یازده دیدگاه را که در حکم دیدگاه‌های رایج در دو حوزه فلسفی اسلامی و غربی هستند، معرفی‌کرده، سپس هر یک از این دیدگاه‌ها را با دو چالش اساسی معهود، یعنی «ارائۀ تحلیل مناسب از هویت معرفت» و «توجیه مناسب از نحوه ارتباط ذهن و بدن»،رو به رو ساخته و پاسخ هر دیدگاه را به این مسائل بنیادین آورده و این پاسخ‌ها را داوری کرده‌است. در پایان – و با تحلیل دستاورد این مقایسه – چنین نتیجه گیری می‌شود که تنها دیدگاه خاص حکمت متعالیه از رویارویی با این دومسئله سربلند بیرون می‌آید.

علاقمندان می‌توانند جهت تکمیل اطلاعات و تهیه این فصلنامه به وبگاه فصلنامه علمی پژوهشی ذهن و یا پایگاه اینترنتی سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی مراجعه نمایند.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

عکس: شاسی بلند صورتی بنز در تهران!

پرنده «ابابیل» را تابه‌حال دیده‌اید؟ +عکس

عکس: توییت معنادار مهناز افشار درباره معلم‌ها

تصویر منتسب به جنازه مثله شده خاشقچی

حکم اعدام پزشک تبریزی نقض شد

تنبیه وحشیانه و غیر عادی دانش آموزان توسط معلم!

عکس: تیپ سفید و صورتی «الهام حمیدی»

آیت الله جنتی استعفا داد

مجری سرشناس تلویزیون زیر تیغ جراحی رفت +عکس

شرکت اپل هزار ساعت هوشمند اهدا می کند

عرضه آپدیت اندروید 9 برای دو گوشی نوکیا تایید شد

تصویری از قاب شفاف iphone Xr منتشر شد

اقدام بی سابقه هواوی در عرضه گوشی پرچمدار جدید خود

«مرسدس بنز S560e هیبریدی» معرفی شد +عکس

احتمال دیدار نامزد خاشقجی با دونالد ترامپ

رکود گریبان بازار لوازم جانبی موبایل را گرفت

حسن روحانی قوه قضائیه را تهدید کرده است! +عکس

انتشار نوآوری در شبکه های اجتماعی

امکان تازه برای مشمولان قبل از اعزام به سربازی

عرضه گیم‌ پلی فیفا موبایل

چه انتظاراتی از پلی استیشن 5 وجود دارد؟

۱۵درصد از پهنای‌ باند جهان به نتفلیکس تعلق دارد

تکذیب تخلیه سفارت ایران در ترکیه

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ مبارزه با آتش

فروش «وینچستر» در ۵ کیلومتری حرم مطهر رضوی!

سفارت ایران در ترکیه تخلیه شد

نصب خفن‌ترین اگزوز دنیا روی پراید!

حمله انتحاری به سفارت ایران در ترکیه

عکس: سلفی باران کوثری با دختران فوتسالیست

گاف‌های گل‌درشت برنامه‌های تلویزیون

کشته شدن یک کودک در تعقیب و گریز پلیسی

مصاحبه با «بلا حدید»؛ سوپرمدلی که محجبه شد +عکس

توضیحات پزشکی قانونی درباره پرونده «دنیا ویسی»

عکس: فرود مرگبار هواپیمای سبک میان مردم!

فیش حقوقی مدیری که حاشیه‌ساز شد +عکس

استوری بی ادبانه و عجیب بازیکن تیم ملی

تیغ جراحی در حین سزارین حادثه‌ساز شد +عکس

عکس: سندروم کاخ نشینی به شهر قم رسید!

باز هم شاهکار دیگری از شهرداری! +عکس

بلایی که مهناز افشار سر پدر دنیا ویسی آورد

ماجرای انتقادات خانم دانشجو و اخم شدید رئیس جمهور!

عکس: نحوه نشستن عجیب سخنگوی وزارت خارجه

آنچه از ایران نمی دانید +عکس

رونمایی از ربات تلگرامی خبرخوان اربعین

مراقب باشید موبایل تان نیاز به تعمیر پیدا نکند!

همکاری گوگل با چین علیه مسلمانان

اتصال تمامی مدارس کشور به شبکه ملی اطلاعات

تولید خودرو ۴۶ درصد کاهش یافت

«پراید ۱۱۱» چقدر ارزان شد؟

توهین و تهمت‌های دولت به منتقدان چند سال حکم دارد؟!

تصویب لایحه الحاق ایران به CFT در مجلس، عاقلانه است

ساعت‌های هوشمند و مودم‌ها در صف رجیستری

موتورسیکلت 200 میلیونی وسپا در ایران +عکس

قابل اعتماد ترین خودروی های الکتریکی جهان کدامند؟ +عکس

محبوب‌ترین برند و گوشی موبایل در ایران چیست؟

افشاگری دوست جمال خاشقجی درباره ناپدید شدن وی

خوشحالی «FATF» از اقدامات ایران

«کیم جونگ اون» بازی آمریکا را نخورد

سازوکار جدید واردات خودرو اعلام شد

چگونه اندروید بازار سیستم عامل‌ها را قبضه کرد؟

چند میلیون تلفن همراه در ایران فعال است؟

تعرفه اینترنت موبایل زیر قیمت است

ترامپ: خاشقچی مُرده باشد، عصبانی می‌شوم

۱۶ الی ۱۸ درصد اعضای هیات علمی را بانوان تشکیل می دهند

اخلاق دینی بیشترین پشتوانه را از نظر هستی‌شناسی دارد

منابع کنکور ۹۸ برای داوطلبان نظام قدیم اعلام شد

نتایج نهایی کنکور ۹۷ برای ۱۱ کدرشته خاص اعلام شد

چرا آمار را نمی‌فهمیم؟

دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره‌مند می‌شوند

حفاظت ژله‌رویال از اسپرم‌ها در برابر اثرات مخرب نیکوتین

بحران امروز ریاضیات، کم‌اهمیت‌تر از بحران آب نیست

دانشگاه‌ها و مراکز علمی، پژوهشی از قانون سن بازنشستگی مستثنی هستند

آغاز پذیرش دانشجو بر اساس سوابق تحصیلی در دانشگاه پیام نور

نتایج نهایی ذخیره رشته‌های پزشکی دانشگاه آزاد اعلام شد

عکس: تیپ راحت ارغوان در پشت صحنه «دلدادگان»

شرط عجیب ازدواج زن مطلقه با پیرمرد با زخم بستر!

آزار دختر ۷ ساله با آب جوش

گرفتن سلفی روی بالکن، که منجر به مرگ زن شد!

جزئیات حمله اراذل و اوباش به معلم مضروب شیرازی

عکس: بازیگر خانم با چادر رنگی در حرم امام رضا(ع)

پسر بهرام شفیع: بی پدر شدم، خدا از آنها نگذرد!

گاف وحشتناک در اخبار صدا و سیما +عکس

باز هم بی سوادی رسانه ای «مهناز افشار» آشکار شد

تبلیغ لاکچری «نیکی کریمی» غوغا به پا کرد! +عکس

غش کردن پسر عاشق به خاطر مجری معروف!

خبرنگار صدا و سیما کتک خورد +عکس

عکس: فردی که در نمازجمعه به رییس جمهور توهین کرد

دیدار انصاریان و مونیکا بلوچی در میلان

عکس: سندروم کاخ نشینی به شهر قم رسید!

محصول جدید هیوندا مناسب برای بازار ایران +عکس

تصویری از مجازات وحشتناک به توپ بستن انسان در زمان قاجار

آمار نوزادان لاکچری که در تاریخ طلایی ۷مهر به دنیا آمدند

عشق و حال محسن افشانی در کیش +عکس

رئیس دانشگاه امام صادق (ع) تغییر می کند

قبولی مشکوک نمایندگان مجلس در مصاحبه دکترا

عکس: «بهاره رهنما» در حال تبلیغ برای دندانپزشکش

تصاویر جدید از همسر بشار اسد پس از شیمی‌درمانی

حال و روز اندوهناک خانواده زنده‌یاد شفیع در بیمارستان +عکس

دومین زن رونالدو را رسوا کرد +عکس

حساب میلیاردی یک زلزله‌زده +عکس

عکس: تهران گردی بازیگر خانم با تیپ اسپرت

عکس: آقازاده «داریوش ارجمند» در کنار همسرش

مجری معروف تلویزیون مدل شد + عکس

عکس: تیپ چرم پوش «بهنوش طباطبایی»

تصادف بی ام و میلیاردی در ایران +عکس

عکسی از ماهایا پطروسیان که سانسور شد

عکس: حمید فرخ نژاد و پسرش که جنجال به پا کرد

اتفاقی زیبا در تهران وقتی همه خواب بودند +عکس

الناز شاکردوست در یک مکان عجیب و غریب +عکس

ستارگان زن سینمای دهه ۶۰ و ۷۰ چه می‌کنند؟ +عکس