کد خبر: 18534
ف
رختشویخانه زنجان؛ نمونه‌ای منحصر به فرد در جهان + تصاویر
مجموعه‌ تاریخی رختشویخانه در قلب بافت تاریخی شهر زنجان در یک منطقه‌ پرتراکم مسکونی احداث شده است.

ثریا: زنجان مرکز استان و یکی از بزرگترین شهرهای شمال غرب ایران است. این شهر دیدنی های بسیار زیادی دارد که می توان به رختشویخانه زنجان به عنوان یکی از معروف ترین آن ها اشاره کرد. این بنا ویژگی ها و معماری منحصر به فرد خود را دارد و می توان گفت در نوع خود در جهان بی نظیر است.

تاریخچه

رختشویخانه زنجان  در سال ۱۳۴۷ هجری قمری مصادف با ۱۳۰۷ هجری شمسی توسط دو برادر به نام های مشهدی اکبر و مشهدی اسماعیل ساخته شد. مشهدی اکبر معماری ساختمان را بر عهده داشت و وظیفه مشهدی اسماعیل بنایی ساختمان بود. علی اکبر توفیقی (شهردار وقت زنجان) که رئیس بلدیه بود زمین ساخت رختشویخانه زنجان را خرید و سپس فرمان ساخت آن را صادر کرد. سبک و سیاق معماری این بنا را می ‌توان به شیوه اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی نسبت داد. مجموعه‌‌ ی تاریخی‌ رختشویخانه‌، در فهرست‌ آثار تاریخی ایران‌ به‌ ثبت‌ رسیده‌ است‌.

تاریخچه

هدف از ساخت

رختشویخانه به اتاقی گفته می‌ شود که جهت شست ‌و شوی لباس از آن استفاده می‌ شود. در خانه‌ های امروزی معمولا این اتاق با وسایلی همچون ماشین لباس ‌شویی و رخت‌ خشک ‌کن و یک دستشویی بزرگ جهت شستن دست ها و لباس های لطیف تر پر می شود. از نظر نوع کاربری هیچ بنایی را نمی توان در ایران یافت که این گونه صرفا برای شستن رخت و لباس مورد استفاده قرار گیرد. ساختمان بنا اما معماری مشابه با مسجد عباس قلی خان و دروازه ارگ دارد.

این بنا برای استفاده عموم ساخته شد و شبانه ‌روزی دسترسی به آن امکان پذیر بود و بابت استفاده از آن هیچ پولی از شهروندان دریافت نمی‌ شده ‌است. شهر زنجان معمولا زمستان های سرد و سختی را پشت سر می گذارد. در آن زمان زنان وظیفه شستن لباس ها را بر عهده داشتند و دشواری این کار در چنین روزهایی برایشان چندین برابر می شد. آنان برای تأمین امنیت و آسایش زنان در یک مکان سرپوشیده رختشویخانه زنجان را احداث کردند.

هدف از ساخت

ویژگی های بنا

این بنا در یک محل شلوغ و می شود گفت در قلب شهر زنجان معروف به بابا جامال چوقوری (گودال بابا جمال) احداث شده است که امروزه خیابان سعدی به فاصله یکصد متری از سمت غربی آن می گذرد و از طریق کوچه فرهنگ به ساختمان رختشورخانه دسترسی دارد و آب مجموعه از قنات قلعچه حاجی میربهاء الدین تأمین می شده است.

رختشویخانه مخزنی به طول ۱۷ متر، عرض ۵٫۱ متر و ارتفاع ۸ متر دارد که با سه واحد پوشش طاق و تویزه بر روی جرزها و دیوارها سقف شده است. تا ارتفاع چهار متری دیواره های داخلی بنا به نحوی پوشیده شده است که امکان پر کردن آب تا آن سطح وجود دارد که اگر این اتفاق روی می داد امکان گنجایش ۷۴۰ مترمکعب در آن وجود داشته است. فضایی از این مخزن به ساخت یک تراس اختصاص داده شده است که هنگام ایستادن در آن می توان به محل شست و شوی رخت ها تسلط کامل داشت.

این مکان برای اشراف کامل مدیریت به کسانی که در حال استفاده از آن بودند ساخته شده بود. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان گفته است: بنای رختشویخانه زنجان تنها بنا در جهان با کاربری مخصوص برای رختشویی بانوان است، در هیچ جای دنیا، بنایی با کاربری رختشویی متناسب با شرایط اقلیمی و جغرافیایی که منحصر به گروه خاصی باشد، به غیر از بنای رختشویخانه زنجان احداث نشده است. چنین مجموعه ای با عملکرد یاد شده در هیچ جای ایران مشاهده نمی شود اما سبک معماری، ابعاد و تناسبات رعایت شده در قوس ها و تویزه ها با بناهای عام المنفعه هم دوره شهر زنجان قابل مقایسه اند.

ویژگی های بنا

در این فضا برای شستشوی لباس ها و سایر وسایل چندین حوضچه سنگی ساخته شده که از طریق مجاری آب از مخزن اصلی تامین می شوند و فاضلاب حاصل نیز از طریق کانالی که در زیر پاشویه ها قرار دارد به بیرون بنا منتقل می شود. مجاری آب، حوضچه ها و پاشویه ها از سنگ های تراشیده ساخته شده است.

طراحی و اجرای فضای داخلی و اصلی رختشویخانه زنجان بسیار زیبا می باشد و سالن آن دارای  یازده ستون است که به طور قرینه به دو قسمت تقسیم شده‌ اند. فاصله ۱۱ ستونی که به طور قرینه سالن را به دو قسمت تقسیم کرده‌ اند در جهت قرینه از چهار واحد حوضچه و مجاری آب در حد فاصل حوضچه‌ ها تشکیل یافته و حدود آن را سنگ‌ های حجاری شده از جنس تراورتن از یکدیگر مجزا می‌ کند. این فضا از سالنی به عرض نزدیک به ۱۴ متر و طول ۶۲ متر و مساحت زیربنای ۸۵۰ متر مربع برخوردار است.

محل شستشوی رخت ها به چهار قسمت تقسیم شده است. ابتدای شستشو که از انتهای جریان آب است حوضچه ‌ی مخصوص لباس ‌های بسیار آلوده و لباس‌ های مربوط به افراد مبتلا به بیماری های خاص بوده و مجرای آبی که از حد فاصل حوضچه دوم و سوم عبور می کرد، مخصوص لباس ‌های نسبتا تمیز و محل آب ‌کشی بود. حوضچه‌ ی چهارم مخصوص شستشوی ظروف آشپزخانه بود و بالاخره حوضچه‌ ی آخری (اولین حوض از حرکت آب)، محل آب تمیز و تامین آب آشامیدنی بوده است.

کاربرد امروزی

این بنا در دوره اخیر تعمیر و مرمت شده و به عنوان موزه مردم شناسی مورد استفاده قرار می گیرد. رختشویخانه زنجان امروزه محل مناسبی برای آشنایی هرچه بیشتر علاقمندان به فرهنگ و آداب و رسوم مردم منطقه است. سال ۱۳۷۷ رختشویخانه زنجان یکی از مهمترین موزه های استان است و موضوع آن مردم شناسی است. در این موزه می توانید با انواع و اقسام لباس های محلی، ابزار و وسایل و زیورآلات زنان این منطقه آشنا شوید. می توانید در نقشه بالا موقعیت دقیق قرار گیری آن را مشاهده نمایید.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

گوشت گوسفند کیلویی 8000 تومان! +عکس

سرگذشت شگفت انگیز جوان معلول ایرانی +عکس

محسن چاوشی از صدور مجوز آلبوم «ابراهیم» خبر داد +عکس

«نه» کاوه رضایی به پیشنهاد نجومی چینی‌ها

سفر با ماشین زمان به حقیقت پیوست! +عکس

صعود ایران در جدیدترین رنکینگ فیفا +عکس

ثروتمندترین کشورهای دنیا تا سال ۲۰۲۰ را بشناسید

تذکر شجریان به یک دختر بی‌حجاب +عکس

فاجعه در ورزشگاه جدید تاتنهام +تصاویر

روحانی در منزل یک خلبان +عکس

افتتاح عجیب ترین رستوران تهران! +عکس

همنشینی ماه و مشتری، بعدازظهر فردا

کمپینی که این بار مسئولان را به چالش کشید +عکس

سامسونگ اکسینوس 5100 را معرفی کرد: اولین مودم 5G موبایلی دنیا

سیستم «ثبت سیگنال‌های عصبی از سطح مغز» ساخته شد

تماشای زیبای های گردشگری تبریز و خراسان جنوبی در برج میلاد

آلبوم جدید محسن چاوشی مجوز گرفت/ ۲ قطعه از «ابراهیم» باقی ماند

تاریخ برگزاری کنسرت مهران مدیری مشخص شد

خبر بد برای گواردیولا؛ دبروین مصدوم شد+عکس

حساب های کاربری اینستاگرام هک شدند

بانک اطلاعات فضایی در کشور ایجاد می‌شود

۲ ایرانی در میان بهترین‌های AVC کاپ

پوتین عروسی می‌رود

از ربات‌های جراح تا دست مصنوعی که حس لامسه دارد

غلامحسین کرباسچی به حبس تعزیری محکوم شد

چین دومین کشور تامین کننده بودجه سازمان ملل می شود

محبوبیت خاص سنگربان پرسپولیس در جامعه هنری!

رباتی که با کاربر، تماس چشمی برقرار می‌کند

هتک حرمت مأموران گرجستانی به زنان ایرانی در فرودگاه تفلیس

ستاره لاتزیو گرانقیمت ترین خرید تاریخ رئال مادرید

مخدری که مصرف‌کنندگان انگلیسی را به پرواز درمی‌آورد+ تصاویر

جذب پرستار در دستور کار دولت و مجلس است

زنجان، گلستان و خراسان شمالی مناطق پرخطر سرطان مری هستند

تیم‌های حاضر در مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا+عکس

لباس عجیب حمید عسگری روی صحنه +عکس

دنبال عذرخواهی نیستم فقط پیکر شوهرم را بازگردانید +عکس

هتک حرمت مأموران گرجستانی به زنان ایرانی در فرودگاه تفلیس

10 درصد ظرفیت ورزشگاه جم سهم هواداران استقلال تهران است

احمدی‌نژاد استعفا کرد + عکس

همراه اول نخستین مودم ارتباطی اینترنت اشیا را راه انداخت

نکونام به نشست خبری نرسید

جشنواره اقوام ایرانی در بوستان دانشجو برگزار می شود

ارتقای دانشگاه‌های آسیایی در لیست برترین‌های 2018 جهان

ساخت بایوسنسور برای تشخیص به‌موقع آلزایمر

مهلت انتخاب رشته آزمون دستیاری دندانپزشکی تمدید شد

سکه‌های پیش‌فروش شده روی پیش‌خوان برنامه «مناظره»!

یارانه نقدی فردا واریز می‌شود

پیکر دوبلور پیشکسوت فردا به خاک سپرده می شود/ تشییع از مسجد بلال

صف مردم ترکیه برای حمایت از «لیر» در برابر دلار +عکس

افزایش ۳۷ درصدی قیمت مسکن در تهران

عکس: خطرناکترین بوسه جهان

ریزش مرگبار معدن طلا در ورزقان

جزییات آزار زن جوان در خانه مرد عرب +فیلم

سرقت مزدا ۳ در ۳ ثانیه!

فراخوان دوازدهمین جشنواره تئاتر کودک و نوجوان رضوی رونمایی شد

«جواد خیابانی» در بیمارستان بستری شد

درخشش دانشگاه امیر کبیر در مسابقات جهانی رباتیک فیرا/ میزبانی ایران برای بزرگترین رویداد ورزشی ربات‌ها

استفاده از فناوری وای فای برای تشخیص بمب

پرکاربرترین پیام‌رسان‌های جهان معرفی شدند

تصویری جالب از ملانیا ترامپ!

واکنش منفی دوستان ریحانه پارسا به انتخاب او برای نقش لیلا

عرضه بسته‌ اینترنت ترکیبی شبانه و روزانه غیرقانونی است

سرطان «کولون» را بشناسیم

۱۳ دانشگاه ایرانی در جمع هزار دانشگاه برتر دنیا

فیلم: شکنجه مرگبار کودک بوکانی به دست نامادری (۱۶+)

موبایل موزی با باتری ۲۵ روزه عرضه شد +عکس

افزایش قیمت بنزین؛ راهکار کاهش تلفات جاده‌ای!

محدودیت ۴۷ درصدی خدمات گوگل برای ایرانی‌ها

عکس: زوج مجری صداوسیما برای دومین بار بچه دار شدند

دلیل شدت گرفتن میگرن در زنان کشف شد

آتش زدن دلار در حمایت از دولت +عکس

کاهش ارزش پول ملی؛ تهدیدی که می توان فرصت ساخت

روحانی: قیمت دلار قطعاً پایین می‌آید

خودکشی سریالی از یک پل/ چرا چمران؟

عکس: دلاری که دستمال بینی شد!

جزئیات تکان‌دهنده درباره ابتذال ترامپ

تولد نوزاد عجول در ال90

فیلم: پای حمیدهیراد به برداشت کشیده شد!

دو افشاگری بزرگ خداداد عزیزی علیه دو اسم بزرگ فوتبال ایران!

حسن روحانی با لباس نظامی

مجازات قصاب گرانفروش تهرانی در ملا عام+عکس

عکس هاشمی رفسنجانی در حال پریدن از دیوار

یک صحنه غیرعادی در تهران! +عکس

عکس: گلزار، بی سوادترین سلبریتی ماست

آدم شرم می‌کند با خانواده، خندوانه ببیند

حامدِ سریال «پدر» از مردم عذرخواهی کرد

گوشت گوسفند کیلویی 8000 تومان! +عکس

ماشین فرمانده نیروی دریایی ارتش چیست؟+عکس

حسن روحانی با لباس نظامی

توصیه رئیس اتحادیه طلا به مردم

دومین وزیر جوان در راه دولت؟ +عکس

عکس: زوج مجری صداوسیما برای دومین بار بچه دار شدند

صعود ایران در جدیدترین رنکینگ فیفا +عکس

تخلف فرزند استاندار و رئیس آموزش و پرورش در کنکور امسال

تصویری نایاب از فروش خودرو پیکان به شیخ ابوظبی‌

عکس:وقتی ارسطو و همسرش تیپ می‌زنند

عکسی خاص کارگر چلوکبابی در دهه‌ی پنجاه

تصویر احمدی نژاد در تیم فوتبال دانشگاه

عکس: پوشش عجیب و غریب خانم بازیگر!

یارانه نقدی فردا واریز می‌شود

رونمایی از چهره جدید ساینا +عکس

دولت به درخواست احمدی‌نژاد «نه» گفت

ایرج طهماسب و مرضیه برومند در سال 1361

«هزارپا» در آستانه رکوردِ ۳۰ میلیاردی شدن

عکس پرویز پرستویی زمانی دروازه بان تیم فوتبال بود

ناطق‌نوری سوار چه خودرویی می‌شود؟ +عکس

نوزادی همایون در آغوش محمدرضا شجریان +عکس

دلار ۱۵ هزار تومان می‌شود؟

خواستگاری دختر ثروتمند از بازیگر ترکیه ای! +عکس

چند نفر در کنکور ۹۷ انتخاب رشته کردند؟