کد خبر: 18536
ف
آیت الله رشاد:
برآیند فلسفه در ساحت علم صدور حکم است/ کارکردهای فلسفه فرهنگ
آیت الله رشاد گفت: کار فلسفه صدور باید و نباید نیست،‌ بلکه برآیند فلسفه در ساحت علم صدور حکم است، لذا فلسفه فرهنگ داوری نمی‌کند اما برآیند آن تولید گزاره‌هایی برای مهندسی فرهنگ است.
به گزارش شبکه علمی ثریا، نخستین جلسه از نشست های «سلسله بحث هایی در فلسفه فرهنگ»، با سخنرانی آیت الله علی اکبر رشاد، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در محل این پژوهشگاه برگزار شد.

آیت الله رشاد طی سخنانی در این نشست با اشاره به یازده محور درباره‌ی فلسفه‌ فرهنگ، اظهار کرد: محور اول «تعریف فلسفه فرهنگ» است شامل: «دانش معرفت – دستگاه وار، مطالعه فرانگر-عقلانیِ احکام کلی فرهنگ» و «نسبت و مناسبات فلسفه فرهنگ با دانش های هموند و همگن».

وی با اشاره به تفاوت و شباهت فلسفه‌ فرهنگ با دانش‌های هموند و همگن از جمله: علم فرهنگ،‌ علم فرهنگی، علم‌های مضاف به فرهنگ (همچون جامعه‌شناسی فرهنگ،‌ اقتصاد فرهنگ و…)،‌ فقه فرهنگ، فقه فرهنگی و …، گفت: فرهنگ‌پژوهی نوعی انسان‌شناسی انضمامی است و چون علوم انسانی غربی در پی مطالعه‌ پسینی رفتار است، بنابراین  به نوعی بسط فرهنگ محسوب می شود.

آیت الله رشاد تاکید کرد: فقه فرهنگ عبارت است از: «بیان احکام شرعی معطوف به فرهنگ. دخل زمان و مکان در فقه هم عموماً دخل فرهنگ در فقه است» و فقه فرهنگی هم مبحثی است که شهید مطهری درباره‌ آن گفت «حکم فقیه روستایی بوی روستا دارد و حکم فقیه شهری بوی شهر»، البته این سخن شهید مطهری  به عنوان قضیه موجبه جزییه، درست است نه موجبه کلیه و اشاره به تاثیر فرهنگ بر فقه دارد.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه محور سوم، فلسفه فرهنگ را موضوع آن دانست و بیان کرد: موضوع فلسفه فرهنگ، فرهنگ است، اما محور چهارم مساله، فلسفه فرهنگ است که شامل احکام کلی فرهنگ شامل: مباحث هستی‌­شناختی، گونه‌­شناختی، معرفت‌­شناختی، ارزش‌­شناختی، روش­‌شناختی، قاعده‌شناختی و… می شود.

وی در تشریح و معرفی محورهای دیگر فلسفه فرهنگ، ابراز کرد: منطق طبقه بندی مباحث فلسفه فرهنگ، قلمروشناسی فلسفه فرهنگ، غایت و فائت فلسفه فرهنگ از دیگر محورهای این بحث است. البته در ایران شاید بحثی مهم‌تر از فرهنگ نباشد و غایت فلسفه فرهنگ را «دستیابی به احکام کلی فرهنگ» دانسته اند و مهم‌ترین فایده و کاربرد فلسفه فرهنگ را ایجاد بستر نظری و توانا شدن بر مهندسی فرهنگ و مهندسی فرهنگی عنوان کردند. کار فلسفه صدور باید و نباید و شاید و نشاید نیست،‌ بلکه برآیند فلسفه در ساحت علم صدور حکم است. لذا فلسفه فرهنگ در این امور داوری نمی‌کند اما برآیند آن تولید گزاره‌هایی برای مهندسی فرهنگ و مهندسی فرهنگی است.

رشاد محور هشتم در روش شناسی فلسفه فرهنگ را روش شناسی آن دانست و افزود: روش مطالعه فلسفه فرهنگ فرانگر- عقلانی است،‌ یعنی مطالعه­‌ی عقلانی فرهنگ و مؤلفه­‌های آن با نگرش برونی و داوری­‌ورزانه. تجربه صرفاً مولد علم نیست، حتما حکم عقل لازم است. روش مطالعه‌ی فلسفه فرهنگ هم فرانگر- عقلانی است.

از اشتباهات رایج در فلسفه های مضاف!

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: محور نهم در فلسفه فرهنگ، هویت معرفتی آن است، فلسفه‌های مضاف به سه دسته فرارشته‌ای، بینارشته‌ای و رشته‌ای قابل تقسیم اند و فلسفه‌ی فرهنگ از نوع فلسفه‌های مضاف به امور و از زمره‌ معرفت‌های درجه یک است. علوم مضاف، علوم درجه دو هستند اما لزوما معرفت درجه دو نیستند و این از اشتباهات شایع در بررسی فلسفه‌های مضاف است که مثلاً تاریخ علم را هم جزو فلسفه آن علم تلقی می‌کنند.

این پژوهشگر محور دهم فلسفه فرهنگ را هندسه معرفتی آن دانست و افزود: هندسه معرفتی فلسفه فرهنگ عبارت است از نسبت و مناسبات مولفه‌ها و عناصر فرهنگ؛ اینکه چهار مولفه اساسی فرهنگ شامل (بینش، کشش، منش،‌ کنش) چه نسبتی با یکدیگر برقرار می‌کنند. از نظر من بینش گرانیگاه و قبله فرهنگ است و سایر مولفه‌های فرهنگ اطراف آن قرار دارند.

وی ادامه داد: مصادر و مناشی فلسفه فرهنگ یازدهمین محور است، عقل، فطرت اجتماعی آدمیان، فلسفه‌  مطلق، و منابع از جمله این منشی هستند. فلسفه فرهنگ در عین اینکه یک فلسفه است، اما می‌تواند از گزاره‌های وحیانی استخراج شود؛ چراکه از نظر ما گزاره‌های وحیانی، از منابع معرفت است.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: فرهنگ به ما هو فرهنگ را تک رشته ای می گویند.اجزاء فرهنگ می‌تواند هنر، عرف ،سبک زندگی و … را شامل شود. وقتی این مولفه‌ها را به شرط شیء ببینیم همه آنها یک فلسفه خواهند داشت اما اگر به شرط لا ببینیم هر کدام از آنها فلسفه جدا دارد.

این پژوهشگر تصریح کرد: اصولاً تا زمانی که به شرط شیء نگاه نکنیم، دین جزوه فرهنگ نیست، عناصری که به مثابه اجزا قلمداد می شود اگر هضم در فرهنگ شده باشند احکام فرهنگ بر آنها جاری است.

رشاد افزود: زمانی که دین در یک جامعه رسوب کرده باشد در آن صورت فرهنگ نیست، بنابراین هموار دین جزء فرهنگ به حساب نمی آید.

فرهنگ به طور کامل مدیریت پذیر نیست

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: ما به مهندسی فرهنگ معتقدیم وقتی در فرهنگ نظریه داریم و فرهنگ مطلوب را ترسیم می کنیم، می توانیم فرهنگ را مهندسی کنیم هرچند که کاملاً مدیریت پذیر نیست، اما قواعدی برای مدیریت دارد، ضمن اینکه جامعه انسانی، با مولفه فرهنگ ملازم است و الا و لابد مجموعه ای از بینش ها، منش ها، کنش ها را تشکیل می دهند.

آیت الله رشاد اظهار کرد: اصولاً فرهنگ یک واقعیت خارجی است، هرگز نمی توان یک جامعه را بی فرهنگ کرد. مسایل مربوط به هستی شناسی فرهنگ، معناشناسی، قواعدشناسی، نسبت شناسی دین و فرهنگ، آینده پژوهی فرهنگ و… از جمله مباحث فرهنگی به شمار می آیند.

وی افزود: خود فرهنگ با همان هویت جمعی یک سری احکام کلی دارد و مسائل دیگرش ریشه ها و پایه های آن را شکل می دهد. فرهنگ سازها و کنشگرهای فرهنگی و عوامل که فرهنگ را پدید می آورند شامل حکومت، قانون، فطرت تا مظاهر دیگر فرهنگ هستند.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ابراز کرد: فلسفه فرهنگ را به اشکال مختلفی می‌توان تقسیم کرد، مولفه های فرهنگ محور محل قلمرو بحث فلسفه فرهنگ هستند و مسائل دیگر به شرط انضمامی دیده شدن می توانند از مسائل فلسفه فرهنگ به شمار آیند.

غایت فلسفه فرهنگ و هر فلسفه مضاف کشف فرهنگ و مسائل اساسی است

آیت الله رشاد گفت: غایت فلسفه فرهنگ و هر فلسفه مضاف کشف فرهنگ و مسائل اساسی است اگر غیر از این غایت باشد فلسفه مضاف نیست، غایت آن چیزی است که علم به خاطر آن پدید آمد و اگر غایت نبود علمی نیز ایجاد نمی‌شد، در روزگار ما مهمترین فایده فلسفه فرهنگ می‌تواند مهندسی فرهنگی باشد.

وی با بیان اینکه مهندسی فرهنگی هم طراز با غایت فلسفه فرهنگ است، گفت: نکته دیگر در مورد فلسفه فرهنگ، روش شناسی آن است که معرفت دستگاه های فرانگر عقلانی برای شناخت احکام کلی فرهنگ است.

رشاد در مورد هویت معرفتی فلسفه علم خاطرنشان کرد: هویت معرفتی علم را عبارت می دانم از ساختار و چیدمان معرفتی هر مقوله  مثلا کعبه و نقطه ثقل هندسه معرفتی دین توحید است. عقل و دین از سرچشمه های فرهنگ اند.

 


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

تیپ متفاوت سحر قریشی! /عکس

عارف رییس کمیسیون آموزش مجلس شد

دستورالعمل ترویج و نهادینه‌سازی فرهنگ امربه‌معروف و نهی از منکر در مدارس و ادارات

صدوردستورالعملی درباره«یونیفرم» دانش‌آموزان؛ به‌زودی/ جلوگیری از اخذ شهریه‌ای بالاتر از حد مصوب

بهره‌برداری از دستگاه شبیه‌ساز پرواز در باغ کتاب تهران

گام های مؤثر در تفکر انتقادی

بزرگداشت علی شریعتی در برنامه «میراث کویر»

تأکید بر ضرورت گفت‌وگوی ادیان در فیلیپین

نیازمند بازشناسی اندیشه های امام (ره) برای نسل جوان هستیم

فراخوان مقالات همایش ملی فلسفه کلام منتشر شد

مرکز مطالعات اجتماعی ـ فرهنگی ایران و روسیه افتتاح شد

گفت‌وگوی دینی اسلام و مسیحیت ارمنی حوزه سیلیسی برگزار می شود

تمایلی به ایجاد مدارس خودگردان اتباع خارجی نداریم/دانش‌آموزان افغان نباید از ایرانی‌ها جدا شوند

آمارهایی از فرزندان «پناهندگان» که در ایران به مدرسه می‌روند

الزام معلمان مدارس ابتدایی به دریافت کارت صلاحیت حرفه‌ای/ ناظران وارد مدارس می‌شوند

تربیت مدرسان سند تحول بنیادین از میان طلاب و روحانیون

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ نیروگاه زغال سنگ

لغو خرید مشترکانی که از پیام جعلی اینترنت رایگان ضرر کردند

علائم عجیبی از سرطان ریه که همه باید بدانند

گذار استکمالی از انترناسیونالیسم اسلامی به نظریه ایران اسلامی

قانعی راد می خواست مسائل جامعه را با تفهّم و نه با تبیین دریابد

فهم پذیر کردن نهاد آموزش عالی، بزرگترین برنامه قانعی راد بود

پیام‌های تسلیت به مناسبت درگذشت دکتر قانعی‌راد

نصب ویندوز ۱۰ روی گوشی های هواوی ممکن شد

خطر خالی ماندن صندلی‌های ریاضی و انسانی در دانشگاه‌ها جدی است

برگزاری اردوهای علمی خارج از کشور، ممنوع/ نباید اجازه دهیم هرفردی وارد مدارس شود

کشف بیش از دو تن انواع مواد مخدر از اطراف مدارس در سال گذشته/هدفگذاری ۲۰۰۰ مدرسه برای امسال

چهارمین سرطان شایع در ایران

شصت و پنجمین شماره از نشریه فرهنگستان علوم منتشر شد

مهلت مجدد ثبت نام در آزمون کاردانی به کارشناسی آغاز شد

کتاب «حکایت دانشگاه» نقد و بررسی می شود

نشست علمی تاریخ زندگی امامان معصوم(ع) برگزار می‌شود

سی و یکمین شماره فصلنامه «تاریخ فلسفه» منتشر شد

کتاب «تربیت سکولار از دیدگاه صاحب نظران» منتشر شد

مدارا کردن با مردم ضامن آرامش و پیشرفت جامعه است

چرا دچار افسردگی صبحگاهی می‌شویم؟

روش چک کردن سلامت باتری لپ‌تاپ +عکس

تلگرام طلایی از سرورهای اصلی تلگرام استفاده می‌کند

سلفی کاوشگر ناسا از مریخ منتشر شد

نشانی محل رفع نقص کارت شرکت در کنکور ۹۷ اعلام شد

۳۵ موسسه اعزام دانشجو به خارج تعلیق و ۶۷ موسسه لغو مجوز شد

ممنوعیت پیش ثبت‌نام مدارس/ ثبت نام اتباع فاقد هویت منوط به کارت حمایت تحصیلی

برقراری عدالت در متناسب‌سازی دریافت‌ها را پیگیری کنید

دوره های ارشد و دکتری دانشگاه آزاد کاهش ظرفیت ندارند

شناسایی اخبار جعلی در اینترنت ساده شد

زنبورها پلاستیک دوستدار محیط زیست تولید می کنند

علائم افسردگی پس از زایمان را بشناسید

جزئیات دریافت کارت‌ شرکت در کنکور سراسری‌ ۹۷

افراد مذهبی طول عمر بیشتری دارند

پر درآمدترین رشته‌های دانشگاهی

اثر نامطلوب داروهای متداول بر میکروب‌های ارزشمند روده

6 تأثیر هوش مصنوعی در زندگی آینده انسان‌ها

توضیحات آموزش و پرورش درباره اجرای سند تحول بنیادین

همایش «نظام فکری مقام معظم رهبری در گستره فرهنگ» برگزار می شود

سومین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی ایران برگزار می‌شود

گفت‌وگوی دینی اسلام و مسیحیت ارمنی حوزه سیلیسی برگزار می‌شود

کنفرانس بین‌المللی فلسفه و مذهب یهودیان مدرن برگزار می شود

فعالیت ۳۳ هزار پایگاه اوقات فراغت از ۹ تیر ماه/ پیش‌بینی جذب حدود ۵ میلیون دانش آموز در پایگاه‌های تابستانی

اجرای طرح کلاس‌های ضمیمه کاردانش در دبیرستان‌های شاهد از مهر امسال

شماره ۱۰ مجله علمی ـ پژوهشی «فقه مقارن» منتشر شد

حکمت‌نامه حضرت عیسی بن مریم (ع) به زبان اسپانیایی منتشر شد

نفس کشیدن در مریخ ممکن شد

توقف فعالیت ۳۰۰ موسسه علمی کاربردی

عدم همگونی میان بازار کار و خروجی‌های آموزش عالی

قابلیت جدید آیفون، حتی تیم کوک را به وجد آورد

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ درام زیر آب

اعزام دانش آموزان شین آبادی به خارج فردا تعیین تکلیف می‌شود

تدوین منشور ارائه خدمات رفاهی به معلمان در صندوق ذخیره فرهنگیان

فروش دور از ذهن جدیدترین پرچمدار وان پلاس

قابلیت تازه اینستاگرام از اعتیاد کاربران به آن جلوگیری خواهد کرد

ژن درمانی نخاع آسیب دیده را درمان می کند

مهارت هایی که آینده تحصیلی را شکل می دهند؟

کارگاه ساخت کاپ جام جهانی ۲۰۱۸ در ایتالیا /عکس

نتایج رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی کشور منتشر شد

داوطلبان گروه آزمایشی تجربی بیشترین شرکت‌ کنندگان کنکور 97

گسست نسلی میان تصمیم‌گیرندگان و دختران دهه هشتادی

موافقت استاندار با ساخت دانشگاه جامع فرهنگیان در خوزستان

برای رسیدن به توسعه انتظار معجزه ازفلسفه داریم/وضعیت فلسفه درژاپن

کرسی «حجیت دلیل نقلی در اثبات گزاره اخلاقی» برگزار می‌شود

فراخوان طراحی «نمون برگ» دیپلم/ مهلت ارائه طرح‌ها تا ۱۵ تیر ماه امسال

کشف درمانی جدید برای متوقف کردن آلزایمر

عکس یادگاری بهرام رادان و بهاره کیان افشار

طولانی‌ترین روز سال در انتظار زمینیان

شرط حذف کنکور سراسری

ضرر دانش آموزان کردستانی از قانون بومی گزینی دانشگاه‌ها

تار عنکبوت تازه ترین ابزار نبرد با سرطان !

گسست نسلی میان تصمیم‌گیرندگان و دختران دهه هشتادی

واتس‌اپ به زودی برای برخی گوشی‌ها اجرا نمی‌شود

آیا آنچه که شما می‌گویید همان چیزی است که پزشکتان می‌شنود؟

زنان سحرخیز کمتر افسرده می‌شوند

رعایت بهداشت فردی، اعتماد به نفس شما را افزایش می دهد

زیست فناوری؛ آینده سلامت و بدن انسان

تاثیر منفی گرما روی امتحانات دانش‌آموزان

قهوه برای حفظ سلامت کبد مفید است

دهه شصتی‌ها آمادگی زیادی برای پدر و مادر شدن ندارند/روایتی از سلامت روان نسلی که سختی کشید

زندگی خصوصی انیشتین و همسر اولش

جزئیات دریافت کارت آزمون سراسری سال ۹۷

بررسی «تلقی سنایی از دین و دینداری»

زاهدی: مدارس کلاس‌های آموزش برای دفاع دانش‌آموزان در مقابل ناهنجاری‌ها برگزار کند

از یافتن معنا تا شادکامی و موفقیت تحصیلی

«رمضونیکه» آیینی با سابقه ۱۴۰۰ ساله

شروع تربیت جنسی کودک از 3 سالگی

مزایای رژیم گیاه‌خواریِ سالم

دستمال آشپزخانه عامل مسمومیت غذایی است

چه ورزشی برای کاهش کمردرد مناسب است

انزوای دانش‌آموزی با اختلال یادگیری

قد کوتاه‌ترین کشورهای جهان! + تصاویر

روشی جدید برای مقابله با چاقی

داوری اردکانی: دکتر احمدی در دانشمندی و در کار فلسفه، جامع قدیم و جدید بود

بحران حتمی نیرو در آموزش و پرورش/جبران کمبود ۱۹۴ هزار نیرو با ندادن معلم به مدارس