کد خبر: 18623
ف
گزارش نشست «رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم»؛
علوم ادبی لازمه تفسیر قرآن متأثر از ایدئولوژی‌اند
ابوالفضل حری، عضو هیئت علمی دانشگاه اراک در نشست «رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم» عناصر اصلی قصص قرآن کریم را برشمرد.

به گزارش شبکه علمی ثریا، دومین نشست ازسلسله نشست‌های تخصصی نمایشگاه بین‌المللی قرآن باعنوان«رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم»شامگاه روزچهارشنبه ۲ خرداد با سخنرانی ابوالفضل حری، عضو هیئت علمی دانشگاه اراک و مترجم کتاب «مطالعه قرآن به منزله اثر ادبی» و محمدحسن محمدی‌مظفر، عضوهیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و مترجم کتاب «ادبیات قرآن» درنمایشگاه بین‌المللی قرآن برگزارشد.

حری در آغاز سخنانش گفت: بحث بنده در خصوص قصص قرآن خواهد بود. تلاش کرده‌ام قصه‌های قرآن را از منظر روایت‌شناسی بررسی کرده و  برای آنها دستوری زبانی تعریف و اصول حاکمی ذیل عنوان بوطیقای قصص قرآنی استخراج کنم.

در رویکرد سنتی قصص قرآنی مورد توجه نبوده‌اند

وی افزود: دو سده پس از نزول قرآن نگارش ۲۰۰ کتاب در خصوص بلاغت آغاز شد، اما تنها یک کتاب درباره قصه‌های قرآن نوشته نشده است. سوال من این است که چرا؟ ما در کتب تفسیری خودمان در شأن نزول‌ها، در خصوص قصص قرآنی بحث‌هایی را می‌بینیم، اما کتابی مستقل که ویژگی‌های قصص قرآنی را بررسی کرده باشد، وجود ندارد.از این نظر قصص قرآن مهجور واقع شده‌اند.

حری افزود: رویکرد ادبی سنتی به قرآن جزئی و خطی است، اما ما در دوران جدید شاهد شکل‌گیری سنت کل‌نگری هستیم که قرآن را به صورت کل در نظر می‌گیرند. وقتی وارد سده بیستم می‌شویم توجه به قرآن به عنوان اثر ادبی مطرح می‌شود. ما در سنت خودمان علامه طباطبائی را داریم که غرض سوره را مطرح کرده است. علامه طباطبائی، سید قطب، حجازی، فضل‌الرحمن،فراهی و اصلاحی نگاه کل‌نگرانه به قرآن داشته‌اند.

حری با بیان اینکه ما در قرن بیستم از انسجام ادبی به انسجام زبانی قرآن منتقل شده‌ایم، گفت: امروزه در پرداختن به سور می‌توان از دستور نقش‌گرای هالیدی استفاده کرد که قرآن را به عنوان متن در نظر گرفت. در این جا متن واحدی است که تمامیت معنایی و ارتباط منطقی درونی دارد. در این راستا اگر یک کلمه را در یک سوره جابجا کنیم، کل ساخت معنایی آن سوره از دست می‌رود.

عناصر اصلی قصص قرآن کریم

وی تصریح کرد: اساس بحث من این است که هر چه داستان تعریف کند روایت است و قصه‌های قرآن چون داستان تعریف می‌کند روایت‌اند، این روایت‌ها می‌توانند از یک یا چند آیه برخوردار باشند. بر اساس الگوی کنشگران گرماس گفته می‌شود داستان اصولی دارد که عبارتند از کنشگر یا قهرمان داستان، کنشگر فرستنده، کنشگر گیرنده یا سودبرنده، کنشگران مخالف، کنشگران یاری‌دهنده. این عناصر در داستان‌های قرآن وجود دارند.

عضو هیئت علمی دانشگاه اراک تصریح کرد: کنشگر در قصص قرآنی مرسل یا پیامبر است. فرستنده خداوند است، مردم از این کنشگری سود می‌برند، یک عده نیز کافر و مخالف و یک عده مومنان و حامی ‌هستند. ما در روایات قرآنی به یک مربع معنایی می‌رسیم که ضلع‌های آن عبارتند از توحید، کفر، عدالت و بی‌عدالتی و در این مربع معنایی پیامبران نازل شده‌اند تا در شرایط کفر و بی‌عدالتی، توحید و عدالت را ایجاد کنند.

ضرورت رویکرد انتقادی در استفاده از علوم ادبی در تفسیر

در ادامه محمدی مظفر، عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب گفت: در خصوص علومی که به عنوان مقدمه فهم قرآن نامبرده می‌شود باید این نکته را در نظر گرفت که کلا در جامعه عربی و اعراب قبل از نزول قرآن، چندان دانشی مطرح نبوده و بیشتر چیزی که در عرب بود اشعار جاهلی بود که در آنها نیز تشکیک شده است که آیا مربوط به جاهلیت است یا پس از اسلام ساخته شده است. پس تمام علوم ادبی عرب بعد از اسلام شکل گرفته است و خود نزول قرآن منشا این علوم در میان عرب بود.

وی با بیان اینکه یک علم  ادبی مانند صرف به صورت خالص نداریم که با آن به سراغ فهم قرآن برویم، گفت: خود این علوم آمیخته به پیش فرض و عقاید یا در یک کلام ایدئولوژی هستند. علمای نحو از قرون دوم به بعد در تاریخ اسلام ظاهر شده و مسلمانانی هستند که در علوم ادبی متخصص شده‌اند و قبل از آنکه عالم باشند مسلمان بوده و عقاید اسلامی را داشته و به یکی از فرق اسلامی تعلق داشته‌اند.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب ادامه داد: می‌دانیم بعد از نزول قرآن اولین بحث‌هایی که مطرح شده مباحث اعتقادی و ... بوده است و پیشینه بحث‌های اعتقادی پیش از بحث‌های ادبی است در این صورت اگر قرار است ما برای فهم قرآن پیش‌فرض نداشته باشیم، آیامی‌توانیم با فراگرفتن علوم مورد نیاز مفسر چنین کاری را انجام دهیم؟

محمدی‌مظفر تصریح کرد: در مورد رویت خداوند آیه «إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ: به پروردگارش نگران است» (قیامت، ۲۳)وجود دارد که از نظر مفسران اهل سنت بر اساس آن خداوند در روز قیامت دیده می‌شود. عقل‌گراها مخصوص معتزله و شیعه قائل هستند که خداوند قابل رویت و دیدنی نیست و خود قرآن در آیه «لَا تُدْرِکُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ: چشمها او را درنمی‌یابند و اوست که آنها را درمی‌یابد و او لطیف آگاه است» (الانعام، ۱۰۳) این مسئله را تصریح کرده است.

وی افزود: در خصوص آیه «وَلَمَّا جَاءَ مُوسَی لِمِیقَاتِنَا وَکَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنْظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَنْ تَرَانِی:  چون موسی به میعاد ما آمد و پروردگارش با او سخن گفت عرض کرد پروردگارا خود را به من بنمای تا بر تو بنگرم فرمود هرگز مرا نخواهی» (الاعراف، ۱۴۳) یکی از مباحث ادبی در ادبیات عرب ذیل بحثمعنای حروف و حرف «لن» محل چالش واقع شده است، در ادبیات نظری هست که از جمله زمخشری دارد و معتقد است که «لن» در این آیه برای «تأبید» یا نفی ابدی و به معنای هرگز است. یعنی انسان در دنیا و آخرت خداوند را نخواهد دید. منتقدین زمخشری ایراد گرفته‌اند که او به خاطر توجیه عقیده معتزلی‌اش در خصوص رویت خدا،«لن» را به این معنا گرفته است و ابن‌هشام نیز اشکال می‌کند که «لن» برای نفی ابد نیست و چنین معنایی در ذات این لفظ وجود ندارد. اینجا به نظر می‌رسد بحث در خصوص «لن» ادبی باشد، اما در واقع این بحث متاثر از عقیده است. در دیگر بخش‌های علوم ادبی نیز این مسئله وجود دارد.

محمدی‌مظفر در پایان گفت: علوم ادبی از جمله صرف، نحو،معانی بیان و ... علوم خالص و مجرد از همه عوارض نیست و ادبیات فارغ از ایدئولوژی نیست و مخلوط با عقاید است، از این رو وقتی گفته می‌شود برای فهم باید پیش فرض‌ها را کنار بگذاریم،باید برخوردی انتقادی با بحث‌های ادبی داشته باشیم و با توجه به تاثیر این علوم از عقیده مولفان‌شان با نگاهی نقادانه از آنها استفاده کنیم.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

«مجید صالحی» در کنار همسر و دوقلوهایش /عکس

تبصره اصلاح سهمیه‌ها رای نیاورد

سبک‌ترین کتابخوان الکترونیک به بازار آمد

چطور کتاب را وارد زندگی خود کنیم؟

سوری‌های آواره و آینده‌ای نامعلوم/ تصاویر

تلویزیون‌های اینترنتی؛ تماشای فیلم بی‌وقفه!

تولید لباس از پسماندهای غذایی!

افزایش سهمیه بدون توجه به توانمندی‌های علمی به ضرر جامعه است

استعداد یا توهم نویسندگی/ از استالین تا عاشقانه‌های صدام حسین

کودکان از شخصیت حیوانات در داستان‌ها پیام اخلاقی نمی‌آموزند!

رژیم غذایی مدیترانه‌ای و دلیل چاقی مدیترانه‌ای‌ها

برپایی نمایشگاه لوازم‌التحریر ایرانی در آینده نزدیک/ شرکت های داخلی نتوانستند تنوعی در تولیدات خود ایجاد کنند

از آموزش به کودکان در خصوص مراقبت از خود تا خودداری از فرستادن آنها برای خریدهای روزانه

اعلام فراخوان مقاله پنجمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی

کنفرانس بین المللی فلسفه علم و رئالیسم علمی برگزار می شود

تدوین آیین نامه «نحوه فعالیت مهدهای کودک»/ موافق اجباری‌شدن پیش دبستانی هستیم

شهریه مهدکودک‌های استان تهران در سال 97 به تفکیک مناطق+جزئیات نرخ‌ها

ارتباط داروهای روانی با تولد نوزاد ناقص

هوش مصنوعی در مناظره با انسان برنده شد

انتشار کتاب «زن در اسلام و غرب» به زبان ترکی استانبولی

آموزش رایگان ICT به افراد جویای کار

عکس های سلفی با چشمان بسته اصلاح می شود

بومی‌سازی در علوم انسانی یک ضرورت انکارناپذیر است

جزئیات پاسخگویی به سئوالات کنکور ۹۷ اعلام شد

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ دسته غاز‌ها

کتاب فلسفه هنر و زیبایی منتشر شد

چشم امید اپل به فروش بالای آیفون‌های ارزان

کتاب «اسلام و زیبایی‌های زندگی» منتشر شد

سلامت ایرانی‌های با «نمک» در خطر است

عجیب‌ترین خواص «آب هویج» که از آن بی‌خبرید

فوتبال؛ آخرین یادگار مدرنیته اروپایی

راههای فرهنگ‌سازی تفکر/ گامهای عقلانی کردن جامعه و روابط اجتماعی

کتاب وجوه سیاسی در اسماء حسنی منتشر شد

تسویه 3 مرحله‌ای پاداش پایان خدمت بازنشستگان 96/ پرداخت اولین قسط تا 8 روز آینده

ابعاد سند تحول بنیادین هنوز برای مسوولان مشخص نیست

افراد دیابتی رژیم غذایی گیاهی داشته باشند

هویت جنسیتی در فرهنگ ما گم شده است

افزایش و ارتقاء مسئولیت زنان در پست‌های مدیریتی در آموزش و پرورش

مریخ را با چشم غیر مسلح در آسمان ببینید

هوش مصنوعی مرگ را با دقت بالایی پیش بینی می کند

طرح افزایش سهمیه کنکور ایثارگران در دستور کار

نقض یکی از شروط قبولی در دوره دکتری توسط دانشگاه‌ها

چاقی؛ عامل کاهنده عمر

جزئیات اطلاعات شما توسط گوگل فروخته می‌شود!

کدام سیم‌کارت‌ها سلب امتیاز می‌شوند؟

تیپ متفاوت سحر قریشی! /عکس

عارف رییس کمیسیون آموزش مجلس شد

دستورالعمل ترویج و نهادینه‌سازی فرهنگ امربه‌معروف و نهی از منکر در مدارس و ادارات

صدوردستورالعملی درباره«یونیفرم» دانش‌آموزان؛ به‌زودی/ جلوگیری از اخذ شهریه‌ای بالاتر از حد مصوب

بهره‌برداری از دستگاه شبیه‌ساز پرواز در باغ کتاب تهران

گام های مؤثر در تفکر انتقادی

بزرگداشت علی شریعتی در برنامه «میراث کویر»

تأکید بر ضرورت گفت‌وگوی ادیان در فیلیپین

نیازمند بازشناسی اندیشه های امام (ره) برای نسل جوان هستیم

فراخوان مقالات همایش ملی فلسفه کلام منتشر شد

مرکز مطالعات اجتماعی ـ فرهنگی ایران و روسیه افتتاح شد

گفت‌وگوی دینی اسلام و مسیحیت ارمنی حوزه سیلیسی برگزار می شود

تمایلی به ایجاد مدارس خودگردان اتباع خارجی نداریم/دانش‌آموزان افغان نباید از ایرانی‌ها جدا شوند

آمارهایی از فرزندان «پناهندگان» که در ایران به مدرسه می‌روند

الزام معلمان مدارس ابتدایی به دریافت کارت صلاحیت حرفه‌ای/ ناظران وارد مدارس می‌شوند

تربیت مدرسان سند تحول بنیادین از میان طلاب و روحانیون

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ نیروگاه زغال سنگ

لغو خرید مشترکانی که از پیام جعلی اینترنت رایگان ضرر کردند

علائم عجیبی از سرطان ریه که همه باید بدانند

گذار استکمالی از انترناسیونالیسم اسلامی به نظریه ایران اسلامی

قانعی راد می خواست مسائل جامعه را با تفهّم و نه با تبیین دریابد

فهم پذیر کردن نهاد آموزش عالی، بزرگترین برنامه قانعی راد بود

پیام‌های تسلیت به مناسبت درگذشت دکتر قانعی‌راد

نصب ویندوز ۱۰ روی گوشی های هواوی ممکن شد

خطر خالی ماندن صندلی‌های ریاضی و انسانی در دانشگاه‌ها جدی است

برگزاری اردوهای علمی خارج از کشور، ممنوع/ نباید اجازه دهیم هرفردی وارد مدارس شود

کشف بیش از دو تن انواع مواد مخدر از اطراف مدارس در سال گذشته/هدفگذاری ۲۰۰۰ مدرسه برای امسال

چهارمین سرطان شایع در ایران

شصت و پنجمین شماره از نشریه فرهنگستان علوم منتشر شد

مهلت مجدد ثبت نام در آزمون کاردانی به کارشناسی آغاز شد

کتاب «حکایت دانشگاه» نقد و بررسی می شود

نشست علمی تاریخ زندگی امامان معصوم(ع) برگزار می‌شود

سی و یکمین شماره فصلنامه «تاریخ فلسفه» منتشر شد

کتاب «تربیت سکولار از دیدگاه صاحب نظران» منتشر شد

مدارا کردن با مردم ضامن آرامش و پیشرفت جامعه است

تبصره اصلاح سهمیه‌ها رای نیاورد

شرط حذف کنکور سراسری

طولانی‌ترین روز سال در انتظار زمینیان

عکس یادگاری بهرام رادان و بهاره کیان افشار

عارف رییس کمیسیون آموزش مجلس شد

کشف درمانی جدید برای متوقف کردن آلزایمر

جزئیات پاسخگویی به سئوالات کنکور ۹۷ اعلام شد

ضرر دانش آموزان کردستانی از قانون بومی گزینی دانشگاه‌ها

تار عنکبوت تازه ترین ابزار نبرد با سرطان !

گسست نسلی میان تصمیم‌گیرندگان و دختران دهه هشتادی

عجیب‌ترین خواص «آب هویج» که از آن بی‌خبرید

پر درآمدترین رشته‌های دانشگاهی

واتس‌اپ به زودی برای برخی گوشی‌ها اجرا نمی‌شود

زنان سحرخیز کمتر افسرده می‌شوند

علائم عجیبی از سرطان ریه که همه باید بدانند

آموزش رایگان ICT به افراد جویای کار

قهوه برای حفظ سلامت کبد مفید است

«مجید صالحی» در کنار همسر و دوقلوهایش /عکس

تاثیر منفی گرما روی امتحانات دانش‌آموزان

لغو خرید مشترکانی که از پیام جعلی اینترنت رایگان ضرر کردند

دهه شصتی‌ها آمادگی زیادی برای پدر و مادر شدن ندارند/روایتی از سلامت روان نسلی که سختی کشید

زندگی خصوصی انیشتین و همسر اولش

جزئیات دریافت کارت آزمون سراسری سال ۹۷

تیپ متفاوت سحر قریشی! /عکس

روش چک کردن سلامت باتری لپ‌تاپ +عکس

کدام سیم‌کارت‌ها سلب امتیاز می‌شوند؟

بررسی «تلقی سنایی از دین و دینداری»

از یافتن معنا تا شادکامی و موفقیت تحصیلی

مزایای رژیم گیاه‌خواریِ سالم

6 تأثیر هوش مصنوعی در زندگی آینده انسان‌ها