کد خبر: 18623
ف
گزارش نشست «رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم»؛
علوم ادبی لازمه تفسیر قرآن متأثر از ایدئولوژی‌اند
ابوالفضل حری، عضو هیئت علمی دانشگاه اراک در نشست «رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم» عناصر اصلی قصص قرآن کریم را برشمرد.

به گزارش شبکه علمی ثریا، دومین نشست ازسلسله نشست‌های تخصصی نمایشگاه بین‌المللی قرآن باعنوان«رویکردهای ادبی به مطالعات قرآن کریم»شامگاه روزچهارشنبه ۲ خرداد با سخنرانی ابوالفضل حری، عضو هیئت علمی دانشگاه اراک و مترجم کتاب «مطالعه قرآن به منزله اثر ادبی» و محمدحسن محمدی‌مظفر، عضوهیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و مترجم کتاب «ادبیات قرآن» درنمایشگاه بین‌المللی قرآن برگزارشد.

حری در آغاز سخنانش گفت: بحث بنده در خصوص قصص قرآن خواهد بود. تلاش کرده‌ام قصه‌های قرآن را از منظر روایت‌شناسی بررسی کرده و  برای آنها دستوری زبانی تعریف و اصول حاکمی ذیل عنوان بوطیقای قصص قرآنی استخراج کنم.

در رویکرد سنتی قصص قرآنی مورد توجه نبوده‌اند

وی افزود: دو سده پس از نزول قرآن نگارش ۲۰۰ کتاب در خصوص بلاغت آغاز شد، اما تنها یک کتاب درباره قصه‌های قرآن نوشته نشده است. سوال من این است که چرا؟ ما در کتب تفسیری خودمان در شأن نزول‌ها، در خصوص قصص قرآنی بحث‌هایی را می‌بینیم، اما کتابی مستقل که ویژگی‌های قصص قرآنی را بررسی کرده باشد، وجود ندارد.از این نظر قصص قرآن مهجور واقع شده‌اند.

حری افزود: رویکرد ادبی سنتی به قرآن جزئی و خطی است، اما ما در دوران جدید شاهد شکل‌گیری سنت کل‌نگری هستیم که قرآن را به صورت کل در نظر می‌گیرند. وقتی وارد سده بیستم می‌شویم توجه به قرآن به عنوان اثر ادبی مطرح می‌شود. ما در سنت خودمان علامه طباطبائی را داریم که غرض سوره را مطرح کرده است. علامه طباطبائی، سید قطب، حجازی، فضل‌الرحمن،فراهی و اصلاحی نگاه کل‌نگرانه به قرآن داشته‌اند.

حری با بیان اینکه ما در قرن بیستم از انسجام ادبی به انسجام زبانی قرآن منتقل شده‌ایم، گفت: امروزه در پرداختن به سور می‌توان از دستور نقش‌گرای هالیدی استفاده کرد که قرآن را به عنوان متن در نظر گرفت. در این جا متن واحدی است که تمامیت معنایی و ارتباط منطقی درونی دارد. در این راستا اگر یک کلمه را در یک سوره جابجا کنیم، کل ساخت معنایی آن سوره از دست می‌رود.

عناصر اصلی قصص قرآن کریم

وی تصریح کرد: اساس بحث من این است که هر چه داستان تعریف کند روایت است و قصه‌های قرآن چون داستان تعریف می‌کند روایت‌اند، این روایت‌ها می‌توانند از یک یا چند آیه برخوردار باشند. بر اساس الگوی کنشگران گرماس گفته می‌شود داستان اصولی دارد که عبارتند از کنشگر یا قهرمان داستان، کنشگر فرستنده، کنشگر گیرنده یا سودبرنده، کنشگران مخالف، کنشگران یاری‌دهنده. این عناصر در داستان‌های قرآن وجود دارند.

عضو هیئت علمی دانشگاه اراک تصریح کرد: کنشگر در قصص قرآنی مرسل یا پیامبر است. فرستنده خداوند است، مردم از این کنشگری سود می‌برند، یک عده نیز کافر و مخالف و یک عده مومنان و حامی ‌هستند. ما در روایات قرآنی به یک مربع معنایی می‌رسیم که ضلع‌های آن عبارتند از توحید، کفر، عدالت و بی‌عدالتی و در این مربع معنایی پیامبران نازل شده‌اند تا در شرایط کفر و بی‌عدالتی، توحید و عدالت را ایجاد کنند.

ضرورت رویکرد انتقادی در استفاده از علوم ادبی در تفسیر

در ادامه محمدی مظفر، عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب گفت: در خصوص علومی که به عنوان مقدمه فهم قرآن نامبرده می‌شود باید این نکته را در نظر گرفت که کلا در جامعه عربی و اعراب قبل از نزول قرآن، چندان دانشی مطرح نبوده و بیشتر چیزی که در عرب بود اشعار جاهلی بود که در آنها نیز تشکیک شده است که آیا مربوط به جاهلیت است یا پس از اسلام ساخته شده است. پس تمام علوم ادبی عرب بعد از اسلام شکل گرفته است و خود نزول قرآن منشا این علوم در میان عرب بود.

وی با بیان اینکه یک علم  ادبی مانند صرف به صورت خالص نداریم که با آن به سراغ فهم قرآن برویم، گفت: خود این علوم آمیخته به پیش فرض و عقاید یا در یک کلام ایدئولوژی هستند. علمای نحو از قرون دوم به بعد در تاریخ اسلام ظاهر شده و مسلمانانی هستند که در علوم ادبی متخصص شده‌اند و قبل از آنکه عالم باشند مسلمان بوده و عقاید اسلامی را داشته و به یکی از فرق اسلامی تعلق داشته‌اند.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب ادامه داد: می‌دانیم بعد از نزول قرآن اولین بحث‌هایی که مطرح شده مباحث اعتقادی و ... بوده است و پیشینه بحث‌های اعتقادی پیش از بحث‌های ادبی است در این صورت اگر قرار است ما برای فهم قرآن پیش‌فرض نداشته باشیم، آیامی‌توانیم با فراگرفتن علوم مورد نیاز مفسر چنین کاری را انجام دهیم؟

محمدی‌مظفر تصریح کرد: در مورد رویت خداوند آیه «إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ: به پروردگارش نگران است» (قیامت، ۲۳)وجود دارد که از نظر مفسران اهل سنت بر اساس آن خداوند در روز قیامت دیده می‌شود. عقل‌گراها مخصوص معتزله و شیعه قائل هستند که خداوند قابل رویت و دیدنی نیست و خود قرآن در آیه «لَا تُدْرِکُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ: چشمها او را درنمی‌یابند و اوست که آنها را درمی‌یابد و او لطیف آگاه است» (الانعام، ۱۰۳) این مسئله را تصریح کرده است.

وی افزود: در خصوص آیه «وَلَمَّا جَاءَ مُوسَی لِمِیقَاتِنَا وَکَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنْظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَنْ تَرَانِی:  چون موسی به میعاد ما آمد و پروردگارش با او سخن گفت عرض کرد پروردگارا خود را به من بنمای تا بر تو بنگرم فرمود هرگز مرا نخواهی» (الاعراف، ۱۴۳) یکی از مباحث ادبی در ادبیات عرب ذیل بحثمعنای حروف و حرف «لن» محل چالش واقع شده است، در ادبیات نظری هست که از جمله زمخشری دارد و معتقد است که «لن» در این آیه برای «تأبید» یا نفی ابدی و به معنای هرگز است. یعنی انسان در دنیا و آخرت خداوند را نخواهد دید. منتقدین زمخشری ایراد گرفته‌اند که او به خاطر توجیه عقیده معتزلی‌اش در خصوص رویت خدا،«لن» را به این معنا گرفته است و ابن‌هشام نیز اشکال می‌کند که «لن» برای نفی ابد نیست و چنین معنایی در ذات این لفظ وجود ندارد. اینجا به نظر می‌رسد بحث در خصوص «لن» ادبی باشد، اما در واقع این بحث متاثر از عقیده است. در دیگر بخش‌های علوم ادبی نیز این مسئله وجود دارد.

محمدی‌مظفر در پایان گفت: علوم ادبی از جمله صرف، نحو،معانی بیان و ... علوم خالص و مجرد از همه عوارض نیست و ادبیات فارغ از ایدئولوژی نیست و مخلوط با عقاید است، از این رو وقتی گفته می‌شود برای فهم باید پیش فرض‌ها را کنار بگذاریم،باید برخوردی انتقادی با بحث‌های ادبی داشته باشیم و با توجه به تاثیر این علوم از عقیده مولفان‌شان با نگاهی نقادانه از آنها استفاده کنیم.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

عکس: شاسی بلند صورتی بنز در تهران!

پرنده «ابابیل» را تابه‌حال دیده‌اید؟ +عکس

عکس: توییت معنادار مهناز افشار درباره معلم‌ها

تصویر منتسب به جنازه مثله شده خاشقچی

حکم اعدام پزشک تبریزی نقض شد

تنبیه وحشیانه و غیر عادی دانش آموزان توسط معلم!

عکس: تیپ سفید و صورتی «الهام حمیدی»

آیت الله جنتی استعفا داد

مجری سرشناس تلویزیون زیر تیغ جراحی رفت +عکس

شرکت اپل هزار ساعت هوشمند اهدا می کند

عرضه آپدیت اندروید 9 برای دو گوشی نوکیا تایید شد

تصویری از قاب شفاف iphone Xr منتشر شد

اقدام بی سابقه هواوی در عرضه گوشی پرچمدار جدید خود

«مرسدس بنز S560e هیبریدی» معرفی شد +عکس

احتمال دیدار نامزد خاشقجی با دونالد ترامپ

رکود گریبان بازار لوازم جانبی موبایل را گرفت

حسن روحانی قوه قضائیه را تهدید کرده است! +عکس

انتشار نوآوری در شبکه های اجتماعی

امکان تازه برای مشمولان قبل از اعزام به سربازی

عرضه گیم‌ پلی فیفا موبایل

چه انتظاراتی از پلی استیشن 5 وجود دارد؟

۱۵درصد از پهنای‌ باند جهان به نتفلیکس تعلق دارد

تکذیب تخلیه سفارت ایران در ترکیه

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ مبارزه با آتش

فروش «وینچستر» در ۵ کیلومتری حرم مطهر رضوی!

سفارت ایران در ترکیه تخلیه شد

نصب خفن‌ترین اگزوز دنیا روی پراید!

حمله انتحاری به سفارت ایران در ترکیه

عکس: سلفی باران کوثری با دختران فوتسالیست

گاف‌های گل‌درشت برنامه‌های تلویزیون

کشته شدن یک کودک در تعقیب و گریز پلیسی

مصاحبه با «بلا حدید»؛ سوپرمدلی که محجبه شد +عکس

توضیحات پزشکی قانونی درباره پرونده «دنیا ویسی»

عکس: فرود مرگبار هواپیمای سبک میان مردم!

فیش حقوقی مدیری که حاشیه‌ساز شد +عکس

استوری بی ادبانه و عجیب بازیکن تیم ملی

تیغ جراحی در حین سزارین حادثه‌ساز شد +عکس

عکس: سندروم کاخ نشینی به شهر قم رسید!

باز هم شاهکار دیگری از شهرداری! +عکس

بلایی که مهناز افشار سر پدر دنیا ویسی آورد

ماجرای انتقادات خانم دانشجو و اخم شدید رئیس جمهور!

عکس: نحوه نشستن عجیب سخنگوی وزارت خارجه

آنچه از ایران نمی دانید +عکس

رونمایی از ربات تلگرامی خبرخوان اربعین

مراقب باشید موبایل تان نیاز به تعمیر پیدا نکند!

همکاری گوگل با چین علیه مسلمانان

اتصال تمامی مدارس کشور به شبکه ملی اطلاعات

تولید خودرو ۴۶ درصد کاهش یافت

«پراید ۱۱۱» چقدر ارزان شد؟

توهین و تهمت‌های دولت به منتقدان چند سال حکم دارد؟!

تصویب لایحه الحاق ایران به CFT در مجلس، عاقلانه است

ساعت‌های هوشمند و مودم‌ها در صف رجیستری

موتورسیکلت 200 میلیونی وسپا در ایران +عکس

قابل اعتماد ترین خودروی های الکتریکی جهان کدامند؟ +عکس

محبوب‌ترین برند و گوشی موبایل در ایران چیست؟

افشاگری دوست جمال خاشقجی درباره ناپدید شدن وی

خوشحالی «FATF» از اقدامات ایران

«کیم جونگ اون» بازی آمریکا را نخورد

سازوکار جدید واردات خودرو اعلام شد

چگونه اندروید بازار سیستم عامل‌ها را قبضه کرد؟

چند میلیون تلفن همراه در ایران فعال است؟

تعرفه اینترنت موبایل زیر قیمت است

ترامپ: خاشقچی مُرده باشد، عصبانی می‌شوم

۱۶ الی ۱۸ درصد اعضای هیات علمی را بانوان تشکیل می دهند

اخلاق دینی بیشترین پشتوانه را از نظر هستی‌شناسی دارد

منابع کنکور ۹۸ برای داوطلبان نظام قدیم اعلام شد

نتایج نهایی کنکور ۹۷ برای ۱۱ کدرشته خاص اعلام شد

چرا آمار را نمی‌فهمیم؟

دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر از تسهیلات بنیاد ملی نخبگان بهره‌مند می‌شوند

حفاظت ژله‌رویال از اسپرم‌ها در برابر اثرات مخرب نیکوتین

بحران امروز ریاضیات، کم‌اهمیت‌تر از بحران آب نیست

دانشگاه‌ها و مراکز علمی، پژوهشی از قانون سن بازنشستگی مستثنی هستند

آغاز پذیرش دانشجو بر اساس سوابق تحصیلی در دانشگاه پیام نور

نتایج نهایی ذخیره رشته‌های پزشکی دانشگاه آزاد اعلام شد

عکس: تیپ راحت ارغوان در پشت صحنه «دلدادگان»

شرط عجیب ازدواج زن مطلقه با پیرمرد با زخم بستر!

آزار دختر ۷ ساله با آب جوش

گرفتن سلفی روی بالکن، که منجر به مرگ زن شد!

جزئیات حمله اراذل و اوباش به معلم مضروب شیرازی

عکس: بازیگر خانم با چادر رنگی در حرم امام رضا(ع)

پسر بهرام شفیع: بی پدر شدم، خدا از آنها نگذرد!

گاف وحشتناک در اخبار صدا و سیما +عکس

باز هم بی سوادی رسانه ای «مهناز افشار» آشکار شد

تبلیغ لاکچری «نیکی کریمی» غوغا به پا کرد! +عکس

غش کردن پسر عاشق به خاطر مجری معروف!

خبرنگار صدا و سیما کتک خورد +عکس

عکس: فردی که در نمازجمعه به رییس جمهور توهین کرد

دیدار انصاریان و مونیکا بلوچی در میلان

محصول جدید هیوندا مناسب برای بازار ایران +عکس

عکس: سندروم کاخ نشینی به شهر قم رسید!

تصویری از مجازات وحشتناک به توپ بستن انسان در زمان قاجار

آمار نوزادان لاکچری که در تاریخ طلایی ۷مهر به دنیا آمدند

عشق و حال محسن افشانی در کیش +عکس

رئیس دانشگاه امام صادق (ع) تغییر می کند

قبولی مشکوک نمایندگان مجلس در مصاحبه دکترا

عکس: «بهاره رهنما» در حال تبلیغ برای دندانپزشکش

تصاویر جدید از همسر بشار اسد پس از شیمی‌درمانی

حال و روز اندوهناک خانواده زنده‌یاد شفیع در بیمارستان +عکس

دومین زن رونالدو را رسوا کرد +عکس

حساب میلیاردی یک زلزله‌زده +عکس

عکس: تهران گردی بازیگر خانم با تیپ اسپرت

عکس: آقازاده «داریوش ارجمند» در کنار همسرش

مجری معروف تلویزیون مدل شد + عکس

عکس: تیپ چرم پوش «بهنوش طباطبایی»

تصادف بی ام و میلیاردی در ایران +عکس

عکسی از ماهایا پطروسیان که سانسور شد

عکس: حمید فرخ نژاد و پسرش که جنجال به پا کرد

اتفاقی زیبا در تهران وقتی همه خواب بودند +عکس

الناز شاکردوست در یک مکان عجیب و غریب +عکس

ستارگان زن سینمای دهه ۶۰ و ۷۰ چه می‌کنند؟ +عکس