کد خبر: 19893
ف
«مصرف و فرهنگ کالایی»
مصرف، تظاهر و کالا شدن بدن؛ از رژیم غذایی تا عزاداری خیابانی
کنترل شکل‌های هویت و منزلت‌یابی مبتنی بر مصرف، پیش از هر چیز شامل حال «بدن» به منزله حامل تعیّن‌بخش به «خود» خواهد بود.

تاریخ فرایند مدرن‌شدن ما در دل جامعه، نشان می‌دهد که هویت اجتماعی و شخصی‌مان به سمت نوعی گسست از شالوده‌های ساختاری و تبدیل شدن به فرایندهای نمایشی (بازتابی) پیش رفته است. البته کسب منزلت از طریق نمایش دادن در دل دورانهای سنتی هم انجام می‌شده، اما فقط گروه نخبه کوچکی قادر به تشخیص و به‌کارگیری علایم و نمادهای آن بوده‌اند. درحالی‌که، در پارادایم امروزی، فخرفروشی مبتنی بر نمایش مصرف و ساخت تصویری پرمنزلت از خویش بواسطه آن، امکانی است که تقریبا به روی همه گشوده شده است و همگان برای تحقق آن منزلت مذکور از این طریق تلاش می‌کنند. امروزه بسیاری از افراد می‌توانند بدون آن‌که به ساختار یا طبقه‌ای اصیل و پرمنزلت تعلق داشته باشند، با کنترل ظاهر یا مصرف کالای نادر، برای خود هویتی همسان با کسانی بسازند که از نظر اجتماعی و منزلت طبقاتی فراتر از دیگرانند.

بدین‌ترتیب، شکل‌های هویت‌ و منزلت‌یابی در دوران ما، اموری قابل دستکاری و کنترل شده‌اند؛ این دستکاری و کنترل با مصرف بسیاری از ابزارها و عوامل عینی و مادی صورت می‌گیرد تا بتواند آن وجه «مصرف تظاهری» را که «تورستین وبلن» تئوریزه کرده بود، تحقق بخشد و از این طریق آن منزلتی را که مصرف‌کنندگان کالاهای عموماً نادر، لوکس و و اصطلاحاً لاکچری در پی‌اش هستند، به ارمغان آورد. در این راستا، هر چه فضای این تظاهر عینی‌تر و مادی‌تر و ملموس‌تر باشد، به نسبت میزان ارائه وجه تظاهری مصرف هم بیشتر خواهد شد و پیام این نمایش مصرفی راحت‌تر، صریح‌تر و ملموس‌تر به دیگران منتقل خواهد شد و هدف نهایی زودتر محقق خواهد شد. بنابراین آن دستکاری و کنترل شکل‌های هویت و منزلت‌یابی، پیش از هر چیز شامل حال «بدن» و متعلقات جسمانی فرد، به منزله حامل تعیّن‌بخش به «خود» (اگو) و اصلی‌ترین نماد آزادی فردی‌اش خواهد بود و از این طریق عینی‌ترین و ملموس‌ترین پیام‌های تظاهری منزلت‌محور و هویت‌بخش را انتقال خواهد داد.

این فرایند بازآفرینی هویت از طریق پرداختن به بدن و عناصر همبسته با آن، در پیشروی فزاینده خود در دوران معاصر با بسیاری از عناصر فرهنگی دیگر هم درگیر شده و به معنابخشی یا معنازدایی به مؤلفه‌های بسیاری از زندگی کنونی می‌انجامد؛ تا جایی که بسیاری از حوزه‌هایی که عاری از هرگونه وجه بدنی و مادی و تظاهر جسمانی بوده‌اند، به طور گسترده آلوده به چنین تظاهراتی می‌شوند و معنای واقعی خود را از دست می‌دهند و معنایی بدن‌مند پیدا می‌کنند. مثال‌های عدیده‌ای برای این موضع در جامعه ما وجود دارد، از تمایل حاد به ورزش‌های مبتنی بر تظاهر بدن‌مندانه و اهمیت یافتن و مصرف فزاینده داروهای تناسب اندام و تن دادن به رژیم‌های دشوار غذایی و عمل‌های زیبایی و دستکاریهای بدن و... بگیرد تا حضور شدیدا تظاهری و بدن‌مند دانشجویان و اهالی فرهنگ در عرصه‌های مختلف آموزشی و هنری و... و حتی استحاله بسیاری از برنامه‌های معنوی و شعائر مذهبی مانند عزاداریهای خیابانی ماه محرم که در سالهای اخیر وجهی شدیداً بدن‌مند یافته است.

باری، باید پذیرفت که در پس این بدن‌مندی فزاینده، نوعی نگاه کلان مصرف‌گرایانه وجود دارد که نمایش دادن و مصرف تظاهری را ایجاب می‌کند و از آنجا که این نمایش و تظاهر نیازمند نوعی مکان و قالب جسمانی ظاهرشونده و نمودیابنده است، بدن به عنوان دم‌دست‌ترین قالب مورد استفاده و مصرف به شیوه مذکور قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر فرهنگ مبادله‌ای-کالایی دوره اخیر، شدیداً واجد وجوهی نمایشی و بصری است و بصری و نمایشی‌شدن هم معنایی ندارد، جز ظاهری شدن، جسمانی شدن و بدن‌مند شدن! اگر به مسائل و آسیب‌های متعدد اجتماعی‌مان که حول محور بدن و جسمانیت شکل می‌گیرند و بحران جنسی عمیقی را در جامعه ایجاد کرده است، از این منظر و با تامل بیشتری نگاه کنیم، به خوبی می‌توانیم ارتباطات غریب و اسفناکی را که میان «مصرف»، «جنسیت» و «بدن» وجود دارد، به خوبی تشخیص دهیم. کاملا و به آسانی قابل درک است که در یک جامعه و فرهنگ مصرفی، عموم ارتباطات اجتماعی و برساختن معناها و هویت‌های مراوده‌ای در میان انسانیها، چطور از طریق امور مصرفی و کالایی تعین می‌یابند و کم کم ارتباط انسانی - معنوی را به ارتباطی کالایی - مصرفی تقیل می‌دهند.

اصولا در چنین جوامعی، اعضا که نسبت به اهمیت ظواهر وقوف یافته‌اند، اهمیت بسیار زیادی به نظارت و مراقبت از ظواهری خواهند داد که تحت کنترل و در حوزه قدرت آن‌هاست؛ ظواهری مانند محل زندگی، مبلمان منزل، اتومبیل، پوشاک، آرایش ظاهری و ... از میان این ظواهر، «بدن» به منزله مستقیم‌ترین و در دسترس‌ترین قرارگاهی که می‌تواند حامل و نمایشگر تفاوت‌های شیوه زندگی و بدین ترتیب، شکل‌های هویت‌بخشی باشد، اهمیت اساسی می‌یابد و لذا «جسم» یا «بدن» به یک اصل هویتی بدل می‌شود! این مسئله به رویکرد کلان «بدن‌مندی» در تبیین دیگر رفتارهای فرهنگی و اجتماعی هم وجاهت می‌دهد و قادر خواهد بود به عموم رفتارهای فرهنگی و اجتماعی و هنری آدمی در چنین جامعه‌ای تعین و تشخص ‌ببخشد؛ رفتارهایی که هرروزه در دل زندگی روزمره به طور گسترده‌ و در فضاهای فرهنگی و هنری به طور خاص و ویژه‌ای با آن‌ها مواجه‌ایم!


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

«مجید صالحی» در کنار همسر و دوقلوهایش /عکس

تبصره اصلاح سهمیه‌ها رای نیاورد

سبک‌ترین کتابخوان الکترونیک به بازار آمد

چطور کتاب را وارد زندگی خود کنیم؟

سوری‌های آواره و آینده‌ای نامعلوم/ تصاویر

تلویزیون‌های اینترنتی؛ تماشای فیلم بی‌وقفه!

تولید لباس از پسماندهای غذایی!

افزایش سهمیه بدون توجه به توانمندی‌های علمی به ضرر جامعه است

استعداد یا توهم نویسندگی/ از استالین تا عاشقانه‌های صدام حسین

کودکان از شخصیت حیوانات در داستان‌ها پیام اخلاقی نمی‌آموزند!

رژیم غذایی مدیترانه‌ای و دلیل چاقی مدیترانه‌ای‌ها

برپایی نمایشگاه لوازم‌التحریر ایرانی در آینده نزدیک/ شرکت های داخلی نتوانستند تنوعی در تولیدات خود ایجاد کنند

از آموزش به کودکان در خصوص مراقبت از خود تا خودداری از فرستادن آنها برای خریدهای روزانه

اعلام فراخوان مقاله پنجمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی

کنفرانس بین المللی فلسفه علم و رئالیسم علمی برگزار می شود

تدوین آیین نامه «نحوه فعالیت مهدهای کودک»/ موافق اجباری‌شدن پیش دبستانی هستیم

شهریه مهدکودک‌های استان تهران در سال 97 به تفکیک مناطق+جزئیات نرخ‌ها

ارتباط داروهای روانی با تولد نوزاد ناقص

هوش مصنوعی در مناظره با انسان برنده شد

انتشار کتاب «زن در اسلام و غرب» به زبان ترکی استانبولی

آموزش رایگان ICT به افراد جویای کار

عکس های سلفی با چشمان بسته اصلاح می شود

بومی‌سازی در علوم انسانی یک ضرورت انکارناپذیر است

جزئیات پاسخگویی به سئوالات کنکور ۹۷ اعلام شد

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ دسته غاز‌ها

کتاب فلسفه هنر و زیبایی منتشر شد

چشم امید اپل به فروش بالای آیفون‌های ارزان

کتاب «اسلام و زیبایی‌های زندگی» منتشر شد

سلامت ایرانی‌های با «نمک» در خطر است

عجیب‌ترین خواص «آب هویج» که از آن بی‌خبرید

فوتبال؛ آخرین یادگار مدرنیته اروپایی

راههای فرهنگ‌سازی تفکر/ گامهای عقلانی کردن جامعه و روابط اجتماعی

کتاب وجوه سیاسی در اسماء حسنی منتشر شد

تسویه 3 مرحله‌ای پاداش پایان خدمت بازنشستگان 96/ پرداخت اولین قسط تا 8 روز آینده

ابعاد سند تحول بنیادین هنوز برای مسوولان مشخص نیست

افراد دیابتی رژیم غذایی گیاهی داشته باشند

هویت جنسیتی در فرهنگ ما گم شده است

افزایش و ارتقاء مسئولیت زنان در پست‌های مدیریتی در آموزش و پرورش

مریخ را با چشم غیر مسلح در آسمان ببینید

هوش مصنوعی مرگ را با دقت بالایی پیش بینی می کند

طرح افزایش سهمیه کنکور ایثارگران در دستور کار

نقض یکی از شروط قبولی در دوره دکتری توسط دانشگاه‌ها

چاقی؛ عامل کاهنده عمر

جزئیات اطلاعات شما توسط گوگل فروخته می‌شود!

کدام سیم‌کارت‌ها سلب امتیاز می‌شوند؟

تیپ متفاوت سحر قریشی! /عکس

عارف رییس کمیسیون آموزش مجلس شد

دستورالعمل ترویج و نهادینه‌سازی فرهنگ امربه‌معروف و نهی از منکر در مدارس و ادارات

صدوردستورالعملی درباره«یونیفرم» دانش‌آموزان؛ به‌زودی/ جلوگیری از اخذ شهریه‌ای بالاتر از حد مصوب

بهره‌برداری از دستگاه شبیه‌ساز پرواز در باغ کتاب تهران

گام های مؤثر در تفکر انتقادی

بزرگداشت علی شریعتی در برنامه «میراث کویر»

تأکید بر ضرورت گفت‌وگوی ادیان در فیلیپین

نیازمند بازشناسی اندیشه های امام (ره) برای نسل جوان هستیم

فراخوان مقالات همایش ملی فلسفه کلام منتشر شد

مرکز مطالعات اجتماعی ـ فرهنگی ایران و روسیه افتتاح شد

گفت‌وگوی دینی اسلام و مسیحیت ارمنی حوزه سیلیسی برگزار می شود

تمایلی به ایجاد مدارس خودگردان اتباع خارجی نداریم/دانش‌آموزان افغان نباید از ایرانی‌ها جدا شوند

آمارهایی از فرزندان «پناهندگان» که در ایران به مدرسه می‌روند

الزام معلمان مدارس ابتدایی به دریافت کارت صلاحیت حرفه‌ای/ ناظران وارد مدارس می‌شوند

تربیت مدرسان سند تحول بنیادین از میان طلاب و روحانیون

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ نیروگاه زغال سنگ

لغو خرید مشترکانی که از پیام جعلی اینترنت رایگان ضرر کردند

علائم عجیبی از سرطان ریه که همه باید بدانند

گذار استکمالی از انترناسیونالیسم اسلامی به نظریه ایران اسلامی

قانعی راد می خواست مسائل جامعه را با تفهّم و نه با تبیین دریابد

فهم پذیر کردن نهاد آموزش عالی، بزرگترین برنامه قانعی راد بود

پیام‌های تسلیت به مناسبت درگذشت دکتر قانعی‌راد

نصب ویندوز ۱۰ روی گوشی های هواوی ممکن شد

خطر خالی ماندن صندلی‌های ریاضی و انسانی در دانشگاه‌ها جدی است

برگزاری اردوهای علمی خارج از کشور، ممنوع/ نباید اجازه دهیم هرفردی وارد مدارس شود

کشف بیش از دو تن انواع مواد مخدر از اطراف مدارس در سال گذشته/هدفگذاری ۲۰۰۰ مدرسه برای امسال

چهارمین سرطان شایع در ایران

شصت و پنجمین شماره از نشریه فرهنگستان علوم منتشر شد

مهلت مجدد ثبت نام در آزمون کاردانی به کارشناسی آغاز شد

کتاب «حکایت دانشگاه» نقد و بررسی می شود

نشست علمی تاریخ زندگی امامان معصوم(ع) برگزار می‌شود

سی و یکمین شماره فصلنامه «تاریخ فلسفه» منتشر شد

کتاب «تربیت سکولار از دیدگاه صاحب نظران» منتشر شد

مدارا کردن با مردم ضامن آرامش و پیشرفت جامعه است

تبصره اصلاح سهمیه‌ها رای نیاورد

شرط حذف کنکور سراسری

طولانی‌ترین روز سال در انتظار زمینیان

عکس یادگاری بهرام رادان و بهاره کیان افشار

عارف رییس کمیسیون آموزش مجلس شد

کشف درمانی جدید برای متوقف کردن آلزایمر

جزئیات پاسخگویی به سئوالات کنکور ۹۷ اعلام شد

ضرر دانش آموزان کردستانی از قانون بومی گزینی دانشگاه‌ها

تار عنکبوت تازه ترین ابزار نبرد با سرطان !

گسست نسلی میان تصمیم‌گیرندگان و دختران دهه هشتادی

عجیب‌ترین خواص «آب هویج» که از آن بی‌خبرید

پر درآمدترین رشته‌های دانشگاهی

واتس‌اپ به زودی برای برخی گوشی‌ها اجرا نمی‌شود

زنان سحرخیز کمتر افسرده می‌شوند

آموزش رایگان ICT به افراد جویای کار

علائم عجیبی از سرطان ریه که همه باید بدانند

قهوه برای حفظ سلامت کبد مفید است

تاثیر منفی گرما روی امتحانات دانش‌آموزان

لغو خرید مشترکانی که از پیام جعلی اینترنت رایگان ضرر کردند

«مجید صالحی» در کنار همسر و دوقلوهایش /عکس

دهه شصتی‌ها آمادگی زیادی برای پدر و مادر شدن ندارند/روایتی از سلامت روان نسلی که سختی کشید

زندگی خصوصی انیشتین و همسر اولش

جزئیات دریافت کارت آزمون سراسری سال ۹۷

تیپ متفاوت سحر قریشی! /عکس

روش چک کردن سلامت باتری لپ‌تاپ +عکس

کدام سیم‌کارت‌ها سلب امتیاز می‌شوند؟

بررسی «تلقی سنایی از دین و دینداری»

از یافتن معنا تا شادکامی و موفقیت تحصیلی

مزایای رژیم گیاه‌خواریِ سالم

6 تأثیر هوش مصنوعی در زندگی آینده انسان‌ها