کد خبر: 19893
ف
«مصرف و فرهنگ کالایی»
مصرف، تظاهر و کالا شدن بدن؛ از رژیم غذایی تا عزاداری خیابانی
کنترل شکل‌های هویت و منزلت‌یابی مبتنی بر مصرف، پیش از هر چیز شامل حال «بدن» به منزله حامل تعیّن‌بخش به «خود» خواهد بود.

تاریخ فرایند مدرن‌شدن ما در دل جامعه، نشان می‌دهد که هویت اجتماعی و شخصی‌مان به سمت نوعی گسست از شالوده‌های ساختاری و تبدیل شدن به فرایندهای نمایشی (بازتابی) پیش رفته است. البته کسب منزلت از طریق نمایش دادن در دل دورانهای سنتی هم انجام می‌شده، اما فقط گروه نخبه کوچکی قادر به تشخیص و به‌کارگیری علایم و نمادهای آن بوده‌اند. درحالی‌که، در پارادایم امروزی، فخرفروشی مبتنی بر نمایش مصرف و ساخت تصویری پرمنزلت از خویش بواسطه آن، امکانی است که تقریبا به روی همه گشوده شده است و همگان برای تحقق آن منزلت مذکور از این طریق تلاش می‌کنند. امروزه بسیاری از افراد می‌توانند بدون آن‌که به ساختار یا طبقه‌ای اصیل و پرمنزلت تعلق داشته باشند، با کنترل ظاهر یا مصرف کالای نادر، برای خود هویتی همسان با کسانی بسازند که از نظر اجتماعی و منزلت طبقاتی فراتر از دیگرانند.

بدین‌ترتیب، شکل‌های هویت‌ و منزلت‌یابی در دوران ما، اموری قابل دستکاری و کنترل شده‌اند؛ این دستکاری و کنترل با مصرف بسیاری از ابزارها و عوامل عینی و مادی صورت می‌گیرد تا بتواند آن وجه «مصرف تظاهری» را که «تورستین وبلن» تئوریزه کرده بود، تحقق بخشد و از این طریق آن منزلتی را که مصرف‌کنندگان کالاهای عموماً نادر، لوکس و و اصطلاحاً لاکچری در پی‌اش هستند، به ارمغان آورد. در این راستا، هر چه فضای این تظاهر عینی‌تر و مادی‌تر و ملموس‌تر باشد، به نسبت میزان ارائه وجه تظاهری مصرف هم بیشتر خواهد شد و پیام این نمایش مصرفی راحت‌تر، صریح‌تر و ملموس‌تر به دیگران منتقل خواهد شد و هدف نهایی زودتر محقق خواهد شد. بنابراین آن دستکاری و کنترل شکل‌های هویت و منزلت‌یابی، پیش از هر چیز شامل حال «بدن» و متعلقات جسمانی فرد، به منزله حامل تعیّن‌بخش به «خود» (اگو) و اصلی‌ترین نماد آزادی فردی‌اش خواهد بود و از این طریق عینی‌ترین و ملموس‌ترین پیام‌های تظاهری منزلت‌محور و هویت‌بخش را انتقال خواهد داد.

این فرایند بازآفرینی هویت از طریق پرداختن به بدن و عناصر همبسته با آن، در پیشروی فزاینده خود در دوران معاصر با بسیاری از عناصر فرهنگی دیگر هم درگیر شده و به معنابخشی یا معنازدایی به مؤلفه‌های بسیاری از زندگی کنونی می‌انجامد؛ تا جایی که بسیاری از حوزه‌هایی که عاری از هرگونه وجه بدنی و مادی و تظاهر جسمانی بوده‌اند، به طور گسترده آلوده به چنین تظاهراتی می‌شوند و معنای واقعی خود را از دست می‌دهند و معنایی بدن‌مند پیدا می‌کنند. مثال‌های عدیده‌ای برای این موضع در جامعه ما وجود دارد، از تمایل حاد به ورزش‌های مبتنی بر تظاهر بدن‌مندانه و اهمیت یافتن و مصرف فزاینده داروهای تناسب اندام و تن دادن به رژیم‌های دشوار غذایی و عمل‌های زیبایی و دستکاریهای بدن و... بگیرد تا حضور شدیدا تظاهری و بدن‌مند دانشجویان و اهالی فرهنگ در عرصه‌های مختلف آموزشی و هنری و... و حتی استحاله بسیاری از برنامه‌های معنوی و شعائر مذهبی مانند عزاداریهای خیابانی ماه محرم که در سالهای اخیر وجهی شدیداً بدن‌مند یافته است.

باری، باید پذیرفت که در پس این بدن‌مندی فزاینده، نوعی نگاه کلان مصرف‌گرایانه وجود دارد که نمایش دادن و مصرف تظاهری را ایجاب می‌کند و از آنجا که این نمایش و تظاهر نیازمند نوعی مکان و قالب جسمانی ظاهرشونده و نمودیابنده است، بدن به عنوان دم‌دست‌ترین قالب مورد استفاده و مصرف به شیوه مذکور قرار می‌گیرد. به عبارت دیگر فرهنگ مبادله‌ای-کالایی دوره اخیر، شدیداً واجد وجوهی نمایشی و بصری است و بصری و نمایشی‌شدن هم معنایی ندارد، جز ظاهری شدن، جسمانی شدن و بدن‌مند شدن! اگر به مسائل و آسیب‌های متعدد اجتماعی‌مان که حول محور بدن و جسمانیت شکل می‌گیرند و بحران جنسی عمیقی را در جامعه ایجاد کرده است، از این منظر و با تامل بیشتری نگاه کنیم، به خوبی می‌توانیم ارتباطات غریب و اسفناکی را که میان «مصرف»، «جنسیت» و «بدن» وجود دارد، به خوبی تشخیص دهیم. کاملا و به آسانی قابل درک است که در یک جامعه و فرهنگ مصرفی، عموم ارتباطات اجتماعی و برساختن معناها و هویت‌های مراوده‌ای در میان انسانیها، چطور از طریق امور مصرفی و کالایی تعین می‌یابند و کم کم ارتباط انسانی - معنوی را به ارتباطی کالایی - مصرفی تقیل می‌دهند.

اصولا در چنین جوامعی، اعضا که نسبت به اهمیت ظواهر وقوف یافته‌اند، اهمیت بسیار زیادی به نظارت و مراقبت از ظواهری خواهند داد که تحت کنترل و در حوزه قدرت آن‌هاست؛ ظواهری مانند محل زندگی، مبلمان منزل، اتومبیل، پوشاک، آرایش ظاهری و ... از میان این ظواهر، «بدن» به منزله مستقیم‌ترین و در دسترس‌ترین قرارگاهی که می‌تواند حامل و نمایشگر تفاوت‌های شیوه زندگی و بدین ترتیب، شکل‌های هویت‌بخشی باشد، اهمیت اساسی می‌یابد و لذا «جسم» یا «بدن» به یک اصل هویتی بدل می‌شود! این مسئله به رویکرد کلان «بدن‌مندی» در تبیین دیگر رفتارهای فرهنگی و اجتماعی هم وجاهت می‌دهد و قادر خواهد بود به عموم رفتارهای فرهنگی و اجتماعی و هنری آدمی در چنین جامعه‌ای تعین و تشخص ‌ببخشد؛ رفتارهایی که هرروزه در دل زندگی روزمره به طور گسترده‌ و در فضاهای فرهنگی و هنری به طور خاص و ویژه‌ای با آن‌ها مواجه‌ایم!


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

فیلم کوتاه در موزه سینما، صاحب جایگاه شد

روایتی تلخ از دستمزدهای میلیاردی بازیگران سینما

آیا قهوه سرطان زاست؟

فردا آخرین مهلت انتخاب رشته رشته‌های بدون آزمون کنکور ۹۷

دومین تمرین تیم ملی امید ایران در اندونزی

وقتی پسر کوچک شجریان به جای همایون روی صحنه حاضر شد/ عکس

پنج سناریوی ترسناک درباره هوش مصنوعی

انتشار رندرهای تازه از هواوی میت ۲۰ لایت در سه رنگ

احداث دریاچه مصنوعی از حقابه دریاچه ارومیه متوقف شد

خداداد رئیس سازمان فوتبال مشکی‌پوشان می‌شود

عکس/ معاون وزارت دارایی دوره پادشاهی رضاشاه

مهران مدیری در کلاس دوم دبستان

عکس کمیاب از آرامگاه حافظ قبل از بازسازی

نام سریال جدید فریدون جیرانی تغییر کرد/ «نهنگ آبی» در پیش تولید

عکس زیرخاکی از ملانیا ترامپ

ساخت سیستم اعلام قیمت فروشگاهی فرمان‌پذیر از راه دور در کشور

آمار فروش و تماشاگران فیلم های سینمایی تا ۲۰ مرداد اعلام شد

هوش مصنوعی برای تشخیص ۵۰ بیماری چشمی به کار گرفته شد

گوگل جای شما را لو می‌دهد حتی اگر راضی نباشید!

روسای دانشگاه‌های سطح یک با وزیر خارجه دیدار کردند

سیستم جامع غربالگری هوشمند اتیسم در دانشگاه تهران ساخته شد

هزینه انجماد مغز چقدر است

توصیه رئیس اتحادیه طلا به مردم

۱۳ نوع دلار در بازار ایران/معنای انواع نام‌های دلار در بازار

۱۱ ترفند برای خنک نگه‌داشتن اتومبیل در گرمای تابستان

قرصی که با آن هر چه می‌خواهید بخورید اما چاق نشوید!

از بازار سکه چه خبر؟

یک زوج روسی ۳۰ نفر را خوردند + عکس

۲۰۶ پس از تصادف وارد خانه‌ مردم شد! + عکس

خالکوبی عجیب دست یک سارق +عکس

۱۲ باور غلط اما رایج علمی که شاید شما هم به آن ها اعتقاد دارید

ناطق‌نوری سوار چه خودرویی می‌شود؟ +عکس

علوم انسانی و اجتماعی اسلامی در ابتدای راه و در حال پیشرفت است

مسواک های جاندار! +عکس

آیا یادگیری در خواب ممکن است؟

فلاسکی که با تماس لب‌ها باز می‌شود+تصاویر

اپلیکیشنی که سکته مغزی را اعلام می‌کند

بازیگر «لیسانسه‌ها» شایعات مربوط به ازدواجش را تکذیب کرد

به شوهرم شلیک کردند، پسرم را کشتند و چهار نفر از آنها به من تجاوز کردند

مهلت ثبت نام برای نقل و انتقال دانشگاه آزاد تمدید شد

ارزانی طلا رکورد زد

مجازات قصاب گرانفروش تهرانی در ملا عام+عکس

خلیج همیشه فارس در اسناد سعودی

تصاویر باورنکردنی از بازسازی چهره مجروحان جنگ جهانی

چرا خودروسازها اصرار دارند قیمت‌ها آزاد شود؟

تصاویر دیده‌نشده شهید حججی در دوران سربازی +عکس

تصویری از رهبر انقلاب در لباس احرام

آغاز انتخاب رشته کنکور سراسری دانشگاه آزاد/۳۰مردادماه آخرین مهلت

عکس: سلفی سارا و نیکای «پایتخت»‌ با جواد عزتی

نامه ۱۳دانشگاه برای دریافت ارز دولتی امروز به دولت ارسال می شود

این دانشگاه کمترین شهریه را می‌گیرد

همسر ترامپ منتظر فرصتی برای طلاق!

ماجرای مرد جنجالی روس و ارتباط آن با دریای خزر

توصیه به احمدی‌نژاد؛برای ماندگاری برو بهشت زهرا!

جزئیات فوت جانباز ایرانی در پی دیپورت اشتباهی

علیرضا بیرانوند جانشین دروازه‌بان آرسنالی می‌شود

بارش باران و وزش باد شدید در انتظار ۶ استان

عکس: نیوشا ضیغمی و همسرش در جشن حافظ

رکورد تازه برای طولانی‌ترین هات داگ جهان! +عکس

این دانشگاه کمترین شهریه را می‌گیرد

توییتر رفع فیلتر نمی‌شود

شهریه دانشجویان دانشگاه الزهرا اعلام شد

چند نفر در کنکور ۹۷ انتخاب رشته کردند؟

تولید گوشی ارزان با همه امکانات گوشی های گرانقیمت

روزنامه جوان به چاوشی: وطن، هتل نیست!

عکس: چهره متفاوت «شبنم قلی خانی» در جشن حافظ!

مردی با دندان دماغ لیلا را کند! +عکس

۱۰ خریدار بزرگ سکه چه کسانی هستند؟

تکذیب یک شائبه درباره کنوانسیون خزر

تصویر «انگری بردز»، دزد معتاد را لو داد

عکس: بازیگران سریال «پدر» در جشن حافظ

یک شرکت لبنی، ۳۵ میلیارد تومان جریمه شد

زن جوان: مرد غریبه را به خانه آورده بودم

دو قطعه‌ی ممنوع آلبوم «چاوشی» لو رفت

پاسخ محسن هاشمی به «فرزندت کجاست؟» +عکس

۱۰ خریدار بزرگ سکه چه کسانی هستند+اسامی

هشدار به خریداران ملک در ترکیه پس از سقوط ارزش لیر

شوخی مهران مدیری هنگام گرفتن جایزه بهترین چهره تلویزیونی سال+ عکس

تصاویر کمیاب از جنگ ویتنام

کارگر‌ها دیگر فلافل هم نمی‌خورند!

مجازات قصاب گرانفروش تهرانی در ملا عام+عکس

عکس: گلزار، بی سوادترین سلبریتی ماست

یک صحنه غیرعادی در تهران! +عکس

دلار به کانال ۷ هزار تومان می‌آید

تصویری تلخ از مرگ دو فوتبالیست ایرانی در گرجستان

آدم شرم می‌کند با خانواده، خندوانه ببیند

حامدِ سریال «پدر» از مردم عذرخواهی کرد

ماشین فرمانده نیروی دریایی ارتش چیست؟+عکس

خاص ترین مازراتی موجود در کشور +عکس

توصیه رئیس اتحادیه طلا به مردم

دومین وزیر جوان در راه دولت؟ +عکس

تخلف فرزند استاندار و رئیس آموزش و پرورش در کنکور امسال

عکس:وقتی ارسطو و همسرش تیپ می‌زنند

عکس: بازیگر طنز و همسرش عزادار شدند

راه‌های از بین بردن خستگی و کسل بودن +عکس

کسی که با ساز وارد پارک می شود، خلافکار است؟

عکس: پوشش عجیب و غریب خانم بازیگر!

عکس: کوهنوردی جوان‌ترین وزیر دولت با آقازاده‌هایش

رونمایی از چهره جدید ساینا +عکس

دولت به درخواست احمدی‌نژاد «نه» گفت

عکس: ظاهر متفاوت لیلا حاتمی در اسپانیا

«هزارپا» در آستانه رکوردِ ۳۰ میلیاردی شدن

ناطق‌نوری سوار چه خودرویی می‌شود؟ +عکس

جمع‌آوری پول برای اخراج آقای خاص! +عکس

نوزادی همایون در آغوش محمدرضا شجریان +عکس

موج خواستگاری دختران از پسر‌ها در تلویزیون!

دلار ۱۵ هزار تومان می‌شود؟

عکس: «سحر قریشی» با ظاهری متفاوت‌تر از همیشه

تیپ متفاوت رهبر کره در یک کارخانه تولید ترشی! +عکس

ارزانی طلا رکورد زد