کد خبر: 20110
ف
فوتبال؛ آخرین یادگار مدرنیته اروپایی
فوتبال، اروپایی است زیرا در هیچ کجای دنیا، به اندازه اروپا فوتبال تمام طبقات جامعه را متأثر نمی کند. فوتبال در هیچ کجا به اندازه اروپا، اجتماعی و خانوادگی نیست.

شبکه علمی ثریا به نقل از مهر ـ سید مهدی ناظمی قره‌باغ: مدتی است در کشور ما نیز توجهات جسته و گریخته ای به فوتبال به مثابه یک مسأله فلسفی یا اجتماعی می شود. شاید بتوان گفت یکی از مهمترین آغازگران این راه، استاد داوری اردکانی بود که پرسش های قابل توجهی درباره فوتبال مطرح کرد. پس از ایشان نیز این روند ادامه دارد ولی هنوز فوتبال در محافل نظری تبدیل به یک حادّمسأله واقعی نشده است. یادداشت پیش رو نیز در ادامه همین تلاشها، تأملاتی را درباره ارتباط فوتبال با فرهنگ آمریکایی و اروپایی پیش می کشد.

فوتبال از اروپا آغاز شد ولی برخلاف سایر تجلیات فرهنگی جهان اروپایی، در آمریکا ریشه نکرد. طبعاً «فوتبالِ آمریکایی» ربطی به فوتبال ندارد که آن بکلی چیز دیگری است. ولی جایگاهی که امروز فوتبال در آمریکا دارد، جایگاه قابل توجهی نیست. حتی برگزاری جام جهانی فوتبال در این کشور هم نتوانست جایگاه فوتبال را به بسکتبال و راگبی نزدیک کند. پس مسأله اینجاست: فوتبال، این پرطرفدارترین «ورزش» دنیا، این صنعت پردرآمد و پر هیجان، هنوز در قلب اروپا باقی مانده است و در آمریکا ریشه ندوانده است.

این در حالی است که نه تنها هنر و رسانه و سیاست و اقتصاد، که حتی نظری ترین وجوه زندگی مدرن، مثلاً فلسفه های آلمانی و فرانسوی، که علی القاعده انضمامی ترین وجوه فرهنگی آلمانی و فرانسوی باید قلمداد شوند و البته هنوز هم جایگاهی نسبی در این کشورها دارند، تحت الشعاع مفسران آمریکایی خود هستند. بسیاری از بزرگترین مفسران فلسفه های بزرگ اروپایی، آمریکایی هستند و این چیزی است که اگر اوایل قرن بیستم کسی مدعی آن می شد، به راحتی باورپذیر نبود.

از نظر بودریار، آمریکا، رویای تحقق یافته اروپاست. رویایی که در اروپا نمی توانست درست تعبیر شود ولی اکنون آنجا محقق شده است. آمریکا از نظر بودریار، همان جهان ضد متعالی و ضد استعلایی مدرن است که قرار است در آن هر چیزی ممکن باشد. گاهی بودریار چنین می گوید که آمریکا تنها جایی است که سینما در آن واقعیت دارد، زیرا این سینما و رسانه است که واقعیت بخشی می کند و نه این که واقعیت، در سینما یا رسانه منعکس گردد. آمریکا همان جایی است که واقعیت بصری و رسانه ای در آن تا بی نهایت تکثیر می شود.

به نظر می رسد در بین همه آیین ها و جشن هایی که بیانگر حیات فرهنگی انسان مدرن و یافت انضمامی او از معنای عالم و آدم است، فوتبال موفق شده است «اروپایی» بماند

فوتبال در کجا قرار دارد؟ آیا فوتبال بخشی از جهان معاصر نیست؟ بخشی مهم از جهان معاصر با انبوهی از پیچیدگی های سیاسی، اقتصادی، رسانه ای، روانشناختی، جامعه شناختی و...؟ پس چگونه است که این پایه مهم فرهنگ معاصر از قلب دنیای معاصر، غایب است؟ چرا آمریکا مرکز فوتبال نیست و چرا اروپا همچنان مرکز فوتبال است؟

به نظر می رسد در بین همه آیین ها و جشن هایی که بیانگر حیات فرهنگی انسان مدرن و یافت انضمامی او از معنای عالم و آدم است، فوتبال موفق شده است «اروپایی» بماند، صرفاً به همین خاطر که فوتبال از نظر فرهنگی هم (حداقل تا به امروز) ماهیتی اروپایی دارد! فوتبال اروپایی است، زیرا فوتبال با نشان دادن یک جهان، پابرجا مانده است و این چیزی است که به سختی می توان در ورزش های تکنیکی تر (مانند بسکتبال که ورزشی است ظریف و انتزاعی و بسیار آمریکایی) دید و یا در ورزشهای کمتر آیینی(مانند والیبال که کم امکانات است و نقش تفرد در آن اندک است) یا آن دسته از ورزش هایی که به اندازه فوتبال امکان فراگیری و ایجاد هیجان و همبستگی عمومی ندارند (مانند کشتی و سایر ورزشهای غیر گروهی).

در فوتبال، معمولاً آن موفق تر است که بتواند در پی یک سنت حفظ شده حرکت کند. فوتبال با وجود همه تغییراتی که به تبع دنیای امروز پذیرفته است، همچنان «سنتی» باقی مانده است. زیباترین و هیجان انگیزترین فوتبال ها، مربوط به سنتی ترین ها هستند: اسپانیا، انگلستان، آلمان، ایتالیا و تا حدی فرانسه. مگر قدرت های فوتبال اروپا و تا حدی جهان همین ها نیستند؟ ما مشاهده گران فوتبال از سرتاسر دنیا، وقتی با بازی های اروپایی روبرو می شویم، در اوج هیجان قرار داریم زیرا می بینیم چطور ستاره های فوتبال دنیا، قرار است شعری زیبا را با سیاقی شناخته شده بسرایند. سبک و سیاقی که کمابیش یکی است و سروده ای که جدید است. همچنان که هر شاعر صاحب سبکی، مخاطبانی دارد با رنگ و بوی خود، هر سبک متشخص فوتبال نیز مخاطبانی خاص خود دارد. تشخص سبک های فوتبال، (با وجود کمرنگ شدن در دهه های اخیر) هنوز هم مهمترین چیزی است که فوتبال اروپا را قوام می دهد.

فوتبال، مانند سینما و تئاتر، شکلی از دینداری انسان غربی بعد از انقضای دوره اسطوره ای و دوره دینی است. این شکل فرهنگی(فوتبال) اما هنوز چیزکی از یافت فرهنگی خود را حفظ کرده است و در پی همین تحفظ است که موفق شده است دارای فرم فرهنگی متشخص باقی بماند و رمز برجستگی آن برای جهانیان نیز همین است

تشخص سبک های فوتبال، در پی سنت های متشخص اروپای مدرن به وجود آمده اند و در ادامه حدود سه هزار سال آیین های غرب فرهنگی (یونان و روم) متعین شده اند. فوتبال، مانند سینما و تئاتر، شکلی از دینداری انسان غربی بعد از انقضای دوره اسطوره ای و دوره دینی است. این شکل فرهنگی(فوتبال) اما هنوز چیزکی از یافت فرهنگی خود را حفظ کرده است و در پی همین تحفظ است که موفق شده است دارای فرم فرهنگی متشخص باقی بماند و رمز برجستگی آن برای جهانیان نیز همین است.

اروپای شرقی در مقابل، سبک و سنت خود را با توفیق چندانی ادامه نداده است. اروپای شرقی هیچگاه در مدرنیته اروپایی، مقام اول را نداشته است و همواره بعد از اروپای غربی قرار دارد. در دوره شکل گیری بلوک شرق، این منطقه موفق شد از یک تعین موقت و نسبی برخوردار شود و درست در همین دوره بود که می شد تا حدی از سبک مستقل اروپای شرقی در فوتبال نام برد.

آمریکای جنوبی و بطور خاص فقط بزریل و آرژانتین، نمایندگی فرهنگ اسپانیایی و پرتقالی را عهده دار هستند و طبعاً با مناسبات اقتصادی و سیاسی متفاوتی سبک و سیاق همان سنت فوتبال را ادامه می دهند. اینجا باید دقت داشت که منظور ما از نمایندگی این یا آن سنت فوتبال، به معنای آن نیست که یک سنت فوتبال لزوماً بیشترین نمود خود را در بازی ملی آن کشور نشان بدهد.

می دانیم که امروز بیشترین نمود در بازی های باشگاهی است و جام جهانی تلاشی است برای حفظ آن حال و هوای کلاسیک فوتبال. بنابراین هیچ مشکلی وجود ندارد که مثلاً گاهی نمود بازی برزیل از خود اسپانیا بیشتر باشد. به هر حال این فوتبال اسپانیایی است که موفق شده است افتخارات کم نظیری را به دست آورد و اسپانیا از سنتی ترین کشورهای اروپاست.

در بین همه کشورهای مقتدر و صاحب سبکی که نام برده شد، شاید کم توفیق ترین فرانسه باشد. دست بر قضا فرانسه بین این کشورها از همه سنت ستیزتر و دل آشوب تر است. آنجا که سخن از انقلاب و نقد و جنگ باشد، فرانسه اول صف است و آنجا که سخن از ساختن و تعین، در آخر صف قرار دارد. حتی در سینما هم فرانسه بیشتر به سبک های آوانگارد و موج نو شهرت دارد تا به سینمای کلاسیک.

سایر کشورهای دنیا، اعم از آفریقایی و آسیایی و ... کم یا زیاد، یا اقمار یکی از قطب های فوتبال هستند(مانند کشورهای آفریقایی که معمولاً بطور سیستماتیک برای باشگاههای فرانسوی و ایتالیایی و... بازیکن تأمین می کنند) یا این که هنوز به سبک نرسیده اند و در حال برزخی به سر می برند.

هر چه جهان آمریکایی تر می شود و فوتبال سرمایه سالارانه تر و رسانه ای تر، فوتبال سنتی و اروپایی هم کمرنگ تر می شود

هر چه جهان آمریکایی تر می شود و فوتبال سرمایه سالارانه تر و رسانه ای تر، فوتبال سنتی و اروپایی هم کمرنگ تر می شود. فوتبال هر چند بدون رسانه نیست، اما وقتی رسانه ای می گردد، می تواند نه از راه وضع واقعی خود، بلکه از راه فضاسازی رسانه ای برجسته گردد. فوتبال هر چقدر بیشتر تابع اقتضائات سرمایه شود، بیشتر بی وطن می گردد و مثلاً لیگ های کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هم در این میانه، مدعی می شوند.

اما فوتبال، اروپایی است زیرا در هیچ کجای دنیا، به اندازه اروپا فوتبال تمام طبقات جامعه را متأثر نمی کند. فوتبال در هیچ کجا به اندازه اروپا، اجتماعی و خانوادگی نیست. قطعاً فوتبال سیاسی است و روابط اقتصادی آن هم مهم است. اما هر چه اقتصادی تر و سیاسی تر(تابع پروژه های و اغراض صرفاً سیاسی) شود، کمتر اروپایی می شود و بیشتر بی روح. فوتبالی بقا خواهد داشت و می تواند با توده های مردم باشد، که تشخص در سبک داشته باشد و درآمیخته باشد با فرهنگی متعین.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

عکس: بازگشت کم حجاب‌ها به تلویزیون در ایام سوگواری!

نخستین عکس‌ها از شهاب حسینی در آمریکا

ماجرای جنجالی آموزش آرایش با تم عزا +عکس

تاسف خانم مجری از خون به ناحق ریخته شده طلبه جوان

عکس: حمله به تجمع عزاداران حسینی در لندن

مرگ مشکوک دختر جوان در خانه پدری

سقوط مرگبار تیر برق بر روی دسته سینه‌زنی در لار

عکس: خانم بازیگری که بوکسور است

آنجلینا جولی در آستانه چهارمین ازدواج

پست تامل‌برانگیز پرویز پرستویی در روز تاسوعا/ عکس

مردم چقدر اسکناس و سکه در صندوقهای شان دارند؟

احمد خمینی در حال سخنرانی + عکس

ظاهر متفاوت خانم بازیگر در نقش پرستار +عکس

عکس/ جنجال حضور مادورو و همسرش در رستوران آشپز سرشناس در شرایط بحرانی ونزوئلا

آغاز ساخت خوابگاه ۵۰۰ ظرفیتی در دانشگاه علوم پزشکی تهران

پسر شهید احمدی‌روشن در عزاداری بیت رهبری +عکس

کلاهبرداران نذر اینترنتی دستگیر شدند

مولکولی که در طول روزه‌داری تولید می‌شود اثر ضد پیری دارد

دشواری‌های آزمایش لباس فضایی

وقتی برای عباس(ع) امان نامه آوردند/ رفع الله رایة العباس

ملاقات «ماه» و «بهرام» در صبح فردا

ثبت نام قبول شدگان ارشد دانشگاه آزاد از شنبه آغاز می شود

علت تاخیر در اعلام نتایج ارشد دانشگاه آزاد

تصاویر: عزاداری در تکیه ۲۰۰ ساله تهران

سلاح زاویه زن در دست سردار نجار +عکس

کیف ضد گلوله حسن روحانى +عکس

چرا مردان با زنان بزرگتر ازدواج می‌کنند؟

حکم عجیب مُفتی مصری درباره اهدای عضو

تبریز شهری که دیگر بی‌گدا نیست؟

مهلک‌ترین مخدر

تصویر سه فرزند خردسال طلبه جوانی که در مشهد به قتل رسید

واکنش سام درخشانی به انتشار فیلم رقصش

جرم = طلبگی + عکس

خودرو در دیجی‌کالا ناموجود شد+ عکس

پیام اعتراض‌آمیز «محسن افشانی» به رییس جمهور

دختری که شاخ اینستاگرام بود خودکشی کرد +عکس

دختران نیجریه‌ای؛ قربانی باند‌های قاچاق و بهره‌برداری جنسی! + عکس

عکس: ژست خاص طناز طباطبایی کنار مهران غفوریان

تاثیر 30 درصدی سوابق تحصیلی در کنکور 98

عکس: ارسلان قاسمی و نیوشا ضیغمی در «هشتگ»

شعر منتشر نشده از استاد شهریار درباره رهبر انقلاب

قتل پرسر و صدای یک ورزشکار زن +عکس

عکس: اتوبوس سوخته تصادف مرگبار جاده نطنز

باطل کردن قبولی کنکور بعد از ۱سال و نیم!

مدهای عجیب با نام آرایش محرمی! +عکس

آیا امام حسین (ع) داماد ایرانیان بوده است؟

حاشیه‌های گریه‌ی کودک عزادار در تهران

حضور متفاوت زنان سیستان و بلوچستانی در ادارات

زیباکلام: احمدی نژاد استاد عوام فریبی است

آپدیت گلکسی اس 8 چه قابلیت هایی را به همراه می‌آورد؟

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ شالیزارهای رنگی

ابداع روش درمانی ۱۵ دقیقه‌ای برای کچل‌ها

مدارس اجازه اخذ پول از خانواده‌ها را ندارند

جان سخت ترین حافظه SSD عرضه شد

اینستاگرام کانال خرید راه اندازی می کند

آغاز ثبت نام غیرحضوری مقطع کارشناسی دانشگاه پیام نور

چرا این بازیگر خانه‌اش را کنار مسجد خرید؟

ظاهر متفاوت خانم بازیگر در نقش پرستار

ماجرای شفا پیدا کردن مداح معروف در حرم امام رضا (ع)

حلق‌آویزشدن مدل اینستاگرامی در قایق تفریحی

عکس: تفریح مهران غفوریان در انگلیس!

لایک مدیر «آمدنیوز» زیر مطلب دستیار روحانی +عکس

نوزادی با ۴ پا به دنیا آمد +عکس

چطور رقاص فینال جام‌جهانی محبوب بزرگترین برندهاست!

عکس: پیام یک دختر شیرازی به شهرداری تهران

داعش نزدیک مرز ایران است؟

ابراز ناراحتی مهناز افشار از روضه خوانی یک روحانی +عکس

انتقاد تند روزنامه سپاه از فیلم معروف ایرانی

طلبه مضروب مشهدی درگذشت

عکس: کشف ۱۰۰۰ شیشه انواع مشروبات الکلی در مشهد

توصیه محرمانه رهبری درباره تتلو +عکس

علی کریمی به عادل: کاری می‌کنم از این فوتبال فرار کنی!

آغاز بکار اولین قطار هیدروژنی جهان در آلمان

5G چه فرقی با 4G دارد؟

طرح پلیس برای مقابله با موبایل‌قاپی

عرضه بخشی از تلفن‌های همراه تازه ترخیص شده در فروشگاه‌های اینترنتی

داروی طبیعی میگرن بسازید

نتایج نهایی آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته دانشگاه آزاد اعلام شد

آیا امام حسین(ع) از اول به قصد کربلا حرکت کرد؟

تاسوعا و عاشورا باران می‌بارد

واکنش به خبر آتش زدن ۷۲ کبوتر در عزاداری محرم

پاسخ عروس سفیر ایران به حمله شیلا خداداد

اسیر عثمانی در حال وضو گرفتن برای ادای آخرین نماز عمرش

ابراز ناراحتی مهناز افشار از روضه خوانی یک روحانی +عکس

هرگز یک ایرانی را تهدید نکن +عکس

توهین به سران سه قوه توسط مداح در جلسه عزاداری

واکنش سام درخشانی به انتشار فیلم رقصش

عکسی قدیمی از شیلا خداداد و سعید کنگرانی

معروف ترین تحریف های واقعه عاشورا

انتقاد از علی لاریجانی بخاطر یک عکس حاشیه ساز

حمله دسته جمعی به نماینده ایران در اسکار

عکس: تبریک «آزاده نامداری» به «احسان علیخانی»

عکس| بدل علی کریمی در ورزشگاه آزادی

تصویری که موشک فوتبال ایران از مربی سابق پرسپولیس منتشر کرد

کمپین ضد ماساژ در کویت

اشتباه تاریخی فیلم محمد رسول الله

با پولی که مردم به حساب سایپا ریختند،می شودیکی از شرکتهای بنز، لامبورگینی، فیات یا تویوتا را خرید

عکس: جنجالی شدن مدل موی بازیگر زن در اینستاگرام!

باطل کردن قبولی کنکور بعد از ۱سال و نیم!

عکس: «مالک» سریال «دلدادگان» در کنار همسر واقعی‌اش

حادثه خونین برای عزاداران حسینی +عکس

جعل مدرک تحصیلی، کار دست وزیر بهداشت داد

عکس: احمدی‌نژاد اینطوری موتور انتخاباتی‌اش را روشن‌کرد!

فرار عامل ذبح الاغ در شهر گرگان

عکس: فحاشی به بازیگر زن به خاطر مدل موی جدیدش

4 خطای رایج درباره محرم و حماسه عاشورا چیست؟

تصاویری از تفریحات مردم کره شمالی

رابطه پنهان با مادر زن در موبایل احمد لو رفت!

کشف لاشه الاغ ذبح شده در منزل مسکونی +عکس

آغاز بزرگترین رزمایش نظامی در تاریخ معاصر روسیه با حضور چین+ تصاویر