کد خبر: 20110
ف
فوتبال؛ آخرین یادگار مدرنیته اروپایی
فوتبال، اروپایی است زیرا در هیچ کجای دنیا، به اندازه اروپا فوتبال تمام طبقات جامعه را متأثر نمی کند. فوتبال در هیچ کجا به اندازه اروپا، اجتماعی و خانوادگی نیست.

شبکه علمی ثریا به نقل از مهر ـ سید مهدی ناظمی قره‌باغ: مدتی است در کشور ما نیز توجهات جسته و گریخته ای به فوتبال به مثابه یک مسأله فلسفی یا اجتماعی می شود. شاید بتوان گفت یکی از مهمترین آغازگران این راه، استاد داوری اردکانی بود که پرسش های قابل توجهی درباره فوتبال مطرح کرد. پس از ایشان نیز این روند ادامه دارد ولی هنوز فوتبال در محافل نظری تبدیل به یک حادّمسأله واقعی نشده است. یادداشت پیش رو نیز در ادامه همین تلاشها، تأملاتی را درباره ارتباط فوتبال با فرهنگ آمریکایی و اروپایی پیش می کشد.

فوتبال از اروپا آغاز شد ولی برخلاف سایر تجلیات فرهنگی جهان اروپایی، در آمریکا ریشه نکرد. طبعاً «فوتبالِ آمریکایی» ربطی به فوتبال ندارد که آن بکلی چیز دیگری است. ولی جایگاهی که امروز فوتبال در آمریکا دارد، جایگاه قابل توجهی نیست. حتی برگزاری جام جهانی فوتبال در این کشور هم نتوانست جایگاه فوتبال را به بسکتبال و راگبی نزدیک کند. پس مسأله اینجاست: فوتبال، این پرطرفدارترین «ورزش» دنیا، این صنعت پردرآمد و پر هیجان، هنوز در قلب اروپا باقی مانده است و در آمریکا ریشه ندوانده است.

این در حالی است که نه تنها هنر و رسانه و سیاست و اقتصاد، که حتی نظری ترین وجوه زندگی مدرن، مثلاً فلسفه های آلمانی و فرانسوی، که علی القاعده انضمامی ترین وجوه فرهنگی آلمانی و فرانسوی باید قلمداد شوند و البته هنوز هم جایگاهی نسبی در این کشورها دارند، تحت الشعاع مفسران آمریکایی خود هستند. بسیاری از بزرگترین مفسران فلسفه های بزرگ اروپایی، آمریکایی هستند و این چیزی است که اگر اوایل قرن بیستم کسی مدعی آن می شد، به راحتی باورپذیر نبود.

از نظر بودریار، آمریکا، رویای تحقق یافته اروپاست. رویایی که در اروپا نمی توانست درست تعبیر شود ولی اکنون آنجا محقق شده است. آمریکا از نظر بودریار، همان جهان ضد متعالی و ضد استعلایی مدرن است که قرار است در آن هر چیزی ممکن باشد. گاهی بودریار چنین می گوید که آمریکا تنها جایی است که سینما در آن واقعیت دارد، زیرا این سینما و رسانه است که واقعیت بخشی می کند و نه این که واقعیت، در سینما یا رسانه منعکس گردد. آمریکا همان جایی است که واقعیت بصری و رسانه ای در آن تا بی نهایت تکثیر می شود.

به نظر می رسد در بین همه آیین ها و جشن هایی که بیانگر حیات فرهنگی انسان مدرن و یافت انضمامی او از معنای عالم و آدم است، فوتبال موفق شده است «اروپایی» بماند

فوتبال در کجا قرار دارد؟ آیا فوتبال بخشی از جهان معاصر نیست؟ بخشی مهم از جهان معاصر با انبوهی از پیچیدگی های سیاسی، اقتصادی، رسانه ای، روانشناختی، جامعه شناختی و...؟ پس چگونه است که این پایه مهم فرهنگ معاصر از قلب دنیای معاصر، غایب است؟ چرا آمریکا مرکز فوتبال نیست و چرا اروپا همچنان مرکز فوتبال است؟

به نظر می رسد در بین همه آیین ها و جشن هایی که بیانگر حیات فرهنگی انسان مدرن و یافت انضمامی او از معنای عالم و آدم است، فوتبال موفق شده است «اروپایی» بماند، صرفاً به همین خاطر که فوتبال از نظر فرهنگی هم (حداقل تا به امروز) ماهیتی اروپایی دارد! فوتبال اروپایی است، زیرا فوتبال با نشان دادن یک جهان، پابرجا مانده است و این چیزی است که به سختی می توان در ورزش های تکنیکی تر (مانند بسکتبال که ورزشی است ظریف و انتزاعی و بسیار آمریکایی) دید و یا در ورزشهای کمتر آیینی(مانند والیبال که کم امکانات است و نقش تفرد در آن اندک است) یا آن دسته از ورزش هایی که به اندازه فوتبال امکان فراگیری و ایجاد هیجان و همبستگی عمومی ندارند (مانند کشتی و سایر ورزشهای غیر گروهی).

در فوتبال، معمولاً آن موفق تر است که بتواند در پی یک سنت حفظ شده حرکت کند. فوتبال با وجود همه تغییراتی که به تبع دنیای امروز پذیرفته است، همچنان «سنتی» باقی مانده است. زیباترین و هیجان انگیزترین فوتبال ها، مربوط به سنتی ترین ها هستند: اسپانیا، انگلستان، آلمان، ایتالیا و تا حدی فرانسه. مگر قدرت های فوتبال اروپا و تا حدی جهان همین ها نیستند؟ ما مشاهده گران فوتبال از سرتاسر دنیا، وقتی با بازی های اروپایی روبرو می شویم، در اوج هیجان قرار داریم زیرا می بینیم چطور ستاره های فوتبال دنیا، قرار است شعری زیبا را با سیاقی شناخته شده بسرایند. سبک و سیاقی که کمابیش یکی است و سروده ای که جدید است. همچنان که هر شاعر صاحب سبکی، مخاطبانی دارد با رنگ و بوی خود، هر سبک متشخص فوتبال نیز مخاطبانی خاص خود دارد. تشخص سبک های فوتبال، (با وجود کمرنگ شدن در دهه های اخیر) هنوز هم مهمترین چیزی است که فوتبال اروپا را قوام می دهد.

فوتبال، مانند سینما و تئاتر، شکلی از دینداری انسان غربی بعد از انقضای دوره اسطوره ای و دوره دینی است. این شکل فرهنگی(فوتبال) اما هنوز چیزکی از یافت فرهنگی خود را حفظ کرده است و در پی همین تحفظ است که موفق شده است دارای فرم فرهنگی متشخص باقی بماند و رمز برجستگی آن برای جهانیان نیز همین است

تشخص سبک های فوتبال، در پی سنت های متشخص اروپای مدرن به وجود آمده اند و در ادامه حدود سه هزار سال آیین های غرب فرهنگی (یونان و روم) متعین شده اند. فوتبال، مانند سینما و تئاتر، شکلی از دینداری انسان غربی بعد از انقضای دوره اسطوره ای و دوره دینی است. این شکل فرهنگی(فوتبال) اما هنوز چیزکی از یافت فرهنگی خود را حفظ کرده است و در پی همین تحفظ است که موفق شده است دارای فرم فرهنگی متشخص باقی بماند و رمز برجستگی آن برای جهانیان نیز همین است.

اروپای شرقی در مقابل، سبک و سنت خود را با توفیق چندانی ادامه نداده است. اروپای شرقی هیچگاه در مدرنیته اروپایی، مقام اول را نداشته است و همواره بعد از اروپای غربی قرار دارد. در دوره شکل گیری بلوک شرق، این منطقه موفق شد از یک تعین موقت و نسبی برخوردار شود و درست در همین دوره بود که می شد تا حدی از سبک مستقل اروپای شرقی در فوتبال نام برد.

آمریکای جنوبی و بطور خاص فقط بزریل و آرژانتین، نمایندگی فرهنگ اسپانیایی و پرتقالی را عهده دار هستند و طبعاً با مناسبات اقتصادی و سیاسی متفاوتی سبک و سیاق همان سنت فوتبال را ادامه می دهند. اینجا باید دقت داشت که منظور ما از نمایندگی این یا آن سنت فوتبال، به معنای آن نیست که یک سنت فوتبال لزوماً بیشترین نمود خود را در بازی ملی آن کشور نشان بدهد.

می دانیم که امروز بیشترین نمود در بازی های باشگاهی است و جام جهانی تلاشی است برای حفظ آن حال و هوای کلاسیک فوتبال. بنابراین هیچ مشکلی وجود ندارد که مثلاً گاهی نمود بازی برزیل از خود اسپانیا بیشتر باشد. به هر حال این فوتبال اسپانیایی است که موفق شده است افتخارات کم نظیری را به دست آورد و اسپانیا از سنتی ترین کشورهای اروپاست.

در بین همه کشورهای مقتدر و صاحب سبکی که نام برده شد، شاید کم توفیق ترین فرانسه باشد. دست بر قضا فرانسه بین این کشورها از همه سنت ستیزتر و دل آشوب تر است. آنجا که سخن از انقلاب و نقد و جنگ باشد، فرانسه اول صف است و آنجا که سخن از ساختن و تعین، در آخر صف قرار دارد. حتی در سینما هم فرانسه بیشتر به سبک های آوانگارد و موج نو شهرت دارد تا به سینمای کلاسیک.

سایر کشورهای دنیا، اعم از آفریقایی و آسیایی و ... کم یا زیاد، یا اقمار یکی از قطب های فوتبال هستند(مانند کشورهای آفریقایی که معمولاً بطور سیستماتیک برای باشگاههای فرانسوی و ایتالیایی و... بازیکن تأمین می کنند) یا این که هنوز به سبک نرسیده اند و در حال برزخی به سر می برند.

هر چه جهان آمریکایی تر می شود و فوتبال سرمایه سالارانه تر و رسانه ای تر، فوتبال سنتی و اروپایی هم کمرنگ تر می شود

هر چه جهان آمریکایی تر می شود و فوتبال سرمایه سالارانه تر و رسانه ای تر، فوتبال سنتی و اروپایی هم کمرنگ تر می شود. فوتبال هر چند بدون رسانه نیست، اما وقتی رسانه ای می گردد، می تواند نه از راه وضع واقعی خود، بلکه از راه فضاسازی رسانه ای برجسته گردد. فوتبال هر چقدر بیشتر تابع اقتضائات سرمایه شود، بیشتر بی وطن می گردد و مثلاً لیگ های کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هم در این میانه، مدعی می شوند.

اما فوتبال، اروپایی است زیرا در هیچ کجای دنیا، به اندازه اروپا فوتبال تمام طبقات جامعه را متأثر نمی کند. فوتبال در هیچ کجا به اندازه اروپا، اجتماعی و خانوادگی نیست. قطعاً فوتبال سیاسی است و روابط اقتصادی آن هم مهم است. اما هر چه اقتصادی تر و سیاسی تر(تابع پروژه های و اغراض صرفاً سیاسی) شود، کمتر اروپایی می شود و بیشتر بی روح. فوتبالی بقا خواهد داشت و می تواند با توده های مردم باشد، که تشخص در سبک داشته باشد و درآمیخته باشد با فرهنگی متعین.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

عکس: «بهنوش بختیاری» چادری می‌شود

حضور مهران مدیری در دادسرای رسانه

اپلیکیشن ویز به سیستم عامل خودروها می‌آید

خودروهای خودران گوگل رکورد زدند +عکس

خبر خوش برای مبتلایان به بیماری برص

پز عالی با جیب خالی در اینستاگرام + عکس

می‌اندیشم پس خدا هست/ اندیشه؛ مهمترین نشانه خداوند

اردوگاه باهنر با مصوبه نمایندگان مجلس در ضمانت است / مجلس در مورد نبود ردیف بودجه پاسخگو باشد

اعتراض مجازی داوطلبان کنکور به قطعی شدن تاثیر معدل

برنامه درسی به شدت حافظه‌گراست

بیماری هولناکی که در این فصل در کمین سلامتی شماست

هتل‌ها این 15 راز را از شما مخفی نگه می دارند!

جویس کارول اوتس: ویلیام فاکنر مهم‌ترین داستان‌نویس ایالات متحده است

بلایی که فامیل‌بازی بر سر مدارس غیردولتی آورد

یک پیشنهاد شگفت‌انگیز برای دوستداران سیاحت در جنگل‌های شمال

امکان ویرایش و انتخاب رشته مجدد ارشد آزاد

عکس روز نشنال جئوگرافیک؛ غروب در بهشت

کنفرانس بین‌المللی توماس کوهن و انقلاب علمی برگزار می شود

معرفت‌شناسی ما بازدارنده است/ فلسفه نباید درون ذهن بماند

کتاب خدای متعال اثر «یان ریچارد نتون» ترجمه و منتشر شد

عکس: مژدگانی 10میلیونی برای سگ خانگی!

دنیا با تکنولوژی 5G چگونه خواهد بود؟

عکس: ترجیح می‌دهید کدام همکار شوهر شما باشد؟!

کشف راز نورافشانی زشت ترین ماهی دنیا

کاستی‌های برنامه‌ریزی کلان آموزشی و درسی کشور

بزرگترین تفنگ آبی دنیا ساخته شد +عکس

سخنرانی محسن ثلاثی درباره جهان ایرانی و ایران جهانی

میزان محبوبیت کالاهای ایرانی در دنیا

بیماری‌های حاصل از ازدواج فامیلی چیست؟

سی تی اسکن موجب افزایش ریسک تومور مغزی می شود

آشنایی با شیوه درمان بیماری های فصل گرما

خداحافظی با سیستم عامل اندروید قطعی شد

کی‌روش در ایران ماندنی شد

چگونه آنلاین بودنتان را در اینستاگرام مخفی کنید

تا کنکور برچیده نشود، مشکلات حل نمی‌شوند

انتشار«فلسفه سیاسی آیت‌الله العظمی خامنه‌ای» به زبان ترکی

کتاب «خاطرات مستند خسروشاهی درباره حزب خلق مسلمان» منتشر شد

عکس: تیپ متفاوت مهناز افشار در کنار سحر دولتشاهی

مضرات اشعه تلفن‌های همراه بر حافظه نوجوانان

اسامی ۳ شرکت متخلف محصولات درمانی

مورد عجیب در جستجوی کلمه احمق در گوگل! +عکس

جدول زمانی فراخوان جذب هیات علمی شهریور ۹۷

شایع‌ترین علائم جسمیِ افسردگی

افشای تخلفات سلبریتی‌ها برای انحراف اذهان!

عکس: پست اینستاگرامی «فرهاد مجیدی» در پی درگذشت پدرش

کنفرانس بین‌المللی مبانی فلسفه هندوئیسم برگزار می شود

به استوری‌های اینستاگرامی واکنش نشان دهید! +عکس

پیشی گرفتن تکنولوژی از علم، ضربه مهلکی به سیاست علمی ما وارد کرد

متهم موسسه ثامن الحجج فرار کرد؟

این تکنولوژی می‌تواند ایران را از خشکسالی نجات دهد

چرا باید برای پرداخت پاداش فرهنگیان، اردوگاه شهید باهنر را به حراج بگذارند؟

حبس روزانه 10نفر در آسانسور به دلیل قطعی برق!

دانش اصول باید نظام جدیدی پیدا کند

تقاضای ۴۰۰ ردیف هیئت علمی برای دانشگاه فرهنگیان

کتاب «حقوق بشر و نظام اجتماعی در اسلام» منتشر شد

پول‌های زنانه باعث طلاق می‌شود؟

اجرای طرح «هفته سرود مدرسه‌ای» در آذر ماه امسال برای اولین بار

«زندگی ما: زندگی فرزندان شهدا بعد از پدرانشان» منتشر شد

گلکسی «اس» با «نوت» ادغام می‌شود

جزئیات برگزاری المپیاد دانشجویان علوم پزشکی

آغاز به کار اولین آزمایشگاه نانو در سازمان مدارس دانشگاه آزاد

میوه‌های لاکچری خارجی سر سفره ایرانی‌ها

اینترنت در آینده غرق می شود

قطار آموزش نانو به ایستگاه مدارس فنی‌وحرفه‌ای رسید

قانون عجیب برندهای لوکس دنیا؛ سوزاندن محصولات برای بقا

پخش «نود» قطع می‌شود؟

نقد تند شوخی‌های جنسی «جناب‌خان» و «خندوانه»

تولید محصولات فاسد در جنوب تهران

کیهان: شبکه 3 افتضاح است!

پاسخ یکی از مدیران تلگرام طلایی به شایعات

شین‌آبادی‌ها کتاب زندگی‌شان را می نویسند/ این دختران هنوز کارت ملی ندارند

واگذاری مسئولیت سرویس‌های مدارس به شرکت‌های حمل و نقلی / آغازبه‌کار سامانه «سپند» از مرداد

افزایش شهریه دانشگاه های غیرانتفاعی

تخلف اپراتورها در ارسال پیامک

اظهارات مدیر شبکه ۳ درباره اتهام‌ زنی‌های به مجریان سیما

میانگین هزینه سالانه یک خانواده ایرانی چقدر است؟ +اینفوگرافیک

۱۳ علت داغ شدن گوشی و راه‌های جلوگیری از آن

عکس دسته‌جمعی خانواده شریفی‌نیا در یک هتل لوکس!

عکس: مهناز افشار بر سر قبرِ پدرش

آماده رؤیت طولانی‌ترین ماه گرفتگی قرن باشید

«مریم رجوی» به دام افتاد +عکس

با شاسی بلند جدید سایپا بیشتر آشنا شوید +عکس

موتور سواری خاص پوتین+عکس

وزیر بهداشت حکم مرگ امید را امضا کرد!

وام فوری در 60 دقیقه بدون حضور در بانک!

صبح ناشتا بدن خود را این گونه شگفت‌زده کنید

علیرضا فغانی ممنوع التصویر شد +عکس

جوانانی که با ۵ ساعت کار روزانه یک میلیون تومان در آمد دارند!

علیرضا جهانبخش اسب سردار آزمون را پسندید +عکس

واکنش پرویز پرستویی به گزارش «20:30»

پرستو صالحی عزادار شد +عکس

درخواست عاجزانه فردوسی پور برای سانسور نکردن!

حالا چطوری کریس؟!

گرمای شدید ایران را در برمی‌گیرد

یورو‌های گردشگران خارجی در جیب روستایی بی سواد +تصاویر

مشکلاتی که بادمجان می‌تواند برای شما ایجاد کند

کتک زدن مردم با لباس مبدل! +تصاویر

اتفاقی عجیب در تلویزیون ایران که همه را غافلگیر کرد! +عکس

دختران بی حجاب در المپیاد جهانی در ایران +عکس

رقص اوباما در سالگرد تولد ماندلا +عکس

عکس دسته‌جمعی خانواده شریفی‌نیا در یک هتل لوکس!

آخرین خبرها از انفجار در شهرک صنعتی خمین +تصاویر

عکس: «هستی مهدوی» در کنار «مهدی مهدوی‌کیا»

مبارزه مجری تلویزیون با بیماری سرطان +عکس

جریمه پلیس راهنمایی و رانندگی در فضای مجازی +عکس

یک روز تعطیلی در تهران برای کاهش مصرف برق

پیشنهاد طب سنتی برای تصفیه خون در یک هفته

ادامه عکس های جنجالی علیرضا فغانی؛ این بار با خواهرِ همسرش!

واکنش روحانی به تماس‌های ترامپ +عکس

لحظه سرقت مسلحانه از بانک ملی +عکس