کد خبر: 20110
ف
فوتبال؛ آخرین یادگار مدرنیته اروپایی
فوتبال، اروپایی است زیرا در هیچ کجای دنیا، به اندازه اروپا فوتبال تمام طبقات جامعه را متأثر نمی کند. فوتبال در هیچ کجا به اندازه اروپا، اجتماعی و خانوادگی نیست.

شبکه علمی ثریا به نقل از مهر ـ سید مهدی ناظمی قره‌باغ: مدتی است در کشور ما نیز توجهات جسته و گریخته ای به فوتبال به مثابه یک مسأله فلسفی یا اجتماعی می شود. شاید بتوان گفت یکی از مهمترین آغازگران این راه، استاد داوری اردکانی بود که پرسش های قابل توجهی درباره فوتبال مطرح کرد. پس از ایشان نیز این روند ادامه دارد ولی هنوز فوتبال در محافل نظری تبدیل به یک حادّمسأله واقعی نشده است. یادداشت پیش رو نیز در ادامه همین تلاشها، تأملاتی را درباره ارتباط فوتبال با فرهنگ آمریکایی و اروپایی پیش می کشد.

فوتبال از اروپا آغاز شد ولی برخلاف سایر تجلیات فرهنگی جهان اروپایی، در آمریکا ریشه نکرد. طبعاً «فوتبالِ آمریکایی» ربطی به فوتبال ندارد که آن بکلی چیز دیگری است. ولی جایگاهی که امروز فوتبال در آمریکا دارد، جایگاه قابل توجهی نیست. حتی برگزاری جام جهانی فوتبال در این کشور هم نتوانست جایگاه فوتبال را به بسکتبال و راگبی نزدیک کند. پس مسأله اینجاست: فوتبال، این پرطرفدارترین «ورزش» دنیا، این صنعت پردرآمد و پر هیجان، هنوز در قلب اروپا باقی مانده است و در آمریکا ریشه ندوانده است.

این در حالی است که نه تنها هنر و رسانه و سیاست و اقتصاد، که حتی نظری ترین وجوه زندگی مدرن، مثلاً فلسفه های آلمانی و فرانسوی، که علی القاعده انضمامی ترین وجوه فرهنگی آلمانی و فرانسوی باید قلمداد شوند و البته هنوز هم جایگاهی نسبی در این کشورها دارند، تحت الشعاع مفسران آمریکایی خود هستند. بسیاری از بزرگترین مفسران فلسفه های بزرگ اروپایی، آمریکایی هستند و این چیزی است که اگر اوایل قرن بیستم کسی مدعی آن می شد، به راحتی باورپذیر نبود.

از نظر بودریار، آمریکا، رویای تحقق یافته اروپاست. رویایی که در اروپا نمی توانست درست تعبیر شود ولی اکنون آنجا محقق شده است. آمریکا از نظر بودریار، همان جهان ضد متعالی و ضد استعلایی مدرن است که قرار است در آن هر چیزی ممکن باشد. گاهی بودریار چنین می گوید که آمریکا تنها جایی است که سینما در آن واقعیت دارد، زیرا این سینما و رسانه است که واقعیت بخشی می کند و نه این که واقعیت، در سینما یا رسانه منعکس گردد. آمریکا همان جایی است که واقعیت بصری و رسانه ای در آن تا بی نهایت تکثیر می شود.

به نظر می رسد در بین همه آیین ها و جشن هایی که بیانگر حیات فرهنگی انسان مدرن و یافت انضمامی او از معنای عالم و آدم است، فوتبال موفق شده است «اروپایی» بماند

فوتبال در کجا قرار دارد؟ آیا فوتبال بخشی از جهان معاصر نیست؟ بخشی مهم از جهان معاصر با انبوهی از پیچیدگی های سیاسی، اقتصادی، رسانه ای، روانشناختی، جامعه شناختی و...؟ پس چگونه است که این پایه مهم فرهنگ معاصر از قلب دنیای معاصر، غایب است؟ چرا آمریکا مرکز فوتبال نیست و چرا اروپا همچنان مرکز فوتبال است؟

به نظر می رسد در بین همه آیین ها و جشن هایی که بیانگر حیات فرهنگی انسان مدرن و یافت انضمامی او از معنای عالم و آدم است، فوتبال موفق شده است «اروپایی» بماند، صرفاً به همین خاطر که فوتبال از نظر فرهنگی هم (حداقل تا به امروز) ماهیتی اروپایی دارد! فوتبال اروپایی است، زیرا فوتبال با نشان دادن یک جهان، پابرجا مانده است و این چیزی است که به سختی می توان در ورزش های تکنیکی تر (مانند بسکتبال که ورزشی است ظریف و انتزاعی و بسیار آمریکایی) دید و یا در ورزشهای کمتر آیینی(مانند والیبال که کم امکانات است و نقش تفرد در آن اندک است) یا آن دسته از ورزش هایی که به اندازه فوتبال امکان فراگیری و ایجاد هیجان و همبستگی عمومی ندارند (مانند کشتی و سایر ورزشهای غیر گروهی).

در فوتبال، معمولاً آن موفق تر است که بتواند در پی یک سنت حفظ شده حرکت کند. فوتبال با وجود همه تغییراتی که به تبع دنیای امروز پذیرفته است، همچنان «سنتی» باقی مانده است. زیباترین و هیجان انگیزترین فوتبال ها، مربوط به سنتی ترین ها هستند: اسپانیا، انگلستان، آلمان، ایتالیا و تا حدی فرانسه. مگر قدرت های فوتبال اروپا و تا حدی جهان همین ها نیستند؟ ما مشاهده گران فوتبال از سرتاسر دنیا، وقتی با بازی های اروپایی روبرو می شویم، در اوج هیجان قرار داریم زیرا می بینیم چطور ستاره های فوتبال دنیا، قرار است شعری زیبا را با سیاقی شناخته شده بسرایند. سبک و سیاقی که کمابیش یکی است و سروده ای که جدید است. همچنان که هر شاعر صاحب سبکی، مخاطبانی دارد با رنگ و بوی خود، هر سبک متشخص فوتبال نیز مخاطبانی خاص خود دارد. تشخص سبک های فوتبال، (با وجود کمرنگ شدن در دهه های اخیر) هنوز هم مهمترین چیزی است که فوتبال اروپا را قوام می دهد.

فوتبال، مانند سینما و تئاتر، شکلی از دینداری انسان غربی بعد از انقضای دوره اسطوره ای و دوره دینی است. این شکل فرهنگی(فوتبال) اما هنوز چیزکی از یافت فرهنگی خود را حفظ کرده است و در پی همین تحفظ است که موفق شده است دارای فرم فرهنگی متشخص باقی بماند و رمز برجستگی آن برای جهانیان نیز همین است

تشخص سبک های فوتبال، در پی سنت های متشخص اروپای مدرن به وجود آمده اند و در ادامه حدود سه هزار سال آیین های غرب فرهنگی (یونان و روم) متعین شده اند. فوتبال، مانند سینما و تئاتر، شکلی از دینداری انسان غربی بعد از انقضای دوره اسطوره ای و دوره دینی است. این شکل فرهنگی(فوتبال) اما هنوز چیزکی از یافت فرهنگی خود را حفظ کرده است و در پی همین تحفظ است که موفق شده است دارای فرم فرهنگی متشخص باقی بماند و رمز برجستگی آن برای جهانیان نیز همین است.

اروپای شرقی در مقابل، سبک و سنت خود را با توفیق چندانی ادامه نداده است. اروپای شرقی هیچگاه در مدرنیته اروپایی، مقام اول را نداشته است و همواره بعد از اروپای غربی قرار دارد. در دوره شکل گیری بلوک شرق، این منطقه موفق شد از یک تعین موقت و نسبی برخوردار شود و درست در همین دوره بود که می شد تا حدی از سبک مستقل اروپای شرقی در فوتبال نام برد.

آمریکای جنوبی و بطور خاص فقط بزریل و آرژانتین، نمایندگی فرهنگ اسپانیایی و پرتقالی را عهده دار هستند و طبعاً با مناسبات اقتصادی و سیاسی متفاوتی سبک و سیاق همان سنت فوتبال را ادامه می دهند. اینجا باید دقت داشت که منظور ما از نمایندگی این یا آن سنت فوتبال، به معنای آن نیست که یک سنت فوتبال لزوماً بیشترین نمود خود را در بازی ملی آن کشور نشان بدهد.

می دانیم که امروز بیشترین نمود در بازی های باشگاهی است و جام جهانی تلاشی است برای حفظ آن حال و هوای کلاسیک فوتبال. بنابراین هیچ مشکلی وجود ندارد که مثلاً گاهی نمود بازی برزیل از خود اسپانیا بیشتر باشد. به هر حال این فوتبال اسپانیایی است که موفق شده است افتخارات کم نظیری را به دست آورد و اسپانیا از سنتی ترین کشورهای اروپاست.

در بین همه کشورهای مقتدر و صاحب سبکی که نام برده شد، شاید کم توفیق ترین فرانسه باشد. دست بر قضا فرانسه بین این کشورها از همه سنت ستیزتر و دل آشوب تر است. آنجا که سخن از انقلاب و نقد و جنگ باشد، فرانسه اول صف است و آنجا که سخن از ساختن و تعین، در آخر صف قرار دارد. حتی در سینما هم فرانسه بیشتر به سبک های آوانگارد و موج نو شهرت دارد تا به سینمای کلاسیک.

سایر کشورهای دنیا، اعم از آفریقایی و آسیایی و ... کم یا زیاد، یا اقمار یکی از قطب های فوتبال هستند(مانند کشورهای آفریقایی که معمولاً بطور سیستماتیک برای باشگاههای فرانسوی و ایتالیایی و... بازیکن تأمین می کنند) یا این که هنوز به سبک نرسیده اند و در حال برزخی به سر می برند.

هر چه جهان آمریکایی تر می شود و فوتبال سرمایه سالارانه تر و رسانه ای تر، فوتبال سنتی و اروپایی هم کمرنگ تر می شود

هر چه جهان آمریکایی تر می شود و فوتبال سرمایه سالارانه تر و رسانه ای تر، فوتبال سنتی و اروپایی هم کمرنگ تر می شود. فوتبال هر چند بدون رسانه نیست، اما وقتی رسانه ای می گردد، می تواند نه از راه وضع واقعی خود، بلکه از راه فضاسازی رسانه ای برجسته گردد. فوتبال هر چقدر بیشتر تابع اقتضائات سرمایه شود، بیشتر بی وطن می گردد و مثلاً لیگ های کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هم در این میانه، مدعی می شوند.

اما فوتبال، اروپایی است زیرا در هیچ کجای دنیا، به اندازه اروپا فوتبال تمام طبقات جامعه را متأثر نمی کند. فوتبال در هیچ کجا به اندازه اروپا، اجتماعی و خانوادگی نیست. قطعاً فوتبال سیاسی است و روابط اقتصادی آن هم مهم است. اما هر چه اقتصادی تر و سیاسی تر(تابع پروژه های و اغراض صرفاً سیاسی) شود، کمتر اروپایی می شود و بیشتر بی روح. فوتبالی بقا خواهد داشت و می تواند با توده های مردم باشد، که تشخص در سبک داشته باشد و درآمیخته باشد با فرهنگی متعین.


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

پذیرش دانشجو در علمی کاربردی لرستان بر اساس ماموریت‌گرایی مراکز

جنگ بر سر زباله‌های فضایی!

توضیح المسائلی در حوزه‌های اقتصاد، بانک و مدیریت داشته باشیم

گزارش دانشگاه آزاد درباره پذیرش پزشکی هفته آینده ارائه می شود

افزایش تقاضای دانشجویان ترکیه‌ای برای تحصیل در خارج از کشور

آیا فناوری واقعیت مجازی به پایان خط رسیده است؟

آیین نامه فعالیت اساتید علوم پزشکی در مناطق آمایشی تدوین شد

زمان برگزاری آزمون زبان دکتری پیام‌نور اعلام شد

ثبت دانشگاه علوم کشاورزی خوزستان در شبکه هرباریوم‌های متصل به باغ گیاه‌شناسی نیویورک

ثبت دانشگاه علوم کشاورزی خوزستان در شبکه هرباریوم‌های متصل به باغ گیاه‌شناسی نیویورک

نگذاریم علوم سکولار در مغز جوانان دانشگاهی نفوذ کند

همکاری دانشگاه های تهران و ملی تایوان توسعه می یابد

عرضه قابلیت Night Sight برای تمام گوشی‌های پیکسل گوگل آغاز شد

مزه شیرین پول در آوردن زیر زبان این دانش‌‌آموزان+ تصاویر

پیامک‌های کاربران پیکسل ۳ خود به خود حذف می‌شوند!

حاشیه سود آیفون از ۷۴ درصد به ۶۰ درصد رسیده است

ساخت پروتز‌های کاملا ایرانی با قیمتی ارزان‌تر از نمونه خارجی

رشد ۳۱ پله‌ای ایران در نوآوری آموزش پزشکی جهان

دختران دانشجو و فارغ التحصیل ایرانی به دبیر کل سازمان ملل نامه نوشتند

استقرار روحانی در مدارس ایران

جشنواره پلو خوران تاجیکستان تبدیل به جنگ شد! +عکس

سنگ قبر یک استقلالی پیش از مرگ! +عکس

آیا علامه جعفری از شرح مثنوی پشیمان بود؟

کشف دنیایی یخ‌زده به دور ستاره‌ بارنارد

چرا دانش آموزان سربه‌هوا شده‌اند؟

لزوم بازنگری در مطالعات عصر نوسنگی اروپا

سر رباتیک که حالات چهره افراد را تشخیص می‌دهد

امروز ۲۴ آبان؛ زادروز کاشف سیاره اورانوس

جاده‌های تندرستی در خوابگاه‌های دخترانه گسترش می‌یابد

اسکن قلب هزار بیمار با نسل سوم دستگاه تصویربرداری هسته‌ای قلب

برگزاری کنفرانس "کدینگ رمزنگاری و محاسبات" در دانشگاه علم و صنعت

حمایت گسترده دانشگاه هنر اصفهان از نخبگان

جزئیات تعیین تکلیف حکم ریاست دانشگاه آزاد

همایش ملی دیدگاه‌های علوم قرآنی آیت‌الله فاضل لنکرانی برگزار می‌شود

علامه جعفری سال ها پیش خطر پوزیتیویسم را گوشزد کرده بود

علامه جعفری پلی میان متفکرین غرب و شرق بود

آیت الله ملک حسینی(ره) سرو استواری که در خاطره ها می درخشد

سرپرست دانشگاه آزاد یکشنبه آینده تعیین تکلیف می شود

شرایط ارزیابی مدارک تحصیلی متقاضیان دکتری خارج از کشور اعلام شد

عکس: جنازه «سلطان سکه» و »سالم» پس از اعدام

افزایش سهم شهرهای کوچک در تولید علم

اقدام غیرقانونی برخی از مراکز در جذب دانشجوی دکتری

تصویر ماهواره چینی از سمت پنهان ماه

آوردن فلسفه میان مردم، مایه ابتذال آن است

مشکلات چشمی در کمین مبتلایان به تیروئید

عکس: آموزش کار با بی سیم به جهانگیری!

کتاب «در جستجوی نظریه های اجتماعی در گفتمان شریعتی» منتشر شد

نتایج دکتری بدون آزمون استعدادهای درخشان آزاد اعلام شد

گرمایش زمین مردان را نابارور می کند

دانشگاهیان به حل چالش های محیط زیست اعتقاد دارند

عکس: سلطان سکه در حال نوشتن وصیت نامه

تصمیم تازه ترکیه درقبال تحریم‌های ایران

سوتی دیدنی «محمدرضا حیاتی» روی آنتن زنده!

عکس: قربون صدقه بازیگر خانم برای نگاه با جذبه گربه اش!

شلوار گل مالی فقط ۱.۵ میلیون تومان! +عکس

پژو ۲۰۷ صندوق دار نیامده ۱۴۰ میلیون شد! +عکس

عکس: سلطان سکه و همدستش لحظاتی پیش از اعدام

شوهرم به خاطر پول مرا وادار به رابطه نامشروع می کرد

کودک آزاری وحشتناک با دریل در زنجان

عکس: تیپ رنگی رنگی خانم مجری

شکایت بازیگر سینما از «علی دایی» به کجا رسید؟

آخرین گفت و گوی سلطان سکه قبل از اعدام +عکس

عکس: حجاب مدال آوران پاراآسیایی در دیدار با رهبر انقلاب

سایت آمریکایی هرالد تریبون: جریان اعتدال در ایران به دنبال سازش جهانی است/ فرصت کنونی سازش برای ایران تکرار ناشدنی است/ تلاش های داخلی برای وادار کردن رهبری ایران به سازش با آمریکا

احتمال تغییر ۴ وزیر دولت روحانی

روحانی: آمریکایی‌ها حتماً شکست می‌خورند

گوشی جدید نوکیا با دوربین پنج گانه در راه است

در توییتر می توانیم ویرایش کنیم؟

آمریکا چین را تهدید به آغاز جنگ سرد کرد

آغاز خدمات خودرو‌های خودران گوگل تا ۲ماه دیگر

احتمال اعطای سهمیه بنزین به افراد به جای خودرو

ظریف به مجلس احضار شد

«سپاه» نماینده صهیونیست‌ها را به درک واصل کرد

درخواست آیت‌الله جنتی از دولت

دیابتی ها چگونه ورزش کنند

آغاز خدمات عمومی خودروهای خودران گوگل تا دو ماه دیگر

وضعیت بد بورسیه تحصیلی در روسیه

ابداع ماده روان‌کننده با الهام از کرم خاکی

شناسایی یک کهکشان عظیم در همسایگی

عکس: فروش آنلاین کفش ۳۱ میلیون تومانی لاکچری!

ماشین میلیاردی جهانگیری در سفر خوزستان+عکس

تعجب مردم از دیدن شقایق فراهانی در کربلا +عکس

عکس: قیافه جالب سارا و نیکای سریال «پایتخت»

خودرویی خاص با پلاک ملی در کشور+ عکس

اعصاب خردکن ترین تبلیغ تلویزیون که ١١ سال است پخش می شود!

عکس: اتفاق زیبای فوتبال برای شیلا خداداد استقلالی

خواب رفتن اردوغان در پاریس سوژه شد +عکس

رونالدو صاحب وحشتناک ترین گربه دنیا شد! +عکس

غول بی شاخ و دم آمریکایی در خیابان های ایران +عکس

«آزاده نامداری» از ایران مهاجرت می کند؟

آتش زدن توله کفتار ها در نیشابور +عکس

عکس: سلبریتی ها، چکمه پوش شدند!

توالت های آزادی که پس از ۴۰ سال تکذیب شد!

بازگشت رسمی به تلگرام کلید خورد؟

افشاگری از توطئه بزرگ عربستان علیه ایران

عکس: عطر زدن آیت الله جنتی در نماز جمعه تهران

عکس: ماشینی که سردار مومنی سوار شد!

کمیاب ترین رنگ پورشه کاین در ایران +عکس

عکس: شهردار سابق تهران تجدید فراش کرد!

تولد مژده لواسانی با کیکی متفاوت +عکس

کلاه گیس ترانه علیدوستی بر سر لیلا حاتمی! +عکس

عکس: شوخی مهراب قاسمخانی با مختار

عکس: جنازه «سلطان سکه» و »سالم» پس از اعدام

سانسور حضور زنان در آزادی توسط شبکه سه

سمند شاسی بلند، به زودی ؟ +عکس

دختر علی پروین در صف ورود بانوان به استادیوم آزادی +عکس

عکس: پوشش عجیب کفش های معاون روحانی!

لاکچری بازی جدید پولدارها؛ سرو ناهار ۵ میلیونی

سلطان سکه اعدام شد +عکس

«آزاده نامداری» با پوشش همیشگی اش خداحافظی کرد؟ +عکس