کد خبر: 28131
ف
مشق شب بستر بی عدالتی آموزشی
برنامه تکالیف مهارت‌محور یا مشق زندگی قرار است در پایه‌های اول تا سوم ابتدایی، در کلاس‌هایی که تراکم آنها بین 16 تا 25 دانش‌آموز است، جایگزین مشق شب شود.

به گزارش ثریا به گفته مسوولان آموزش و پرورش، هدف این طرح فراهم شدن فرصت‌های یادگیری منجر به تقویت مهارت‌های اصلی دانش‌آموزان است و از طرف دیگر ایجاد فرصتی برای اینکه دانش‌آموزان تکالیف درسی را زیر نظر معلمان انجام دهند. اجرای این طرح واکنش‌های زیادی از سوی معلمان و خانواده‌ها به همراه داشته است، واکنش‌هایی که شاید یکی از دلایل آن ابهاماتی است که در خصوص نحوه اجرای این طرح وجود دارد.

رضوان حکیم زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش به عنوان متولی اجرای این طرح توضیحاتی را در مورد جایگزینی مشق شب با فعالیت‌های مهارت‌محور در گفت‌وگوی خود با روزنامه «اعتماد» ارائه داده است.

شاید به دلیل تازگی این طرح ابهام‌های زیادی درباره نحوه اجرای آن وجود دارد اما برای شروع بحث به اصل ماجرا بازگردیم. چرا تکلیف شب حذف می‌شود؟

از دهه‌های پیش تا کنون پژوهش‌های زیادی درباره فواید و مضرات مشق شب در دنیا انجام شده است.در سال 2013 حدود 116 کشور از سراسر جهان در خصوص مشق شب مورد فراتحلیل قرار گرفتند و نتایج نشان داد که مشق شب تاثیری در یادگیری دانش‌آموزان در سنین پایین ندارد. البته موضوعی که در این خصوص بسیار مهم است توجه به همه ابعاد این طرح است و از یک بعد به این مساله نگاه کردن ما را به جایی نمی‌رساند.

مشق شب تبدیل به یک تکلیف تکراری و پرحجم شده است و دانش‌آموز تمام وقت بعد از ظهر خود را بدون هدف صرف تکالیفی می‌کند که هدفمند نیست. در برخی از موارد شاهد هستیم که از مشق شب به عنوان تنبیه استفاده می‌شود که این مساله هیچ تاثیری در بهبود یادگیری دانش‌آموزان ندارد و بر روی آنان اثر منفی می‌گذارد. تکالیف شب باید هدفمند باشد و به تثبیت یادگیری دانش‌آموزان کمک کند اما اکثر آنها به صورت یکسان و بدون در نظر گرفتن تفاوت‌های فردی است و اکثر اوقات یک رونویسی بی‌هدف محسوب می‌شود.

مورد بعدی به خانواده‌ها بازمی‌گردد. آموزش نادرست برخی از خانواده‌ها به بچه‌ها یکی از دلایل مهم اجرای این طرح است. خانواده‌ها در زمان دیگری درس خوانده‌اند و روش‌های آموزشی آنها متفاوت بوده است و همین مساله باعث مشکلات زیادی برای دانش‌آموز می‌شود. یکی از مشکلاتی که در چندسال اخیر به وجود آمده این است که جایگاه معلم و خانواده در فرآیند آموزش جابه‌جا شده است و در این فرآیند غلط، نقطه ضعف دانش‌آموزان را به خانواده و نقاط قوت آنها را به مدرسه نسبت می‌دهند. در گذشته اکثر خانواده‌ها بی‌سواد بودند و معلمان به آموزش والدین هیچ امیدی نداشتند و همه فرآیند آموزش را خود به گردن می‌گرفتند. امروز مشق‌شب ابزار مدرسه برای واگذار کردن ضعف دانش‌آموزان به خانواده‌ها شده است. این مساله باعث شده که برخی خانواده‌ها از تکلیف انجام ندادن دانش‌آموزان نگران شوند و خودشان در انجام این تکالیف مداخله کنند.

یکی دیگر از مضرات مشق شب مشکلات جسمی و روحی است که برای دانش‌آموزان به وجود می‌آید. برخی از سخت‌گیری‌های والدین و اجبار آنها برای انجام تکالیف شب، به روابط عاطفی کودکان و والدین آسیب وارد می‌کند و محصول آن محیطی پرتنش در خانواده است که متاسفانه امروز بسیاری از خانواده‌ها درگیر آن هستند. در مورد آسیب‌های جسمی باید بگویم که یکی از عادت‌های بد دانش‌آموزان در حین انجام تکلیف در منزل، مشق نوشتن در وضعیت نامناسب و به صورت نشسته و خوابیده است که همین مساله باعث آسیب‌های جسمی برای دانش‌آموزان می‌شود.

مورد بعدی به رابطه میان معلمان و دانش‌آموزان بازمی‌گردد. معمولا معلمان بعد از دیدن تکالیف بازخورد مناسبی از خود نشان نمی‌دهند و به سادگی از کنار آن رد می‌شوند و این برای دانش‌آموزی که با دلهره یا اشتیاق این تکلیف را انجام داده است، سرخوردگی به بار می‌آورد.

جایگزین این تکالیف چطور تعیین می‌شوند؟

درباره اجرای این طرح پیش‌بینی ما این است که معلمان در فرصت‌های یادگیری خارج از مدرسه براساس چارچوب مهارت‌هایی که در سند برنامه‌ریزی درسی ملی به آن توجه شده است، فعالیت‌هایی را طراحی کنند که موجب تقویت مهارت‌های زندگی شود.

به طور مثال به جای نشستن و خوابیدن دانش‌آموزان هنگام مشق نوشتن، فعالیت‌های عملی انجام دهند که به آن علاقه‌مند هستند و از انجام آن لذت می‌برند. ما بسته‌ای برای معلمان آماده کردیم که بر اساس آن فعالیت‌های عملی دانش‌آموزان در خارج مدرسه به جای مشق شب انجام شود.

چه نوع مهارت‌هایی قرار است به جای مشق شب بنشینند؟

به این مهارت‌ها در سند برنامه‌ریزی درسی و ملی اشاره شده است. یک حوزه آن مربوط به یادگیری مهارت‌های زندگی است که در آن به آداب معاشرت و معیشت، مهارت‌های ارتباطی و مدیریت زمان، مدیریت هیجان‌ها و مهارت‌های تفکر، حمایت از محیط زیست، آموزش قوانین و مقررات، آموزش استفاده درست از منابع اقتصادی (اقتصاد مقاومتی)، آموزش حقوق کودکان، کارآفرینی، فرهنگ استفاده از رسانه‌ها و سواد رسانه‌ای اشاره شده است. پس چارچوب اجرای این طرح را سند تحول بنیادین و سند برنامه‌ریزی ملی مشخص کرده است.

مشخصا می‌توانید به چند نمونه از این تمرین‌ها اشاره کنید؟

به طور مثال در بحث استفاده درست از منابع انرژی که یکی از پایه‌های اصلی در اقتصاد مقاومتی است و باید در دوران کودکی به بچه‌ها آموزش داده شود، معلم برنامه‌ای را طراحی می‌کند که دانش‌آموز قبض آب و برق و گاز را بررسی می‌کند و فعالیت‌هایی که در منزل برای کاهش مصرف ماهانه انجام‌ می‌دهد در کلاس به دیگر دانش‌آموزان منتقل می‌کند. ما در پروژه همیار پلیس یک تجربه بسیار موفق داشتیم و به بچه‌ها آموزش دادیم که به بزرگ‌ترها رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی را گوشزد کنند. در این مورد نیز به او کمک می‌کنیم که درباره صرفه‌جویی و مدیریت منابع تفکر کند و نتیجه آن را به عنوان تکلیف درسی مربوط به صرفه‌جویی را در کلاس درس ارایه دهد.

تمرین مهارت دیگر مربوط به حساب و کتاب است. بچه‌ها در مدرسه دانش ریاضی را یاد می‌گیرند و برای اینکه یادگیری تبدیل به مهارت شود، دانش‌آموزان می‌توانند به اتفاق خانواده خرید روزانه منزل و حساب و کتاب خرید را انجام دهند. در این فرآیند بچه‌ها به غیر از آشنایی با پول، بحث جمع و تفریق و مهارت ریاضی را نیز یاد می‌گیرند و به آنها کمک می‌شود که مدیریت مالی را از همان ابتدای کودکی تمرین کنند.

برای مهارت خواندن که یکی از مهم‌ترین مهارت‌های کودکان در دوره ابتدایی است، می‌توانیم فرصت‌های قصه‌گویی را برای بچه‌ها فراهم کنیم و به جای رونویسی کردن، کتاب قصه بخوانند و آن را برای دیگر دانش‌آموزان بازگو کنند. برای افزایش مهارت شنیدن نیز والدین می‌توانند قصه‌ای برای فرزندشان بخوانند و دانش‌آموز آن قصه را برای دیگر بچه‌ها بازگویی کند. در مجموع مهارت‌های پایه خواندن و نوشتن و حساب کردن، یکی از محورهای اصلی در تکالیف مهارت‌محور هستند به شرطی که برنامه‌های عملی مناسبی برای آموزش آن طراحی شود. چارچوب این تکالیف براساس سند تحول بنیادین مشخص شده است اما فعالیت‌هایی که برای تمرین این مهارت‌ها وجود دارد، کاملا پیشنهادی است و والدین و معلمان نیز می‌توانند در طراحی این فعالیت‌ها مشارکت جدی داشته باشند.

معلمان برای اجرای طرح آموزش دیده‌اند؟

ما برای اینکه تکالیف مهارت محور را در برنامه درسی دانش‌آموزان بگنجانیم از قبل آموزش‌هایی را به معلمان داده‌ایم و برنامه‌های توانمندسازی برای آنها اجرا کردیم. این برنامه‌های توانمندسازی معطوف به طراحی تکالیف یادگیری در ایام نوروز بود و در آن قالب ارایه شده است. معاونان آموزش ابتدایی کشور نیز تمهیداتی در نظر گرفتند که در حین اجرای طرح، بسته‌های آموزشی در اختیار معلمان قرار گیرد. خود ما نیز از طریق تلویزیون تعاملی برنامه‌هایی در نظر گرفته‌ایم که از طریق آن صحبت‌ها و نکته‌های لازم در مورد اجرای طرح را به آنها منتقل کنیم.

نکته بعدی درباره اجرای این طرح به همکاری خانواده‌ها بازمی‌گردد. چه برنامه‌ای برای جلب رضایت خانواده‌ها برای اجرای طرح حذف مشق شب دارید؟ ممکن است خیلی از آنها مقاومت نشان بدهند.

در مورد خانواده‌ها سه موضوع اساسی وجود دارد. نکته اول این است که پژوهش‌های صورت گرفته در نظام‌های آموزشی دنیا نشان می‌دهد که تکلیف شب یکی از بسترهای بروز بی‌عدالتی آموزشی است و می‌تواند یک ابزار قوی تبعیض طبقاتی باشد. بچه‌ها در مدرسه با یک معلم و شرایط یکسان آموزش می‌بینند و وقتی آنها را برای انجام تکالیف شب به خانواده‌ها واگذار می‌کنند، وارد محیطی می‌شوند که از نظر سطح سواد و سرمایه فرهنگی خانواده‌ در یک سطح قرار ندارد و خانواده‌ها نمی‌توانند به یک انداره به کودکان خود کمک کنند. بر همین اساس تاکید می‌شود که تکالیف بچه‌ها زیر نظر معلمان انجام شود تا تفاوت فرهنگی و سواد والدین مانع یادگیری یکسان دانش‌آموزان نشود.

نکته دوم در مورد خانواده‌ها این است که بعضی از آنها به دلیل اینکه روش‌های آموزشی متفاوتی از روش آموزشی معلمان دارند، دانش‌آموزان را دچار دوگانگی می‌کنند. برخی از خانواده‌ها نیز تنش بسیار زیادی با دانش‌آموزان در مورد مشق شب دارند. آنها اصرار دارند که دانش‌آموز در یک ساعت مشخص تکالیف خود را انجام دهد و معمولا دانش‌آموز علاقه‌ای به انجام این کار در ساعت معین ندارد و همین مساله باعث تنش بین والدین و دانش‌آموزان می‌شود. برخی از خانواده‌ها نیز تصور می‌کنند که تکلیف شب بسیار مهم است و کارکرد مدرسه را در این می‌بینند که حتما به دانش‌آموزان تکلیف شب بدهند.

حذف تکلیف به خانواده‌هایی که نمی‌توانند به فرزندان‌شان در آموزش کمک کنند و از شرایط نابرابر رنج می‌برند، کمک می‌کند که فرزندان‌شان تکالیف را زیر نظر معلمان انجام دهند. خانواده‌هایی که با فرزندان خود بر سر انجام تکالیف تنش دایمی دارند نیز با حذف مشق شب، تنش کمتری را تجربه می‌کنند.

دسته سوم خانواده‌ها که تصور می‌کنند تکلیف شب بسیار مهم است، وقتی ببینند که فرزندشان بیکار نیست و در حال انجام تکالیف مهارت‌محور است، شاید مشکلی با حذف تکلیف شب نداشته باشند. البته در این بین انجمن‌های اولیا و مربیان نیز در زمینه فرهنگ‌سازی برای پذیرش خانواده‌ها برای حذف تکالیف شب نقش بسزایی خواهند داشت.

آیا این طرح در کلاس‌های شلوغ امکان اجرا دارد و می‌تواند به صورت سراسری و در تمامی مدرسه‌ها پیاده شود؟

شرایط مطلوب برای یک کلاس درس که توسط شورای عالی آموزش و پرورش تاکید شده است، 26 نفر در یک کلاس است. ما اگر بخواهیم سند تحول بنیادین را اجرا کنیم نباید کلاس بیش از 26 نفر در مدارس داشته باشیم. در حال حاضر فقط 28 درصد از کلاس‌های درس ما این شرایط را دارند و متاسفانه فقط 28درصد از کلاس‌های درس ما شامل اجرای طرح حذف تکالیف شب می‌شوند. چون بحث یادگیری دانش‌آموزان برای ما اهمیت ویژه دارد این نگرانی را داریم که با اجرای این طرح در کلاس‌های با تراکم بالا، معلم فرصت کافی برای آموزش نداشته باشد اما نمی‌توانیم به بهانه سراسری نبودن این طرح را به تعویق بیندازیم.

یکی از ضعف‌های دانش‌آموزان کمبود سرانه مطالعه و ضعف در مهارت خواندن است. افزایش مهارت خواندن چه جایگاهی در برنامه‌های شما دارد؟

طرح تکالیف مهارت‌محور در ادامه همان طرح عید و داستان که در نوروز اجرا کردیم، دنبال می‌شود. معتقدیم برای اینکه در دوره ابتدایی یادگیری به خوبی انجام شود، باید از بسترهای مناسب برای یادگیری دردوران کودکی استفاده کنیم که مهم‌ترین آنها ادبیات، هنر و بازی است. به خصوص در برنامه تکالیف مهارت‌محور به دنبال تقویت یکی از مهارت‌های اصلی یعنی خواندن هستیم. امروز بچه‌های ما خوب نمی‌خوانند و حتی نوشتن مشق نیز تاثیری در درست خواندن آنها ندارد. داستان‌خوانی یکی از مهارت‌هایی است که برای کمک به مهارت خواندن در تکالیف قرار داده‌ایم.

تابناک


مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

ماشین عروس عجیب و غریب در کرمان +عکس

سرویس مدارس به کلاس درس با نشاط تبدیل می شود

عکس دیده نشده از پایان بازی جنجالی پرسپولیس و سپاهان

شرط عجیب یک شهید برای ازدواج

رقیب عشقی آنقدر برای جوان متاهل پاپوش درست کرد تا همسرش را طلاق داد

راه‌اندازی یک اتاق ویژه در مدارس از اول بهمن

اقدام کم‌سابقه دختر پوتین + عکس

اعلام نتایج تکمیل ظرفیت دکتری علوم پزشکی تا پایان آذرماه

مسمومیت تربیتی نظام آموزشی با تبلیغات کتب کمک درسی در صدا وسیما

واکنش سخنگوی وزارت بهداشت به احضار مهناز افشار

جوان‌سازی پوست با سلول‌های فیبروبلاست در کشور

10 دسامبر؛ زادروز مردی که به کتابخانه‌ها نظم داد

جای خالی پرداخت به سربازی اجباری و تبعیض علیه مردان

۲۴ زن قدرتمند جهان در سال ۲۰۱۸ + تصاویر

تیپ خاص سحر قریشی در یک منطقه گرمسیر +عکس

فوتبالیست‌های زن افغان؛ از بازی در خیابان تا درخواست‌های غیر اخلاقی

ناامن‌ترین دانشگاه جهان برای دختران +عکس

دو شرط برای استخدام معلمان حق‌التدریس

علت واقعی درگذشت همسر زیبا بروفه اعلام شد

انتقاد از خصوصی‌سازی در آموزش عالی/ مناظره مانع انسداد گفتمان است

کشتن پدر با رگبار کلاشینکف از پشت‌بام همسایه

بهاره کیان‌افشار با گریم خاله سوسکه! +عکس

تیزهوشی طلافروش مشهدی، دزدان مسلح را فراری داد

دستگیری۲ معتاد شیشه ای که در پوشش مامورپلیس، سرقت مسلحانه می‌کردند

آیا نظام آموزشی به افراد سهمی برای حرف زدن می‌دهد؟

بحران سرقت های علمی در قاره سیاه

تقدیر از مؤسسه‌های برگزیده در ثبت و همانندجویی پایان‌نامه‌ها

دریافت مجوز راه اندازی ۱۴ آموزشکده‌ فنی و حرفه‌ای در کشور

کاهش ۵۰ درصدی احتمال زوال عقل با نوشیدن آب پرتقال

واکنش مهناز افشار به خبر احضارش به دادسرا + عکس

همسر زیبا بروفه درگذشت + عکس

مصرف آنتی‌بیوتیک در کودکی، خطر ابتلا به بیماری روحی را افزایش می‌دهد

ثبت نام بیش از ۴۰ هزار داوطلب در آزمون ارشد

عدم دخالت دیدگاه سیاسی افراد در جذب

جدیدترین مقررات نظام وظیفه برای داوطلبان آزمون دستیاری اعلام شد

برخورد بی‌سابقه پلیس فرودگاه تفلیس با یک زن ایرانی +تصاویر

۶ حقیقت جالب درباره چپ دست‌ها+ اینفوگرافیک

ارسال محموله‌های دراگون به ایستگاه فضایی بین‌المللی

پیش‌نویس سند تحول علوم انسانی بررسی شد

دانش‌آموختگان دانشگاه صنعتی امیرکبیر شناسایی می شوند

واکنش کاربران توئیتری به جریان سازش با هشتگ «بازی سازش»/داغ‌ترین هشتگ توئیتر فارسی شنبه‌شب

جمعیت انبوه دانشجویان در محل سخنرانی «رئیسی» +عکس

دانشگاه شریف دانشجو ارشد بدون کنکور پذیرش می کند

ایران هیچ وقت با آمریکا سازش نخواهد کرد/ مردم ایران تن به ذلت نمی دهند

آقایان به جای مذاکره با آمریکا به فکر منافع ملت و نظام باشند

بازی سازش/ عکس نوشت

سازشگران با آمریکا خائن هستند/ نباید چشمانمان را به روی ظلم ببندیم

اجرای دوره مشترک دکتری در دانشگاه های علوم پزشکی تهران و لبنان

رویا تیموریان و دخترش در اکران خصوصی یک فیلم +عکس

تذکر به خندوانه به خاطر دعوت این خواننده!

بازیکن سابق پرسپولیس: در بد شرایطی تیم را تنها گذاشتیم

راه‌اندازی رادیو ویژه سرویس مدارس

شرط ورود مؤسسات خصوصی به مدارس

افزایش سهم آموزش‌وپرورش از بودجه

واکنش جامعه جهانی به شبه‌علم نژادپرستانه

دختری که چت‌های خصوصی فوتبالیست‌ها را منتشر کرد

بهترین فناوری‌های پوشیدنی سال ۲۰۱۸ کدامند؟

با حضور سردار غیب‌پرور نمایشگاه دانش و پژوهش اقشار بسیج افتتاح شد/ رونمایی از 4 دستاورد علمی

آماده سفر به ایستگاه فضایی هستم

تولید سرنگ کاربردی در عمل آنژیوپلاستی

عکسی دیده نشده ازماموران لباس‌ شخصی‌ فرانسه!

اساتید دانشگاه خواجه نصیر برنامه ۵ ساله پژوهشی تدوین می کنند

آزمون فراگیر ارشد پیام نور ۲۳ آذر برگزار می شود

اعلام منابع آزمون رشته های دندانپزشکی در کنکور دکتری ۹۸

۲۳ آذر آخرین مهلت شرکت در جشنواره آموزشی و پژوهشی «ابن سینا»

الکسا از خودآموزی برای درک بهتر دستورات استفاده می‌کند

جهنم تغییرات اقلیمی در زهره، چه درس‌هایی برای زمین دارد؟

دانشجوی خودکشی کرده دانشگاه الزهرا کیست؟

جدیدترین مقررات نظام وظیفه برای داوطلبان آزمون دستیاری اعلام شد

شوخی اینستاگرامی رحمتی با روزبه چشمی +عکس

سرمربی ایتالیایی، رضا قوچان‌نژاد را تحقیر کرد

گروگان گیری در صندوق عقب ماشین سواری +عکس

تفریح لاکچری سید احمد خمینی حاشیه ساز شد +عکس

تهران گردی علی پروین و هرکول جیبی در سال ۵۲! +عکس

ارزان‌ترین خانه‌های کلنگی در کجای تهران قرار دارد؟

جنجال انتشار چت‌های خصوصی چند فوتبالیست معروف توسط یک دختر

رقم عجیب پرداخت حقوق در سایپا و ایران خودرو

روزشمار برای پایان یک معافیت سربازی

مساجد اشرافی؛ مخصوص پیرمردها و خالی از جوانان

چینی‌ها در ماه گوجه فرنگی می‌کارند

تفریح لاکچری سید احمد خمینی حاشیه ساز شد +عکس

محصول جدید ایران خودرو برای عرضه به نمایندگی ها معرفی شد + عکس

انتشار تصویر تروریستی که خود را در چابهار منفجر کرد

صحنه تصادف در جاده رامسر در سال ۱۳۱۲ +عکس

نوجوان ۱۷ ساله در استادیوم ورزشی خود را حلق آویز کرد

صبحانه در دمای منفی ۷۰ درجه +عکس

واکنش تند خواهر رونالدو به عدم اهدای توپ طلا به برادرش! عکس

مونالیزای واقعی پیدا شد! + عکس

ماجرای یک عکس معروف

ورودی اصلی ستاد فرماندهی ناجا در چابهار +عکس

جنجال یک فوتبالست در سعادت آباد!

دستگیری یک فوتبالیست معروف از داخل تانکر آب! +جزئیات

پسر ۱۹ ساله با ضربات چکش پدرش را کشت و جنازه او را آتش زد

داور جنجالی بازی ایران و عراق سرانجام سکوتش را شکست

تذکر به خندوانه به خاطر دعوت این خواننده!

«برگر خاویار» ۲۵۰ هزار تومانی در لواسان +عکس

جدایی دو بازیکن سرشناس از استقلال قطعی شد

علت واقعی درگذشت همسر زیبا بروفه اعلام شد

چرا به چابهار حمله تروریستی شد؟ +عکس

دستگیری مردی مرموز با ۵۰ اسکلت انسان در ایستگاه راه آهن +عکس

عملیات ساخت بزرگترین مجتمع تجاری، فرهنگی و ورزشی غرب تهران از سر گرفته شد

لغو پیامک های تبلیغاتی ایرانسل و همراه اول

انتقاد اشکان خطیبی از پخش مجدد یک برنامه +عکس

نگاهی به آخرین قیمت خودرو در بازار تهران + جدول

شرایط فروش فوری محصولات ایران خودرو +عکس

گیاهی که 20 برابر لیمو ویتامین سی دارد

دیدار عاشقانه منصوریان و برانکو در استادیوم آزادی+عکس

دانشگاه آزاد: ازدواج کنید، از شهریه معاف شوید

تنها کوروت C6 پلاک ملی ایران +عکس

نامه انیشتین ۲.۹ میلیون دلار فروخته شد + عکس